Sở hữu trí tuệ được xác định là động lực quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển hệ sinh thái thể thao theo hướng chuyên nghiệp.
Trong bối cảnh thể thao hiện đại ngày càng trở thành một ngành kinh tế có giá trị lớn trên toàn cầu, sở hữu trí tuệ giữ vai trò ngày càng quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững hệ sinh thái thể thao.
Tại tọa đàm “Sở hữu trí tuệ và Thể thao Sẵn sàng Bắt đầu Đổi mới” diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới 26 tháng 4, nhiều chuyên gia cho rằng sở hữu trí tuệ có thể trở thành đòn bẩy giúp kinh tế thể thao phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn.
Ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, nhận định trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế tri thức, sở hữu trí tuệ không chỉ dừng ở vai trò bảo hộ mà còn là nền tảng để doanh nghiệp tạo ra giá trị mới. Khi chủ động quản trị và khai thác tài sản trí tuệ, doanh nghiệp có thể mở rộng dư địa tăng trưởng thay vì phụ thuộc vào các nguồn lực truyền thống.
Ở góc độ ngành, Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Quang Thành, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thể dục Thể thao, cho rằng thể thao hiện đại đã vượt ra khỏi phạm vi thi đấu đơn thuần để trở thành lĩnh vực có khả năng kết nối với nhiều ngành nghề khác như công nghệ, truyền thông, du lịch, thương mại và giáo dục. Sự kết nối này góp phần tạo ra giá trị kinh tế ngày càng lớn.
Dẫn số liệu từ báo cáo “Sports Industry 2025 Statistics A Deep Dive” do Brimco công bố, Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Quang Thành cho biết tổng giá trị thị trường thể thao toàn cầu năm 2025 ước đạt từ 507 đến 600 tỷ đô la Mỹ và có thể tăng lên khoảng 635 tỷ đô la Mỹ vào năm 2029. Nếu tính cả du lịch thể thao, cá cược thể thao và các dịch vụ liên quan, quy mô nền kinh tế thể thao toàn cầu có thể đạt khoảng 2,3 nghìn tỷ đô la Mỹ theo số liệu dẫn từ Reuters.
Tại các quốc gia phát triển, ngành thể thao thường đóng góp từ 1,5 đến 3 phần trăm tổng sản phẩm quốc nội, trong khi tại các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, tỷ lệ này dao động từ 0,5 đến 1,5 phần trăm. Theo các chuyên gia, điều này cho thấy dư địa phát triển kinh tế thể thao tại Việt Nam còn rất lớn nếu tận dụng hiệu quả các công cụ quản trị hiện đại, trong đó có hệ thống bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Bà Nguyễn Minh Hương, Chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng sở hữu trí tuệ là chìa khóa giúp chuyển hóa các ý tưởng sáng tạo thành giá trị thực tiễn, qua đó góp phần nâng cao tính hấp dẫn và mức độ chuyên nghiệp của thể thao.
.jpg)
Trong thể thao thành tích cao, đổi mới công nghệ được xem là yếu tố then chốt giúp vận động viên cải thiện hiệu suất, rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế chấn thương. Theo các chuyên gia, các sáng chế đang tác động trực tiếp đến nhiều lĩnh vực như thiết bị tập luyện, y học thể thao, phân tích dữ liệu và truyền thông thi đấu.
Ông Lê Huy Anh, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, cho biết nhiều công nghệ mới hiện tập trung vào hệ thống theo dõi vận động bằng cảm biến thời gian thực, giúp huấn luyện viên và chuyên gia y tế đánh giá trạng thái cơ thể vận động viên, phát hiện sớm nguy cơ chấn thương và điều chỉnh chương trình tập luyện phù hợp.
Bên cạnh đó, các sản phẩm như giày thể thao tích hợp công nghệ đệm khí, vật liệu đàn hồi cao hay thiết bị hỗ trợ phục hồi thể lực cũng góp phần nâng cao thành tích thi đấu. Trong công tác điều hành, các công nghệ như hệ thống trợ lý trọng tài video giúp tăng tính chính xác, công bằng và minh bạch.
Số liệu đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ trong 5 năm gần đây cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của doanh nghiệp đối với bảo hộ kiểu dáng công nghiệp trong lĩnh vực thể thao. Tại Việt Nam, Công ty trách nhiệm hữu hạn Bình Tiên Biên Hòa dẫn đầu với 35 đơn đăng ký, tiếp theo là Công ty cổ phần Động Lực với 28 đơn. Trên phạm vi toàn cầu, Nike dẫn đầu với 16.834 đơn đăng ký, bỏ xa nhiều thương hiệu khác.
Nếu sáng chế và kiểu dáng công nghiệp đóng vai trò thúc đẩy công nghệ thì quyền tác giả và quyền liên quan, đặc biệt là bản quyền phát sóng, lại là nguồn thu quan trọng của thể thao chuyên nghiệp. Theo các chuyên gia, tài trợ và quảng cáo thể thao toàn cầu chiếm khoảng 20 đến 30 phần trăm doanh thu toàn ngành, tương đương 100 đến 120 tỷ đô la Mỹ mỗi năm.
Luật sư Phan Vũ Tuấn cho rằng giá trị thương mại lớn nhất của một trận đấu thường tập trung trong thời gian diễn ra trực tiếp, do đó việc phát lậu trên môi trường số có thể gây thiệt hại lớn cho đơn vị nắm giữ bản quyền. Từ thực tế này, nhiều ý kiến đề xuất cần có cơ chế xử lý nhanh hơn, cho phép áp dụng biện pháp ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm phạm bản quyền.
Cùng với xu thế phát triển của thể thao hiện đại, ngành dệt may và phụ kiện thể thao Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển dịch từ gia công sang sáng tạo và xây dựng thương hiệu.
Bà Trần Hoàng Phú Xuân, Tổng Giám đốc Faslink, cho rằng sở hữu trí tuệ trong ngành may mặc không chỉ là nhãn hiệu mà còn bao gồm công nghệ vải, vật liệu mới, quy trình sản xuất xanh và các giải pháp tạo khác biệt cho sản phẩm. Khi doanh nghiệp sở hữu công nghệ riêng, giá trị mang lại sẽ bền vững hơn so với gia công.
Theo bà Trần Hoàng Phú Xuân, xu hướng tiêu dùng xanh và quan tâm đến sức khỏe đang mở ra cơ hội cho doanh nghiệp phát triển các dòng vải chức năng, sản phẩm thể thao có giá trị cao phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu.
Các chuyên gia nhận định, việc bảo vệ và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ trong lĩnh vực thể thao sẽ góp phần hỗ trợ vận động viên, câu lạc bộ, doanh nghiệp và các nhà tổ chức sự kiện phát triển bền vững, đồng thời tạo nền tảng để thể thao Việt Nam từng bước trở thành ngành kinh tế có đóng góp rõ nét hơn vào tăng trưởng chung của đất nước.
TT (tổng hợp)
