Sức mạnh cộng đồng từ những điểm hẹn văn hóa

Từ những điểm hẹn văn hóa

Mỗi tối cuối tuần, sân Nhà văn hóa Tổ dân phố Đông Môn, phường Hòa Bình lại rực sáng ánh đèn. Tiếng nhạc hòa cùng tiếng cười nói tạo nên bầu không khí rộn ràng. Một góc sân, các bà, các chị say sưa tập dân vũ; phía bên kia, đội văn nghệ miệt mài hoàn thiện tiết mục chuẩn bị cho buổi giao lưu cuối tuần. Trẻ nhỏ nô đùa, người cao tuổi quây quần trò chuyện, thanh niên tham gia các hoạt động thể thao...

Khung cảnh ấy đã trở thành hình ảnh quen thuộc từ khi phường Hòa Bình triển khai mô hình dân vận khéo “Sáng đèn nhà văn hóa”. Ông Đỗ Văn Kỳ, người dân Tổ dân phố Đông Môn chia sẻ: “Trước đây nhà văn hóa nhiều hôm đóng cửa, bà con chủ yếu gặp nhau khi họp tổ dân phố. Nay cứ đến cuối tuần, mọi người lại ra sân tập văn nghệ, dưỡng sinh hoặc xem các cháu biểu diễn. Người già có nơi giao lưu, thanh niên có sân chơi, trẻ em cũng bớt thời gian sử dụng điện thoại…”.

Theo đồng chí Nguyễn Thị Thanh Vân, Phó Bí thư Thường trực phường Hòa Bình, mục tiêu của mô hình không chỉ là duy trì hoạt động văn hóa mà còn tạo môi trường để người dân gặp gỡ, chia sẻ, tăng cường sự gắn kết cộng đồng. Khi nhà văn hóa thực sự "sáng đèn", thiết chế văn hóa mới phát huy đúng giá trị, trở thành nơi lan tỏa những giá trị tốt đẹp và đưa các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến gần người dân hơn.

Được Đảng ủy phường triển khai từ đầu năm 2026 nhằm hưởng ứng mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành “Thành phố âm nhạc”, chương trình “Nam Đồng - Giai điệu tôi yêu” được tổ chức định kỳ mỗi quý một lần. Điều đặc biệt là toàn bộ tiết mục đều do chính cán bộ, đảng viên và nhân dân địa phương tự biên tập, dàn dựng, luyện tập và biểu diễn. Không có khoảng cách giữa nghệ sĩ và khán giả, mỗi chương trình trở thành ngày hội của cộng đồng, nơi mọi người cùng sáng tạo, cùng cống hiến và cùng tự hào về chính quê hương mình.

“Chúng tôi mong muốn mỗi chương trình nghệ thuật không chỉ là buổi biểu diễn mà còn là dịp để cán bộ, đảng viên và nhân dân cùng tham gia, cùng lan tỏa tình yêu văn hóa. Khi người dân cùng đứng trên một sân khấu, cùng chuẩn bị cho một chương trình, sự đoàn kết trong cộng đồng cũng được bồi đắp một cách tự nhiên...”, đồng chí Lê Thị Mỹ Phương, Phó Bí thư Thường trực phường Nam Đồng chia sẻ.

Ngoài ra, tại phường Kiến An, chương trình “Ngày hội hạnh phúc” đã thực sự ghi dấu ấn mạnh mẽ trong lòng người dân bởi các hoạt động văn hóa dày đặc trong tuần lễ diễn ra sự kiện. Hay ở xã Kiến Thụy, mô hình “Công viên sinh thái, âm nhạc, nghệ thuật Kiến Thụy” với chương trình nghệ thuật đường phố cũng đã mở ra một không gian văn hóa mới tại địa phương. Mỗi tối cuối tuần, sân khấu mở "Kết nối đam mê" tại chợ đêm, phố đi bộ Bạch Đằng (phường Lê Thanh Nghị) trở thành sân chơi văn hóa quen thuộc của người dân.

Bồi đắp “sức đề kháng” cộng đồng

Khi người dân cùng luyện tập một tiết mục văn nghệ, cùng chuẩn bị cho một chương trình biểu diễn hay cùng tham gia một câu lạc bộ, khoảng cách giữa cán bộ với nhân dân, giữa những gia đình trong thôn, tổ dân phố dần được thu hẹp. Những câu chuyện đời thường được sẻ chia, những mâu thuẫn nhỏ được hóa giải, tinh thần đoàn kết được bồi đắp từ chính những buổi sinh hoạt giản dị ấy. Đó cũng là lý do Hải Phòng không chỉ đầu tư xây dựng các thiết chế văn hóa mà còn chú trọng duy trì hoạt động tại các thiết chế thường xuyên, liên tục, gắn với nhu cầu của người dân.

Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hiện nay Hải Phòng có hơn 1.000 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ ở cơ sở, hoạt động trên nhiều lĩnh vực như chèo, ca trù, hát văn, dân ca, thơ ca, khiêu vũ, dân vũ, thể thao... Mỗi câu lạc bộ là một hạt nhân văn hóa trong cộng đồng, góp phần đưa phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đi vào chiều sâu.

Trong bối cảnh kỷ nguyên số phát triển mạnh mẽ và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng phức tạp, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn trở thành sức mạnh nội sinh, tạo "sức đề kháng" cho cộng đồng trước những tác động tiêu cực và các quan điểm sai trái, thù địch.

Hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Hải Phòng đang khơi dậy sức mạnh văn hóa từ cơ sở thông qua các phong trào, mô hình văn hóa cộng đồng, từng bước xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, củng cố niềm tin xã hội và vun đắp "lá chắn mềm" bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ mỗi thôn, tổ dân phố.

Khi mỗi tổ dân phố đều có những không gian sinh hoạt văn hóa, khi người dân thường xuyên gặp gỡ, trao đổi và cùng tham gia các hoạt động cộng đồng, thì niềm tin, sự đồng thuận và tinh thần trách nhiệm với địa phương sẽ ngày càng được củng cố.

Từ một chương trình nghệ thuật do người dân tự dàn dựng ở Nam Đồng, một nhà văn hóa luôn sáng đèn vào mỗi cuối tuần ở Hòa Bình hay những câu lạc bộ văn nghệ mới thành lập ở Kiến Thụy và nhiều địa phương khác trên địa bàn thành phố, văn hóa đang được nuôi dưỡng từ chính cộng đồng dân cư. Có thể, một câu lạc bộ văn nghệ sẽ không trực tiếp tạo ra tăng trưởng kinh tế; một buổi biểu diễn cuối tuần cũng không giải quyết ngay những vấn đề lớn của xã hội.

Nhưng khi hàng nghìn câu lạc bộ vẫn đều đặn hoạt động, khi hàng chục nghìn người dân duy trì nếp sinh hoạt văn hóa, những giá trị tích cực sẽ được lan tỏa từng ngày. Chính sự lan tỏa ấy tạo nên sức mạnh nội sinh, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và hình thành “lá chắn mềm” từ cơ sở.