Hải Phòng tăng cường quản lý, xử lý vi phạm và khai thác hiệu quả các khu đất nhỏ hẹp, xen kẹt trong khu dân cư trong năm 2026.

Tại phường An Hải, ngày 21/4/2026, tổ dân phố An Dương và tổ công tác UBND phường kiểm tra, phát hiện gia đình ông Ninh Văn Bình, ở ngõ 139 đường 208, tự ý dựng nhà khung cột thép, vách nhựa, mái lợp tôn mạ màu và lán tôn khung cột thép trên đất nông nghiệp. Hành vi này vi phạm điểm a, khoản 2 và khoản 4, Điều 8 Nghị định 123 ngày 4/10/2024 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Mặc dù đã được yêu cầu tháo dỡ, gia đình không chấp hành mà tiếp tục xây dựng thêm một số công trình trên đất nông nghiệp vào ngày 19/10/2026. Phát hiện sự việc, tổ công tác của phường đã kịp thời yêu cầu gia đình dừng thi công, tháo dỡ các công trình vi phạm và khôi phục hiện trạng ban đầu của khu đất.

Trao đổi về công tác giữ gìn kỷ cương tại cơ sở, ông Lê Quốc Hùng, Phó Trưởng Phòng Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường phường An Hải cho biết, thời gian qua, địa phương đã tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý, giải tỏa hơn 40 trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai tại các tổ dân phố Vĩnh Khê, Trang Quan, An Đồng và An Dương.
Các vi phạm chủ yếu xảy ra trên đất nông nghiệp, đất công và đất bỏ hoang xen kẹt trong khu dân cư. Hình thức vi phạm thường gặp là tự ý xây móng nhà, quây tôn, lắp dựng khung thép, dựng lán trại. Đối với những trường hợp không xác định được chủ vi phạm, UBND phường giao lực lượng chức năng tổ chức giải tỏa ngay, tránh để công trình tồn tại kéo dài, gây khó khăn cho công tác quản lý.
.jpg)
Thực tế, đất xen kẹt đang là vấn đề khó giải quyết tại nhiều xã, phường, đặc khu. Những diện tích này thường nằm xen giữa các khu dân cư. Nhiều thửa đất không còn phù hợp để sản xuất nông nghiệp nhưng cũng chưa được công nhận là đất ở. Vì vậy, đất dễ bị bỏ hoang, sử dụng kém hiệu quả, thậm chí bị lấn chiếm hoặc tự ý chuyển mục đích sử dụng.
Tại phường Hồng Bàng, tháng 2/2026, địa phương tổ chức tháo dỡ 3 công trình xây dựng trái phép trên đất công, đất nông nghiệp. Trong đó, có những thửa đất nông nghiệp xen kẹt, nằm liền kề đất ở. Trước đó, xã Tứ Kỳ cũng kịp thời ngăn chặn một hộ dân chuẩn bị đổ móng xây nhà trên đất nông nghiệp xen kẹt.
Theo luật sư Trần Thị Thùy Liên, Giám đốc Công ty Luật TNHH La Haye (Đoàn Luật sư thành phố), xét về mặt pháp lý, “đất xen kẹt” không phải là thuật ngữ trong hệ thống phân loại đất chính thức. Vì vậy, cơ quan chức năng phải căn cứ hồ sơ thực tế để xem xét, giải quyết từng trường hợp cụ thể, thay vì áp dụng một quy trình chung.
Theo Luật Đất đai năm 2024, việc quản lý, xử lý đất xen kẹt cần được xem xét theo từng loại đất. Đối với quỹ đất công, Điều 47 Nghị định 102/2024/NĐ-CP quy định chặt chẽ việc xử lý các thửa đất nhỏ hẹp do Nhà nước quản lý, nằm xen kẹt trong khu dân cư. Theo đó, ưu tiên sử dụng những diện tích này vào mục đích công cộng, phục vụ cộng đồng. Các hộ dân liền kề chỉ được xem xét giao đất, cho thuê đất khi Nhà nước xác định không có nhu cầu sử dụng vào mục đích công cộng. Việc giao đất, cho thuê đất phải bảo đảm công khai, minh bạch và thực hiện thủ tục hợp thửa theo quy định.

Đối với những diện tích đất do người dân trực tiếp sử dụng, việc xem xét hợp pháp hóa cần căn cứ vào nguồn gốc, quá trình sử dụng ổn định và sự phù hợp với quy hoạch. Những trường hợp có thời điểm sử dụng rõ ràng, không xảy ra tranh chấp sẽ được xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo các Điều 137, 138, 139 Luật Đất đai năm 2024 hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất theo Điều 121. Người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định. Cách làm này vừa góp phần khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, vừa ngăn chặn tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép, bảo đảm kỷ cương trong quản lý đất đai.
Cùng với việc tăng cường quản lý, xử lý vi phạm, trong năm 2026, Hải Phòng đẩy mạnh rà soát, sắp xếp và khai thác quỹ đất xen kẹt, đất nhỏ hẹp trong khu dân cư theo các chủ trương, nghị quyết của HĐND và UBND thành phố. Mục tiêu là sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, hạn chế tình trạng đất bị bỏ hoang hoặc sử dụng trái phép.
Ngày 25/9/2026, HĐND thành phố thông qua Nghị quyết số 47/NQ-HĐND về danh mục 19 khu đất nhỏ hẹp, xen kẹt trong khu dân cư thuộc địa bàn 9 xã, phường. Các khu đất này sẽ được ưu tiên thực hiện công tác điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm và xác minh nguồn gốc đất, tài sản gắn liền với đất theo khoản 7 Điều 6 Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội.
Trước đó, tháng 6/2026, HĐND thành phố đã thông qua Nghị quyết số 23/NQ-HĐND về danh mục 67 khu đất tại 30 xã, phường, với tổng diện tích 86,01 ha. Đây là bước cụ thể hóa cơ chế đặc thù nhằm xử lý các thửa đất xen kẹt, đưa vào quỹ đất đấu giá phục vụ phát triển đô thị.
Trên cơ sở kết quả rà soát, thành phố định hướng xử lý từng nhóm đất theo điều kiện cụ thể. Đối với những khu đất nhỏ hẹp, xen kẹt đủ điều kiện, thành phố đưa vào danh mục thu hồi để tổ chức đấu giá theo cơ chế đặc thù, tạo quỹ đất phục vụ phát triển đô thị, thương mại, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch và khai thác hiệu quả nguồn lực.
Đối với những trường hợp không đủ điều kiện thu hồi, đấu giá riêng lẻ hoặc thuộc diện được xem xét, thành phố tiếp tục rà soát để hướng dẫn người dân, tổ chức thực hiện các thủ tục hợp thức hóa theo quy định của pháp luật về đất đai.
Việc kết hợp giữa tăng cường kỷ cương pháp luật, đẩy mạnh công tác dân vận và xây dựng phương án khai thác phù hợp sẽ góp phần giúp Hải Phòng sử dụng hiệu quả quỹ đất xen kẹt, hạn chế lãng phí tài nguyên, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.
THU HẰNG