Thú vị bánh 'thủy thủ' nơi đất Cảng

Từ món ăn của thủy thủ thành đặc sản đất Cảng

“Lần nào tới Hải Phòng tôi cũng mua vài ổ bánh Katka về thưởng thức và biếu người thân, bạn bè. Nhiều người ăn một lần là nhớ mãi. Bánh thơm, mềm, ngậy. Bánh Katka làm món phụ thưởng thức với trà chiều thì tuyệt vời”, chị Nguyễn Thu Hằng, du khách từ Hà Nội chia sẻ khi lần thứ ba đến phố Lương Khánh Thiện mua bánh Katka về làm quà.

Ít ai biết, loại bánh ngọt tưởng chừng đơn giản ấy lại có lịch sử đặc biệt. Những năm 60 của thế kỷ 20, trong bối cảnh Hải Phòng là cửa ngõ giao thương lớn nhất miền Bắc, thành phố mở Câu lạc bộ Thủy thủ để phục vụ nhu cầu giải trí, nghỉ ngơi cho các thủy thủy tàu quốc tế. Ở đó, những đầu bếp người Pháp mang theo công thức làm bánh Katka truyền thống, rồi truyền dạy cho người thợ Việt. Từ đó, những chiếc bánh Katka mang hương vị châu Âu, nhưng được chế biến dưới bàn tay của những thợ bánh người Việt, dần quen thuộc với người dân thành phố Cảng và được gọi là bánh "thủy thủ".

Bà Trần Thị Hoàng Mai, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, Hải Phòng là cửa ngõ giao thương quốc tế và chính sự biến thiên của lịch sử, giao thoa của nhiều nền văn hóa là nền tảng góp phần hình thành nên nét ẩm thực đặc trưng của thành phố. Bánh Katka cũng hình thành từ sự giao thoa ấy. Bánh được sáng tạo trong môi trường đa văn hóa, khi Hải Phòng là nơi gặp gỡ của nhiều thủy thủ quốc tế. Trải qua hơn nửa thế kỷ, loại bánh này trở thành món ăn bản sắc của thành phố.

Anh Nguyễn Đức Thắng, quản lý xưởng bánh Katka trên phố Lương Khánh Thiện cho biết: “Trước đây, bánh Katka chỉ được làm trong những dịp đặc biệt, chủ yếu phục vụ thủy thủ và khách ngoại giao. Nhưng khi cơ chế thị trường mở ra, chiếc bánh trở thành đặc sản gắn với ký ức và lịch sử đô thị Hải Phòng".

Giữ nghề bằng sự tỉ mỉ

Khác với nhiều loại bánh ngọt hiện đại, bánh Katka đòi hỏi cách làm cầu kỳ và kiên nhẫn. Công thức chỉ gồm bơ, trứng, đường, bột, nhưng chính sự giản đơn ấy buộc người thợ phải tuyệt đối chính xác.

Ông Nguyễn Đình Bích, đầu bếp có thâm niên của xưởng bánh Katka trên phố Lương Khánh Thiện chia sẻ: “Quy trình làm bánh Katka không cho phép người thợ gian dối. Chỉ cần dùng nguyên liệu kém chất lượng hoặc đánh bột nhanh quá tay, bánh sẽ chai, mất độ mềm. Thậm chí, khối lượng không chuẩn cũng khiến chất lượng bánh bị ảnh hưởng. Khách quen, ăn lâu năm chỉ cần cắn một miếng là biết ngay có phải Katka chuẩn hay không”.

Theo ông Bích, công đoạn cân bơ, trứng, đường phải theo đúng tỷ lệ. Đặc biệt, việc căn lò nướng là “cửa ải” lớn nhất. Nhiệt cao quá thì bánh cháy mặt, non lửa thì bánh xẹp.

Sự tỉ mỉ ấy chính là lý do khiến bánh Katka giữ được hồn cốt suốt mấy chục năm qua. Không ít thợ bánh thử biến tấu làm bánh kèm với vị trà xanh, ca cao hay phô mai, nhưng tất cả đều không sánh được với hương vị truyền thống. Công thức ban đầu vẫn giúp bánh "thủy thủ” thơm nồng, mềm mịn, ngậy béo nhưng không ngán.

Trong hộp bánh nhỏ gọn, không chỉ có hương vị bơ thơm ngậy, mà còn là một phần ký ức về thành phố Cảng. Từ những năm tháng thủy thủ viễn dương ghé thăm, đến hôm nay, Katka trở thành biểu tượng của sự giao thoa văn hóa và niềm tự hào ẩm thực.

“Hữu xạ tự nhiên hương”, sự thơm ngon đi liền với quy trình chế biến chuẩn mực khiến bánh Katka ngày càng được nhiều người biết đến. Ngoài điểm bán tại thành phố Hải Phòng, hiện có nhiều cơ sở giới thiệu và bán bánh "thủy thủ" tại Hà Nội. Nhiều bếp ăn của nhà hàng, trường học cũng dùng bánh cho bữa phụ, món kèm với trà chiều. Nhiều công ty du lịch đưa điểm bán bánh "thủy thủ" vào tour ẩm thực đất Cảng, món ăn chứa đựng câu chuyện về thành phố Cảng năng động, cửa ngõ quốc tế của miền Bắc.