Việc thành lập Hội Thừa phát lại và các quy định mới về thừa hành viên được kỳ vọng góp phần giảm áp lực, nâng cao hiệu quả thi hành bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật.
Từ ngày 1/7/2026, Luật Thi hành án dân sự 2025 có hiệu lực, đưa hoạt động thừa phát lại vào khuôn khổ pháp lý mới. Theo đó, thừa phát lại được đổi tên thành thừa hành viên, Văn phòng Thừa phát lại đổi thành Văn phòng Thi hành án dân sự, thể hiện rõ hơn vai trò của lực lượng này trong hoạt động thi hành án dân sự.
Theo quy định mới, thừa hành viên được giao tổ chức thi hành bản án, quyết định và thực hiện một số công việc khác theo quy định pháp luật như xác minh điều kiện thi hành án, tống đạt giấy tờ, lập vi bằng. Thừa hành viên cũng được trao thêm quyền xác minh tài sản, điều kiện thi hành án ngoài địa bàn tỉnh, thành phố nơi Văn phòng đặt trụ sở. Khi có căn cứ, thừa hành viên có thể tổ chức thi hành án, đề nghị phong tỏa tài khoản, tài sản; tạm ngừng giao dịch, đăng ký, chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc thay đổi hiện trạng tài sản.
Hiện Hải Phòng có 11 Văn phòng Thừa phát lại với 20 thừa phát lại đã được đổi tên thành Văn phòng Thi hành án dân sự và thừa hành viên theo quy định. Từ năm 2024 đến nay, mỗi năm các văn phòng lập trên 6.800 vi bằng, thực hiện hơn 38.370 lượt tống đạt văn bản của Tòa án Nhân dân và Cơ quan thi hành án dân sự. Tuy nhiên, đến nay chưa có văn phòng trực tiếp tổ chức thi hành án dân sự.
Theo ông Nguyễn An Hòa, Trưởng Văn phòng Thi hành án dân sự Hải Phòng, trước đây thừa phát lại chỉ được xác minh điều kiện thi hành án của đương sự, nhưng trên thực tế ít văn phòng thực hiện. Với quy định mới, quyền và vai trò của thừa hành viên được xác định rõ hơn, tạo điều kiện để lực lượng này phát huy vai trò bổ trợ cho công tác thi hành án dân sự. Nếu phối hợp tốt với cơ quan thi hành án, Tòa án và các cơ quan liên quan, thừa hành viên có thể góp phần rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu quả thi hành án.
Năm 2025, toàn thành phố phải giải quyết 29.066 việc, tăng 1.816 việc, tương đương 10,18% so với năm trước. Tổng số tiền phải giải quyết là 24.560 tỷ đồng, tăng 26,94%. Từ tháng 10/2025 đến hết tháng 6/2026, các cơ quan thi hành án dân sự thành phố tiếp tục phải thi hành 26.903 việc, tăng 850 việc, tương đương 3,2% so với cùng kỳ năm 2025; tỷ lệ thi hành án xong đạt 58,39%.
Tại buổi làm việc với Đoàn Đại biểu Quốc hội Hải Phòng cuối tháng 6, Thi hành án dân sự thành phố cho biết số vụ việc phải thi hành án hằng năm tăng cao, nhiều vụ có giá trị lớn, phức tạp. Trong khi đó, việc tiếp tục giảm biên chế khiến đội ngũ lãnh đạo, công chức thường xuyên trong tình trạng quá tải.
Trong bối cảnh đó, phát huy vai trò của thừa hành viên sẽ bổ sung nguồn lực cho công tác thi hành án dân sự, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện. Người dân có thêm lựa chọn đơn vị thực hiện thi hành án, trong khi cơ quan thi hành án dân sự có thể tập trung nguồn lực cho những vụ việc phức tạp, cần áp dụng biện pháp cưỡng chế của Nhà nước.
Đáng chú ý, ngày 22/6/2026, UBND thành phố ban hành Quyết định số 2322/QĐ-UBND cho phép thành lập Hội Thừa phát lại thành phố Hải Phòng. Hải Phòng trở thành địa phương thứ ba trong cả nước thành lập Hội Thừa phát lại, sau Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Sự ra đời của hội có ý nghĩa trong bối cảnh hoạt động nghề nghiệp chuyển sang giai đoạn mới, đòi hỏi chuyên nghiệp hơn, tăng cường trao đổi nghiệp vụ và phối hợp với các cơ quan tư pháp.
Để thừa hành viên thực sự trở thành nguồn lực bổ sung cho công tác thi hành án dân sự, bên cạnh các quy định mới, cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa Văn phòng Thi hành án dân sự với cơ quan thi hành án dân sự, Sở Tư pháp và chính quyền cơ sở; đồng thời tạo điều kiện để thừa hành viên tiếp cận, khai thác thông tin phục vụ xác minh tài sản, điều kiện thi hành án theo quy định.
Những quy định mới chỉ phát huy hiệu quả khi được cụ thể hóa bằng cơ chế phối hợp rõ ràng, đội ngũ hành nghề chuyên nghiệp và sự giám sát chặt chẽ. Đồng thời, cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp hiểu và chủ động sử dụng các dịch vụ của Thừa hành viên theo quy định.
Khi cơ quan thi hành án dân sự, Sở Tư pháp, chính quyền cơ sở, tổ chức nghề nghiệp và các Văn phòng Thi hành án dân sự cùng phối hợp, các quy định mới sẽ được triển khai hiệu quả hơn, trở thành nguồn lực thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả thi hành án, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, đưa pháp luật vào cuộc sống.
HẢI VÂN
.jpg "Thành lập Hội Thừa phát lại, Hải Phòng tiếp tục hoàn thiện thiết chế bổ trợ tư pháp")
