Tăng sức hút du lịch làng nghề

Tiềm năng "ngủ yên"

Hải Phòng hiện sở hữu nhiều làng nghề có bề dày lịch sử như điêu khắc Bảo Hà, con giống Nhân Mục, chiếu cói Lật Dương, làng hoa sứ Kiều Trung, đồ mộc Kha Lâm, bánh đa Lạng Côn hay gốm Dưỡng Động. Các làng nghề truyền thống ở khu vực phía tây thành phố góp phần tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu với gốm Chu Đậu - nổi tiếng bởi tinh hoa kỹ nghệ cổ truyền, cùng làng nghề kim hoàn Châu Khê mang đậm dấu ấn thủ công tinh xảo...

Nhưng theo đánh giá từ các đơn vị lữ hành, tỷ lệ khách chọn tour làng nghề hiện nay chưa đầy 10%. Ông Nguyễn Văn Tuấn, đại diện một đơn vị lữ hành tại Hải Phòng thẳng thắn nhìn nhận: “Du khách có hứng thú và tò mò về văn hóa bản địa, nhất là tại các làng nghề lâu năm, nhưng họ thiếu nơi để dừng chân. Nhiều làng nghề hiện nay chỉ có hộ sản xuất đơn lẻ, không có hạ tầng dịch vụ, không có thuyết minh viên, khách đến chỉ biết xem rồi về, không có sự gắn kết hay trải nghiệm sâu sắc để ghi nhớ, lan toả”.

Thực tế, bên cạnh một số làng nghề bước đầu phát triển dịch vụ du lịch như Gốm Chu Đậu... phần lớn các làng nghề chưa phát triển mạnh mẽ “không gian du lịch”. Đa phần làng nghề hiện nay vẫn ưu tiên sản xuất công nghiệp, hàng hóa được tập kết để xuất khẩu hoặc bán buôn, thiếu hẳn các quầy hàng lưu niệm được bài trí chỉn chu hay những xưởng sản xuất được thiết kế riêng cho khách tham quan.

Được biết Bảo Hà là một trong những làng nghề truyền thống điển hình của thành phố Hải Phòng vẫn lưu giữ nhiều giá trị truyền thống về điêu khắc, thích hợp để phát triển du lịch. Từ năm 2005, làng nghề tạc tượng Bảo Hà trở thành một trong những điểm đến trong Chương trình du khảo đồng quê của thành phố Hải Phòng. Song từ đó đến nay, mỗi năm làng chỉ đón hơn 10 đoàn khách du lịch. Những chuyến du khảo vội vã không để lại nhiều dấu ấn đối với du khách. Đây cũng là tình trạng chung của nhiều làng nghề trên địa bàn.

Tại làng chiếu cói Lật Dương hay làng gốm Dưỡng Động, các gia đình truyền nối tay nghề qua nhiều thế hệ, nhưng khi nói về du lịch, họ còn nhiều trăn trở. Ông Ngô Văn Dương, làng chiếu cói Lật Dương (xã Tiên Minh) chia sẻ: “Chúng tôi rất muốn khách đến để hiểu về truyền thống 400 năm và nét đẹp của chiếu cói Lật Dương, nhưng làm du lịch cần sự đồng bộ. Một hộ gia đình làm sao lo được bãi đỗ xe cho đoàn khách trên 30 người, nhà vệ sinh sạch sẽ hay đào tạo người dẫn tour? Làm nghề đã khó, làm dịch vụ lại càng khó hơn nếu không có sự hỗ trợ bài bản từ cơ sở”.

Theo bà Trần Vân Hương, Giám đốc Công ty Vietnam Express Tour Hải Phòng (phường Lê Chân), thực tế tại các làng nghề, người dân còn thiếu kỹ năng làm du lịch. Họ là những nghệ nhân giỏi, là những người gắn bó cả đời cho nghề truyền thống địa phương nhưng chưa thể là những “người kể chuyện” chuyên nghiệp. Việc thiếu đi sự kết nối giữa người dân - chính quyền - doanh nghiệp lữ hành đang tạo ra “khoảng trống” khiến du lịch làng nghề chưa được khơi dậy đúng cách.

Đánh thức tiềm năng

Quyết định số 1246/QĐ-UBND ngày 11/5/2023 của UBND thành phố Hải Phòng đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có ít nhất 20 điểm du lịch nông thôn độc đáo. Với nguồn lực dự kiến hơn 100 tỷ đồng (chủ yếu từ xã hội hóa), lộ trình này cho thấy quyết tâm của thành phố trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Để đưa du lịch làng nghề thực sự trở thành “trụ cột” trong sản phẩm du lịch nông thôn, thành phố đang đẩy mạnh việc lồng ghép các đề án làng nghề vào tổng thể quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Mai Xuân Thắng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hải Phòng cho rằng, định hướng này được cụ thể hóa thông qua việc xây dựng các tuyến du lịch chuyên đề, kết nối các làng nghề truyền thống vào mạng lưới du khảo đồng quê, gắn với các di tích lịch sử và danh thắng tự nhiên. Thay vì riêng lẻ, các làng nghề sẽ được kết nối trong một hành trình trải nghiệm khép kín, nơi du khách không chỉ khám phá những giá trị văn hóa truyền thống mà còn có cơ hội thưởng thức ẩm thực đặc trưng của địa phương. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, thành phố khuyến khích các làng nghề tích hợp công nghệ vào quảng bá.

Việc đưa sản phẩm lên nền tảng thương mại điện tử, xây dựng mã QR tại từng điểm tham quan để thuyết minh tự động bằng đa ngôn ngữ là bước đi cần thiết để tiếp cận dòng khách quốc tế. Đồng thời, thành phố đang chủ động thúc đẩy mô hình du lịch làng nghề gắn với sản phẩm OCOP. Mỗi làng nghề sẽ xây dựng một “đại sứ sản phẩm”, bảo đảm về chất lượng, mẫu mã hiện đại và đáp ứng tiêu chuẩn xanh, an toàn, thân thiện với môi trường.

Theo ông Nguyễn An Hưng, Phó Chủ tịch Trung ương Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Hải Phòng, bên cạnh sự hỗ trợ, định hướng từ thành phố, sự đồng hành của các đoàn thể như Hội Nông dân, Liên minh Hợp tác xã, chính quyền địa phương trong việc hỗ trợ người dân về kỹ năng xúc tiến thương mại và truyền thông chính là giải pháp quan trọng. Khi hạ tầng giao thông kết nối liên vùng ngày càng thuận lợi, những làng nghề truyền thống sẽ trở thành những điểm dừng chân không thể thiếu trong hành trình khám phá Hải Phòng - điểm đến du lịch bốn mùa xanh, an toàn, hấp dẫn.