(HPĐT)- Mỗi năm, theo khảo sát của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tại các huyện sản xuất nông nghiệp có hơn 2 nghìn tấn phụ phẩm nông nghiệp thải ra môi trường… Trong số các phụ phẩm này, nhiều nông dân mạnh dạn tận dụng thành các sản phẩm có ích, đồng thời tái sản xuất trở lại. Tuy nhiên, để khuyến khích nhân rộng các mô hình này cần có sự quan tâm hỗ trợ của cơ quan chức năng và chính quyền địa phương.
Công nhân Hợp tác xã Nam Việt ngâm ủ thân cây chuối thành mùn hữu cơ bón cho đồng ruộng.
Tiết kiệm chi phí cho sản xuất nông nghiệp
HTX Nam Việt ở xã Tây Hưng (Tiên Lãng) trồng chuối tây để phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Sau khi thu hoạch quả, còn nhiều thân cây chuối phải phá bỏ nên HTX tận dụng để làm mùn hữu cơ. Giám đốc HTX Phạm Văn Quyên cho biết, trong năm 2023, vào vụ thu hoạch chuối, anh sử dụng hơn 10 tấn thân cây ủ trong 6 tháng thành mùn hữu cơ, bón lót ngay cho cây trồng. Theo anh Quyên, việc sử dụng loại mùn hữu cơ này giúp giữ nước và chất dinh dưỡng, tốt cho cây trồng, đồng thời còn có thể cải tạo, đất luôn màu mỡ.
Còn anh Quản Văn Cường, ở xã Quốc Tuấn (An Dương) là hộ chuyên canh trồng đào cảnh để bán vào dịp Tết. Để chăm sóc cây cảnh cần lượng phân bón khá nhiều. Anh Cường cho biết, với diện tích 6 sào trồng đào cảnh, thời điểm giá phân bón tăng cao, chi phí rất lớn. Từ năm 2022 đến nay, anh Cường được cán bộ khuyến nông hướng dẫn thu mua phụ phẩm nông nghiệp gồm: vỏ trấu, thân cây trồng bỏ đi và mày ngô xay nhỏ để ủ với phân gia súc, gia cầm tươi thành loại phân hữu cơ rất tốt đối với cây đào. Theo anh Cường, với mô hình tận dụng phụ phẩm này, anh tiết kiệm khoảng 700 nghìn đồng mỗi sào trồng đào. Khi bón loại phân hữu cơ tự chế từ các loại phụ phẩm nông nghiệp, cây đào ra hoa to, nụ mập, ít bị sâu bệnh.
Theo Trưởng Phòng tư vấn kỹ thuật, Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng Vũ Đức Hạnh, phụ phẩm cây trồng là sản phẩm phụ phát sinh trong quá trình chăm sóc, thu hoạch, sơ chế sản phẩm cây trồng tại khu vực canh tác. Việc áp dụng giải pháp công nghệ hoặc biện pháp kỹ thuật phù hợp, các phụ phẩm nông nghiệp trở thành phân bón hữu ích với cây trồng, đồng thời không gây ô nhiễm môi trường, lan truyền sinh vật gây hại. Thực tế, thời gian gần đây, ở ngoại thành xuất hiện một số mô hình nông dân áp dụng việc tái chế phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón. Bên cạnh đó, cán bộ khuyến nông cũng tích cực tuyên truyền, hướng dẫn nông dân sử dụng phụ phẩm nông nghiệp để tái chế thành phân bón sản xuất nông nghiệp …
Tích cực tuyên truyền, nhân rộng
Mặc dù việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón tốt cho cây trồng, nhưng nhiều nông dân chưa quan tâm đến vấn đề này. Ở một số địa phương, thậm chí phụ phẩm nông nghiệp còn không được thu dọn đúng cách như vứt bỏ, đốt gây ô nhiễm môi trường. Các loại rơm rạ sau khi thu hoạch, nông dân đốt ngay trên đồng ruộng hoặc ven đường vừa gây ô nhiễm không khí, vừa nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông.
Một số địa phương được các cơ quan chức năng phối hợp với công ty sản xuất chế phẩm vi sinh hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng các mô hình điểm về tái chế phụ phẩm nông nghiệp nhưng thực hiện xong mô hình hỗ trợ, nông dân khó nhân rộng. Giám đốc Công ty môi trường và dịch vụ TMH Phạm Thị Minh cho biết, công ty phối hợp với Trường đại học Y Thái Bình nghiên cứu, sản xuất và kinh doanh chế phẩm sinh học AT-YTB có tác dụng phân hủy rơm rạ, tạo mùn, tăng độ phì nhiêu cho đất. Để người dân ứng dụng sản phẩm này với đồng ruộng, công ty tích cực phối hợp, tuyên truyền, vận động, xây dựng mô hình trình diễn xử lý rơm rạ bằng chế phẩm trên, đồng thời hỗ trợ men ủ vi sinh. Tuy nhiên, mô hình không nhân rộng được vì hiện nay sản xuất nông nghiệp cầm chừng, thiếu nhân lực lao động, nông dân không thiết tha với việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất…
Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bùi Thanh Tùng, trong sản xuất nông nghiệp có thể tận dụng, tái chế, phụ phẩm cây trồng sử dụng làm nguyên liệu để sản xuất nấm; sản xuất thức ăn chăn nuôi, sản xuất phân bón... Tuy nhiên, để nhân rộng cách làm này, Sở khuyến khích sử dụng kỹ thuật tiên tiến trong thu hoạch, thu gom phụ phẩm cây trồng; đồng thời yêu cầu các cơ quan chức năng thường xuyên tuyên truyền các kỹ thuật tiên tiến trong tái chế phụ phẩm, cử cán bộ hướng dẫn nông dân thực hiện…
Để nhân rộng mô hình này, hiện một số địa phương cùng với tăng cường công tác tuyên truyền, yêu cầu các đoàn thể tín chấp nguồn vốn vay giúp nông dân có nhu cầu mở rộng đầu tư mô hình tái chế phụ phẩm nông nghiệp… Phó chủ tịch UBND xã Tây Hưng (Tiên Lãng) Lương Văn Muộn cho biết, địa phương khuyến khích mô hình hay, cách làm mới trong tận dụng phụ phẩm nông nghiệp thành sản phẩm có ích… Xã phối hợp với HTX Nam Việt thường xuyên tập huấn cho nông dân cách tận dụng phụ phẩm nông nghiệp chế biến thành các loại mùn hữu cơ bón lót cho cây trồng…/.
Bài và ảnh: HƯƠNG AN
