Tập trung đổi mới hoạt động công đoàn ở cơ sở

Hiện nay, Liên đoàn Lao động thành phố Hải Phòng quản lý 3.043 công đoàn cơ sở với gần 669.4000 công nhân, viên chức, lao động; 643.278 đoàn viên công đoàn. Chỉ tính riêng 5 tháng đầu năm 2026, các cấp công đoàn thành phố đã phát triển mới gần 35.900 đoàn viên. Tuy nhiên, số đoàn viên tăng thực tế mới đạt hơn 28.300 người, bằng 47% kế hoạch năm. Việc vận động kết nạp đoàn viên đã khó, việc “giữ chân” người lao động ở lại với doanh nghiệp, tổ chức công đoàn lại càng khó hơn.

Tại Hải Phòng, những năm gần đây, tổ chức công đoàn đã, đang khẳng định vai trò cầu nối giữa người lao động và doanh nghiệp thông qua các hoạt động như thương lượng ký kết thoả ước lao động tập thể, tổ chức hội nghị người lao động, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động… góp phần xây dựng môi trường làm việc dân chủ, ổn định và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, tổ chức công đoàn cũng đối mặt với những thử thách lớn. Đó là áp lực cạnh tranh từ việc thành lập các tổ chức của người lao động do hội nhập quốc tế, việc thu hút và giữ chân đoàn viên trong bối cảnh phát triển của các khu công nghiệp ở địa phương lân cận, cơ hội việc làm linh hoạt, yêu cầu thích ứng kịp thời với chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI)...

Trong bối cảnh đó, việc nâng cao chất lượng hoạt động công đoàn tại Hải Phòng đòi hỏi sự đổi mới, sáng tạo và linh hoạt hơn trong cách tổ chức. Hoạt động chăm lo không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ sức khỏe của đoàn viên, người lao động mà cần mở rộng đối tượng thụ hưởng, như hỗ trợ tầm soát sức khỏe cho con em, người thân; thăm hỏi tứ thân phụ mẫu của đoàn viên khi ốm đau hoặc qua đời. Công đoàn cần đồng hành với người lao động trong chăm sóc sức khỏe tinh thần, giúp hạn chế căng thẳng, áp lực công việc; tăng cường tư vấn pháp lý và đáp ứng nhu cầu về văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Bên cạnh các hoạt động thăm hỏi, động viên vào dịp lễ, Tết, tổ chức công đoàn cần tham gia sâu hơn vào việc phản ánh tâm tư, nguyện vọng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động liên quan đến các thiết chế văn hóa, giáo dục. Trong đó có việc phát triển nhà lưu trú cho công nhân, tạo điều kiện để người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở xã hội, bố trí quỹ đất xây trường học cho con em công nhân, xây dựng cơ sở y tế gần khu công nghiệp, khu kinh tế. Đồng thời, cần bảo đảm quyền lợi về tiền lương, thu nhập của người lao động khi doanh nghiệp phá sản hoặc chủ doanh nghiệp bỏ trốn; bảo vệ người lao động trước những rủi ro từ môi trường làm việc thiếu an toàn.

Hơn nữa, vị thế và tiếng nói của tổ chức công đoàn cần đủ mạnh để bảo vệ người lao động trước nguy cơ mất việc làm, nhất là lao động trung niên, hoặc nguy cơ giảm thu nhập khi doanh nghiệp cắt giảm, giãn hoặc hoãn việc làm đối với lao động phổ thông.

Để làm được điều đó, hoạt động công đoàn ở cơ sở cần chuyển từ cách làm dựa trên những gì công đoàn có thể thực hiện sang đáp ứng những gì đoàn viên và người lao động thực sự cần. Khi lấy người lao động làm trung tâm, tôn trọng và ưu tiên các nguyện vọng chính đáng của đoàn viên, công đoàn sẽ tạo được sức hút, khuyến khích người lao động mạnh dạn phản ánh tâm tư, đề xuất sáng kiến và tích cực tham gia các phong trào, hoạt động.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở trong việc nâng cao kỹ năng thương lượng, ứng dụng chuyển đổi số và nâng cao trình độ nghiệp vụ. Chỉ khi đó, công đoàn mới thực sự trở thành điểm tựa vững chắc cho đoàn viên, người lao động trong bối cảnh công nghệ tự động hóa và trí tuệ nhân tạo ngày càng thay thế các công việc đơn giản. Đồng thời, AI cần được xem là công cụ hỗ trợ để người lao động nâng cao tay nghề, thích ứng tốt hơn với môi trường làm việc hiện đại và hội nhập.

Tập trung đổi mới hoạt động công đoàn, hướng mạnh về cơ sở cũng là thực hiện nhiệm vụ mà đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm giao cho tổ chức công đoàn tại Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam vừa qua.