Sân chơi khoa học nuôi dưỡng đam mê và trách nhiệm xã hội của học sinh Hải Phòng

Mang “hơi thở cuộc sống” vào các dự án

Điều đáng ghi nhận nhất tại cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp thành phố dành cho học sinh trung học năm học 2025 - 2026 chính là “hơi thở” cuộc sống được các em học sinh “thổi” vào trong các đề án.

Từ ý tưởng ban đầu đến khi bắt tay thực hiện, Đoàn Thị Bích Hằng, và Vũ Hải Yến, học sinh Trường THCS Gia Xuyên, phường Thạch Khôi có sự ăn ý trong đề tài "Nghiên cứu sử dụng hoạt chất cyanogenic glycosides từ vỏ củ sắn để sản xuất thuốc trừ sâu sinh học".

Em Hằng cho biết việc sử dụng thuốc trừ sâu hóa học đang gây nhiều tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Do vậy, những năm gần đây, xu hướng sử dụng thuốc trừ sâu sinh học ngày càng được quan tâm và mở rộng với tính năng an toàn, thân thiện với môi trường và an toàn thực phẩm.

Qua quá trình tìm hiểu các em được biết, trong thành phần của củ sắn (manihot esculenta), ngoài các chất dinh dưỡng còn có hợp chất cyanogenic glycosides. Khi các chất này bị thủy phân dưới tác dụng của enzym, sẽ giải phóng axit cyanhydric - một dang xyanua có độc tính cao, tập trung ở vỏ, xơ và 2 đầu củ sắn.

"Đề tài của chúng em được hình thành với mong muốn tạo ra thuốc trừ sau sinh học an toàn, góp phần tạo ra nông sản sạch, an toàn đến người tiêu dùng, trước hết là với địa phương của em - một vùng trồng hoa màu, rau củ quả lớn của miền Bắc", em Hằng chia sẻ.

Với Trần Thị Thu Trà, học sinh lớp 11B4 và Nguyễn Duy Khánh, học sinh lớp 10A4D, Trường THPT Quang Trung, dự án của các em được triển khai xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của người khiếm thị trong sinh hoạt và di chuyển hằng ngày.

Đề tài “Gậy thông minh dành cho người khiếm thị”, nhóm tác giả hướng tới việc ứng dụng khoa học - công nghệ để hỗ trợ người khiếm thị nhận diện chướng ngại vật, nâng cao mức độ an toàn khi di chuyển và tăng khả năng tự chủ trong cuộc sống.

Dự án không chỉ thể hiện sự sáng tạo, vận dụng kiến thức liên môn của học sinh, mà còn cho thấy tinh thần nhân văn, trách nhiệm xã hội và ý thức đóng góp của thế hệ trẻ vào việc giải quyết những vấn đề thiết thực của cộng đồng.

Dự án “Nhà vệ sinh an toàn và hệ thống kiểm soát nước trường học” của các em Trần Đức Mạnh và Vũ Công Tuấn Phong, Trường THPT Nguyễn Thị Duệ cũng được Ban Giám khảo đánh giá cao về tính mới, tính sáng tạo và khả năng ứng dụng thực tiễn trong môi trường học đường.

Dự án đề xuất các giải pháp giám sát, cảnh báo và kiểm soát chất lượng nguồn nước, góp phần bảo đảm an toàn vệ sinh, nâng cao sức khỏe học sinh và xây dựng không gian trường học an toàn, thân thiện.

Nuôi dưỡng đam mê khoa học

Dù chỉ đạt giải tư tại cuộc thi nhưng với Nguyễn Khánh Nam và Hoàng Gia Linh, lớp 8B6, Trường THCS Lê Chân (phường An Biên), dự án “Ứng dụng IoT trong xây dựng mô hình cống tưới tiêu tự động phục vụ nông nghiệp thông minh” là bước đệm để các em tiếp tục nuôi dưỡng đam mê nghiên cứu khoa học.

Đây là dịp để các em rèn luyện tư duy sáng tạo và từng bước hoàn thiện ý tưởng nhằm hướng tới những sản phẩm có giá trị ứng dụng cao trong thực tiễn. Em Linh cho rằng không đoạt giải cao không phải điều đáng buồn. Bởi quá trình nghiên cứu, học hỏi và trải nghiệm mới chính là giá trị lớn nhất, giúp em có thêm động lực tiếp tục theo đuổi niềm đam mê khoa học trong chặng đường phía trước.

Đây cũng là suy nghĩ của em Vũ Thảo Phương và Vũ Phương Mai, lớp 9C, Trường THCS Thị Trấn Núi Đối với dự án “Eco - enzyme từ vỏ cam - Giải pháp xanh cho ngôi nhà và khu vườn” đoạt giải ba.

Với các em, điều quan trọng là đã dũng cảm “dấn thân” vào lĩnh vực kỹ thuật môi trường - một lĩnh vực đòi hỏi kiến thức khoa học, tư duy hệ thống và ý thức trách nhiệm cao. Qua đó thể hiện khát vọng đóng góp những giải pháp xanh, bền vững nhằm cải thiện chất lượng sống và bảo vệ môi trường trong tương lai.

Cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp thành phố dành cho học sinh trung học năm học 2025 - 2026 thu hút được sự tham gia đông đảo của hơn 700 dự án đến từ các trường THPT và THCS trên toàn thành phố.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Vũ Anh Tuấn, Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội - thành viên Ban Giám khảo cho biết điều đáng ghi nhận là sự tham gia tích cực của khối học sinh THCS. Đây không chỉ là tín hiệu tích cực về số lượng mà còn phản ánh sự chuyển biến về chất trong giáo dục khoa học, khi học sinh được tiếp cận tư duy nghiên cứu, giải quyết vấn đề và đổi mới sáng tạo từ sớm. Điều này tạo nền tảng bền vững cho việc hình thành đội ngũ học sinh có năng lực khoa học - công nghệ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.

Học sinh đã biết vận dụng kiến thức các môn học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn, đặc biệt quan tâm đến những lĩnh vực liên quan đến đời sống thuộc lĩnh vực kỹ thuật cơ khí, hệ thống nhúng, rô bốt và máy thông minh, kỹ thuật môi trường, khoa học xã hội hành vi... Từ đó các em sáng tạo các sản phẩm hữu ích, liên quan đến cuộc sống.

Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đỗ Duy Hưng cho biết qua mỗi năm tổ chức, cuộc thi ngày càng nhận được sự tham gia tích cực của các trường học với chất lượng ngày càng nâng cao chứng tỏ sức lan toả của cuộc thi. Đây là “sân chơi” lý tưởng cho học sinh về khoa học - kỹ thuật, gắn việc học tập với nghiên cứu khoa học, khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề của thực tiễn. Tạo cơ hội để các em phát huy ý tưởng sáng tạo, tạo tiền đề cho những phát minh khoa học. Thông qua cuộc thi còn góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học; đánh giá kết quả học tập; phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh theo yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo...