Trên bốn chục năm bươn trải đường đời, nay đã ngoài 60, người đảng viên, thương binh, Giám đốc Bùi Phúc Hải vẫn đam mê xuất bản, biên soạn sách, làm thơ.
Giám đốc Bùi Phúc Hải (bên trái) tặng Thứ trưởng Bộ Giáo Dục và Đào tạo Nguyễn Vinh Hiển
ấn phẩm do Trung tâm Văn hóa Tràng An phát hành
Tuổi Canh Dần (năm 1950), anh Bùi Phúc Hải sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học ở làng La Giang, xã Văn Tố (Tứ Kỳ). Khi 9-10 tuổi, ham mê đọc sách đến nỗi cậu thiếu nhi Hải lặn lội cả ngày lên “phố huyện” tìm mua bằng được cuốn truyện "Lục Vân Tiên". Vì yêu thích "Truyện Kiều", không tìm mua được sách, nên cậu đi mượn, nắn nót chép tay mất nửa tháng trời, đóng thành cuốn sách bìa cứng gáy vuông, làm hành trang cho tuổi học trò.
Học hết lớp 9, vừa 18 tuổi, Phúc Hải nhập ngũ, vào Nam chiến đấu. Trên đường hành quân, anh bị bệnh sốt rét quật ngã. Đồng đội tưởng anh đã chết, đưa vào nhà xác đặt ở bên suối. Đêm mưa, cô hộ lý ra che cho các tử thi khỏi ướt, phát hiện ra người anh vẫn còn ấm. Anh bình phục, lại xông pha trận mạc, chiến đấu hàng chục trận và bị thương tại mặt trận miền Đông Nam Bộ. Điều trị khỏi vết thương, anh được giữ lại, gửi đi học dược và trở thành dược tá phục vụ các chiến dịch cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng.
Ra Bắc, khi ấy mới 26 tuổi, anh Hải xin đi học bổ túc cấp ba, rồi thi vào Đại học Tổng hợp. Tấm bằng cử nhân luật là hành trang đưa anh về Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội làm chuyên viên. Rồi anh được cử đi quản lý đơn vị hợp tác lao động ở Liên Xô (cũ), từng làm Đơn vị trưởng, Bí thư Đảng ủy vùng tại Minsk (Min-xcơ, Bê-la-rút).
Về nước, anh làm việc tại Văn phòng Trung ương Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi. Tại đây, anh đã tham gia thành lập Bản tin của hội (sau nâng lên thành tạp chí Người bảo trợ), đảm nhiệm Trưởng ban Biên tập, trực tiếp viết báo, làm thơ với tất cả niềm đam mê.
Năm 2000, anh Hải nghỉ làm công chức nhà nước để bước vào con đường làm sách đầy gian khổ và bất trắc. Đầu tiên, anh mời mấy nhà thơ có nhiệt tình cùng mình tuyển chọn in 2 tác phẩm: "Thơ thiếu nhi chọn lọc" và "Thơ quê hương" (Nhà xuất bản Thanh niên 2000 - 2001). Sách do anh bỏ tiền dành dụm ra in, rồi buộc sách lên xe máy đi khắp phố phường Hà Nội bán ký gửi cho các nhà sách.
Được các công ty, nhà sách khen sách tốt bán chạy, thế là anh mạnh dạn, mời thêm những người cùng chí hướng và tâm huyết sáng lập ra Trung tâm Văn hóa Tràng An.
Vào thời điểm đó, người ta bung ra in ấn phát hành, cạnh tranh quyết liệt, với các chiêu quảng cáo, các hình thức giành giật thị phần, nạn in sách lậu tràn lan, anh Hải lặng lẽ chấp nhận đi vào cơn lốc thương trường, có lúc đã gặp khó khăn, tưởng chừng phá sản.
Nghị lực của người lính không cho phép mình gục ngã. Anh khảo sát thị trường, khai thác mọi đề tài để đáp ứng cho nhiều đối tượng độc giả. Anh vào Nam ra Bắc, lên rừng xuống biển để tìm tác giả viết sách, mời chào đối tác phát hành. Anh mang cả giấy tờ nhà đất thế chấp ngân hàng để có tiền in sách. Nhờ sự giúp đỡ của các tác giả có uy tín, các đơn vị phát hành sách, các thư viện trên cả nước, các nhà xuất bản Trung ương và địa phương, Tràng An đã đứng vững trong thị trường sách đầy cam go.
Giữa cơn lốc ấy, Giám đốc Bùi Phúc Hải càng nghiêm cẩn trong công tác xuất bản, đọc bản thảo, rồi bàn bạc, tranh luận với các tác giả chân tình. Anh từng làm tạp chí, làm thơ nên có sự chia sẻ, cảm thông với người viết và nhiều ý kiến của anh là đúng.
Vốn là một người đã trải nghiệm qua công tác tổ chức, Phúc Hải đã xây dựng bộ máy làm việc gọn nhẹ, tuyển nhân viên thật sự có năng lực, giỏi một việc, làm được nhiều việc. Anh đầu tư sâu vào mô hình xuất bản và phát hành tổng hợp. Nhìn vào danh mục sách: văn học, lịch sử, chính trị - văn hoá - xã hội... thấy đây là một cơ sở làm sách đa dạng và phong phú. Đặt giá trị chân - thiện - mỹ của sách lên hàng đầu; nội dung và hình thức của sách đều phải tốt; giá bán hợp lý, tiết kiệm chi phí đầu vào là những tiêu chí hoạt động xuất bản và phát hành của Tràng An.
Bùi Phúc Hải thích làm sách đẹp, bề thế, đậm chất lịch sử, văn hóa. Có những cuốn sách, biết trước là phát hành chỉ hòa vốn, anh vẫn làm. Anh cho biết, làm sách là kinh doanh trong lĩnh vực văn hóa. Nếu chỉ chạy theo lợi ích kinh tế đơn thuần thì không thể có quyết tâm làm được những pho sách quý, mang tầm vóc văn hóa đất nước như: “Nguyễn Trãi - Hợp tuyển thơ” và “Ngàn năm thương nhớ” dày trên dưới 2.000 trang, khổ lớn, bìa cứng, đóng hộp, in đẹp và trang trọng.
Vào dịp kỷ niệm đại lễ ngàn năm Thăng Long - Hà Nội (2010), trung tâm đã liên tục cho ra mắt bạn đọc nhiều ấn phẩm quý, giúp người đọc hiểu thêm về những dấu ấn, những nhân vật lịch sử, những sự kiện ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa, xã hội Việt Nam.
Ngày đầu khởi nghiệp, với số vốn gần 40 triệu đồng, chỉ in được vài đầu sách, hiện nay, vốn của trung tâm lên tới hàng chục tỷ đồng, xuất bản và phát hành hơn 100 đầu sách/năm, với hàng chục vạn bản. Buổi đầu, trung tâm chỉ mấy người, giám đốc trực tiếp làm xuất bản với vài người làm công tác quản lý, phát hành, chế bản... đều đi thuê. Giờ đây, Tràng An đã hoàn thiện bộ máy hoạt động với đủ các chức danh nghề nghiệp đều đã qua đào tạo: cán bộ biên tập, phát hành, kỹ sư, kế toán. Tràng An đã trở thành địa chỉ văn hóa tin cậy của bạn đọc ở Thủ đô và trên cả nước.
Đối với quê hương Hải Dương, anh Hải có tình cảm đặc biệt. Năm 2000, anh phối hợp với Vụ Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tặng sách cho cán bộ và nhân dân xã Đức Chính (Cẩm Giàng), nơi có phong trào đọc khá phát triển. Năm 2011, anh đã thay mặt đơn vị tặng sách làm phần thưởng cho các em tham gia Liên hoan thiếu nhi tuyên truyền giới thiệu sách tỉnh Hải Dương.
Đã trên bốn chục năm bươn trải đường đời, chết đi sống lại trên chiến trường, mang trong mình mảnh đạn quân thù, nay đã ngoài 60, người đảng viên, thương binh, Giám đốc Bùi Phúc Hải vẫn đam mê xuất bản, biên soạn sách, làm thơ. Anh đang góp phần nâng cao dân trí, làm đẹp tâm hồn con người Việt Nam và khích lệ văn hóa đọc phát triển.
KHÚC HÀ LINH
