Các địa phương lưu ý sắp xếp trường lớp bảo đảm không ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học đang diễn ra; không để học sinh phải nghỉ học kéo dài, không làm gián đoạn chương trình, kế hoạch năm học.
Theo Kết luận 221-KL/TW ngày 28/11/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp, trong tháng 12/2025, các tỉnh, thành phố phải hoàn thành việc rà soát và sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập, báo cáo kết quả về Trung ương.
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc sắp xếp, tổ chức các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên theo mô hình chính quyền hai cấp, quá trình triển khai bước đầu được thực hiện khá quyết liệt. Phần lớn địa phương đã tiến hành sắp xếp trên cơ sở bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, xuyên suốt từ Trung ương đến các bộ, ngành và địa phương.
Công tác này đồng thời phát huy vai trò chủ động, linh hoạt và sáng tạo của các địa phương. Hầu hết tỉnh, thành phố thống nhất chủ trương giữ ổn định hệ thống trường trung học phổ thông, trung học cơ sở, tiểu học, các trường phổ thông nhiều cấp học và trường mầm non công lập hiện có. Việc sắp xếp, điều chỉnh chủ yếu tập trung vào một số cơ sở mầm non, phổ thông chưa đạt chuẩn, nhằm bảo đảm điều kiện học tập thuận lợi cho học sinh và đáp ứng nhu cầu của người dân.
Các tỉnh, thành phố khu vực vùng dân tộc thiểu số và miền núi đã rà soát xem xét sắp xếp các điểm trường lẻ để tập trung hình thành trường phổ thông dân tộc nội trú, phổ thông dân tộc bán trú, phổ thông có học sinh bán trú và trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở tại các xã biên giới, đất liền.
Một số xã, phường thực hiện sáp nhập hợp lý, giảm tình trạng manh mún, nhiều trường quy mô nhỏ dưới chuẩn đã được sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi mô hình. Trong đó, giảm thiểu đáng kể số lượng cơ sở giáo dục công lập chưa đảm bảo quy mô tối thiểu theo quy định.
Dù đã đạt được những kết quả bước đầu, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết công tác sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập tại một số địa phương vẫn bộc lộ hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ tác động đến hoạt động dạy học cũng như việc bảo đảm an sinh giáo dục, đặc biệt tại các vùng khó khăn và khu vực đô thị có mật độ dân cư cao.
Quá trình sáp nhập trường học ở một số nơi còn biểu hiện nóng vội, thiếu cân nhắc kỹ lưỡng. Có địa phương tiến hành rà soát, sắp xếp nhiều lần nhưng chưa làm rõ cơ sở pháp lý và căn cứ khoa học giáo dục cho việc điều chỉnh chỉ tiêu giảm đầu mối, cũng như số lượng cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông trong từng giai đoạn thực hiện.
Bên cạnh đó, một số địa phương còn thực hiện việc sắp xếp, giảm số lượng trường theo hướng “cơ học”. Từ đó làm mất cân đối quy mô lớp, điểm trường, tiềm ẩn nguy cơ quá tải cơ sở vật chất và ảnh hưởng đến chất lượng dạy học. Tỷ lệ sáp nhập trường học cao, vượt xa khuyến nghị chuyên môn, gây mất cân đối về quy mô. Nhiều xã, phường đã hợp nhất 3 - 4 trường thành 1 trường hoặc sáp nhập các trường có quy mô tối đa với nhau.
Vì vậy, sau sắp xếp, nhiều cơ sở giáo dục có số lớp hoặc số điểm trường vượt quy mô quy định tại Thông tư số 13/2020/TT-BGDĐT và Thông tư số 23/2024/TT-BGDĐT. Một số trường có số lượng Phó Hiệu trưởng vượt khá xa so với định mức theo quy định tại Thông tư số 19/2023/TT-BGDĐT và Thông tư số 20/2023/TT-BGDĐT (tối đa 2–3 người). Có trường hiện có tới 9 Phó Hiệu trưởng (gấp hơn 3 lần so với quy định). Một số đơn vị chưa kịp điều chỉnh cơ cấu nhân sự, bộ máy tổ chức chưa ổn định.
Một số trường phổ thông dân tộc bán trú, sau khi sáp nhập với trường phổ thông khác không còn đạt tỷ lệ học sinh bán trú theo quy định tại Thông tư số 03/2023/TT-BGDĐT, dẫn đến mất tính đặc thù trong hỗ trợ vùng dân tộc, miền núi, ảnh hưởng đến quyền tiếp cận giáo dục của học sinh vùng sâu, vùng xa và các nhóm yếu thế. Sau sáp nhập, cơ sở vật chất nhiều nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Mặc dù số lượng đầu mối trường giảm nhưng việc đầu tư mở rộng phòng học, bếp ăn bán trú tại trường mới chưa được triển khai kịp thời.
Việc sáp nhập các cơ sở giáo dục với quy mô lớn trong thời gian ngắn được nhận định có thể tạo ra những xáo trộn đối với đội ngũ giáo viên, học sinh và phụ huynh; qua đó ảnh hưởng nhất định đến tâm lý, chất lượng giảng dạy cũng như sự ổn định trong hoạt động của nhà trường.
Thực tế này tiềm ẩn nguy cơ làm gia tăng khoảng cách về chất lượng và cơ hội tiếp cận giáo dục giữa các khu vực thuận lợi và vùng khó khăn, nhất là tại những địa bàn còn hạn chế về hạ tầng giao thông và điều kiện tổ chức bán trú.
Trao đổi về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn cho rằng: Việc rà soát phải làm rõ thực trạng quy mô, điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ, hiệu quả hoạt động của từng cơ sở. Đối với những cơ sở có quy mô quá lớn, quá nhỏ hoặc không còn phù hợp với điều kiện thực tiễn thì phải được xem xét, đánh giá một cách nghiêm túc, có căn cứ khoa học.
Bộ trưởng nhấn mạnh: Không tổ chức sắp xếp một cách máy móc. Mỗi địa phương có đặc thù khác nhau về điều kiện kinh tế - xã hội, mật độ dân cư, địa hình, giao thông đi lại. Do đó, việc sắp xếp phải căn cứ vào thực tiễn cụ thể, bảo đảm phù hợp và hiệu quả.
Trong số các yêu cầu cần thực hiện xuyên suốt quá trình sắp xếp, các địa phương cần chú ý: Việc sắp xếp không được làm ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học đang diễn ra; không để học sinh phải nghỉ học kéo dài, không làm gián đoạn chương trình, kế hoạch năm học. Mục tiêu của sắp xếp là tổ chức dạy học và quản lý tốt hơn, thuận lợi hơn, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục. Nếu việc sắp xếp khiến quy mô quá nhỏ, kém hiệu quả hoặc làm giảm chất lượng thì kiên quyết không thực hiện.
Các địa phương được yêu cầu không xây dựng chỉ tiêu sắp xếp theo hướng gượng ép, tránh chạy theo thành tích hay áp đặt cơ học các con số như quy định mỗi xã chỉ còn một trường hoặc cắt giảm theo tỷ lệ cứng nhắc. Thực tế cho thấy, có nơi cần tinh giản đầu mối nhưng cũng có địa phương phải giữ nguyên, thậm chí tăng thêm trường lớp, đặc biệt tại đô thị và khu công nghiệp – những khu vực dân cư đông, áp lực quá tải trường học lớn.
Cùng với đó, việc sắp xếp cơ sở giáo dục không được dựa trên tiêu chí tự chủ tài chính. Giáo dục phải đặt trọng tâm vào yếu tố chuyên môn và chất lượng đào tạo, không vận dụng các tiêu chí “ngoài ngành” để quyết định những vấn đề mang tính giáo dục, bảo đảm đúng tinh thần các nghị quyết của Trung ương.
Đối với các cơ sở giáo dục trong cùng một xã, đặc biệt là các trường, điểm trường gần nhau, quy mô quá nhỏ hoặc siêu nhỏ, cần sắp xếp lại, trường hợp không bảo đảm an toàn, cơ sở vật chất, chất lượng nuôi dạy thì kiên quyết cho dừng hoạt động hoặc giải thể, nhất là các nhóm trẻ, trường mầm non tư thục không đủ điều kiện.
“Không vì giảm đầu mối mà nhập Mầm non với Tiểu học; không sáp nhập trường mầm non vào trường phổ thông; không nhập Tiểu học, Trung học Cơ sở, Trung học Phổ thông thành một, trừ các mô hình liên cấp tư thục đã hình thành ổn định” – Bộ trưởng lưu ý.
Đối với giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp, không chuyển đổi đồng loạt, máy móc sang mô hình trung học nghề. Việc chuyển đổi phải chờ hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có lộ trình, chương trình, đội ngũ và điều kiện bảo đảm. Đối với các trường cao đẳng, có thể xem xét sáp nhập các trường đơn ngành thành đa ngành nhưng tránh quy mô quá lớn, vượt quá năng lực quản trị.
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn khẳng định: Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục và đào tạo là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa lớn trong thực hiện các Nghị quyết của Trung ương. Vì vậy, các địa phương nắm chắc tinh thần chỉ đạo, hiểu đúng, làm đúng, triển khai thận trọng nhưng quyết liệt, bảo đảm hiệu quả, ổn định và phát triển bền vững giáo dục trên địa bàn.
.jpg "Xem xét phương án sắp xếp trường học và các chính sách phát triển giáo dục ở Hải Phòng")
