Tiền lương mới gắn với vị trí, trách nhiệm và hiệu quả

Cải cách tiền lương gắn với đổi mới nền công vụ

Từ ngày 1/7, mức lương cơ sở của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang chính thức tăng 8%, từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP. Chính sách góp phần cải thiện thu nhập cho hơn 2 triệu người hưởng lương từ ngân sách, đồng thời bảo đảm cân đối với chỉ số giá tiêu dùng, tốc độ tăng trưởng kinh tế và khả năng tài chính quốc gia.

Việc điều chỉnh mức lương cơ sở là bước thực hiện chính sách tiền lương trong bối cảnh khu vực công đang tiếp tục được sắp xếp, tổ chức lại theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Tuy nhiên, cải cách tiền lương không chỉ dừng ở việc điều chỉnh mức hưởng mà được đặt trong tổng thể đổi mới chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội (BHXH) và quản trị nhân sự công.

Bộ Nội vụ đang phối hợp các bộ, ngành nghiên cứu, đề xuất chính sách tiền lương và BHXH theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Theo kế hoạch, từ tháng 8 đến 10/2026, Bộ Nội vụ cùng các thành viên Ban Chỉ đạo Trung ương về cải cách chính sách tiền lương, BHXH và ưu đãi người có công xây dựng, hoàn thiện dự thảo đề án cải cách chính sách tiền lương và BHXH. Tháng 1/2027 hoàn thiện dự thảo Nghị quyết; tháng 2/2027 trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư và tháng 3/2027 trình Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Bộ Tài chính được giao nghiên cứu, đề xuất giải pháp tạo nguồn thực hiện cải cách chính sách tiền lương và BHXH. Bộ Nội vụ phối hợp Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan tổng hợp kinh nghiệm quốc tế, trên cơ sở đó nghiên cứu phương án phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối nguồn lực của Việt Nam.

Tiền lương và BHXH có mối liên hệ chặt chẽ. Việc xác định mức đóng, chế độ nghỉ hưu và quản trị quỹ BHXH cần được tính toán đồng bộ, bảo đảm cân đối lâu dài. Vì vậy, đề án cải cách được đặt ra theo hướng toàn diện, công bằng, bền vững và có khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động, cơ cấu việc làm và quá trình già hóa dân số.

Theo Đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn đại biểu tỉnh Lâm Đồng), cải cách tiền lương cần được đặt trong bối cảnh đất nước đang đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, tổ chức lại bộ máy và xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp. Đây cũng là thời điểm thị trường lao động, cơ cấu việc làm có nhiều thay đổi, trong đó xuất hiện các hình thức việc làm mới.

Theo bà Tú Anh, vấn đề cốt lõi không chỉ là tăng thu nhập mà phải đổi mới cách quản lý và sử dụng nhân sự công. Nếu vẫn duy trì cơ chế cào bằng dựa chủ yếu vào thâm niên, ngạch, bậc, chính sách tiền lương khó tạo động lực nâng cao chất lượng đội ngũ.

Cải cách cần tạo sự phân hóa thu nhập hợp lý theo vị trí việc làm, trách nhiệm và hiệu suất công việc. Tăng lương cũng cần gắn với tinh giản bộ máy, định hình lại vị trí việc làm và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Khi quyền hạn, trách nhiệm và thu nhập được xác lập phù hợp, chính sách tiền lương mới có thể tạo động lực để cán bộ, công chức, viên chức nâng cao chất lượng công việc.

Đối với việc thu hút nhân tài, theo bà Tú Anh, không chỉ đặt vấn đề trả bao nhiêu tiền mà cần tạo cơ hội và không gian phát triển cho người có năng lực trong khu vực công. Nếu thu nhập, quyền hạn và trách nhiệm không tương xứng, việc tăng lương đơn thuần khó tạo sức hút lâu dài.

Do đó, cải cách tiền lương cần được tích hợp với hệ thống tuyển dụng, sử dụng, đánh giá và quy hoạch cán bộ. Mục tiêu là hình thành môi trường làm việc minh bạch, trong đó người làm tốt được ghi nhận, người đảm nhận trọng trách lớn có chế độ đãi ngộ phù hợp và những trường hợp không đáp ứng yêu cầu phải được đánh giá, xử lý theo quy định.

Đãi ngộ gắn với chất lượng phục vụ người dân

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng, cho rằng cải cách tiền lương cần hướng tới sự hài hòa giữa quyền lợi của người lao động, hiệu quả sử dụng ngân sách và chất lượng dịch vụ công.

Theo bà Nga, khi thu nhập hợp pháp được cải thiện, người làm việc trong khu vực công có điều kiện yên tâm công tác và thấy rõ năng lực, tinh thần trách nhiệm, kết quả đóng góp được ghi nhận công bằng. Tuy nhiên, cải cách tiền lương cần đi cùng đổi mới cách đánh giá và sử dụng nhân sự.

Một điểm cần được chú trọng là tạo cơ hội để những người giỏi chuyên môn có thể tăng thu nhập và phát triển ngay trong lĩnh vực của mình. Cơ chế này góp phần khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức phát triển chuyên môn, đồng thời giảm áp lực phải hướng tới vị trí quản lý chỉ để cải thiện thu nhập.

Cùng với cải cách tiền lương, công tác đánh giá nhân sự cần được thực hiện thực chất. Việc triển khai Nghị định 335/2025/NĐ-CP về đánh giá, xếp loại cơ quan hành chính và công chức được xem là một trong những cơ sở để quản lý, sử dụng đội ngũ gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Theo bà Nga, thước đo quan trọng của cải cách phải thể hiện ở chất lượng phục vụ người dân. Với cơ quan hành chính, đó là giải quyết hồ sơ đúng hạn, hướng dẫn rõ ràng, minh bạch, hạn chế sai sót và giảm chi phí tuân thủ. Với khối viên chức, việc đánh giá cần dựa trên chất lượng dịch vụ công đặc thù của từng ngành, tránh áp dụng máy móc các tiêu chí hành chính.

Theo định hướng cải cách, khu vực công sẽ có 5 bảng lương mới. Trong đó, một bảng lương chức vụ áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo; một bảng lương chuyên môn, nghiệp vụ theo ngạch công chức và chức danh nghề nghiệp viên chức; ba bảng lương dành cho lực lượng vũ trang, gồm bảng lương quân hàm sĩ quan quân đội, sĩ quan, hạ sĩ quan công an; bảng lương quân nhân chuyên nghiệp, chuyên môn kỹ thuật công an; và bảng lương công nhân quốc phòng, công nhân công an.

Bộ Nội vụ đã xây dựng dự thảo kế hoạch, thành lập tổ biên tập giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương về cải cách tiền lương, BHXH và nhóm chuyên gia nòng cốt của đề án cải cách chính sách tiền lương và BHXH. Bộ cũng tổ chức tham vấn chuyên gia nhằm hoàn thiện đề cương và kế hoạch triển khai.

Trọng tâm tiếp theo là đánh giá toàn diện việc thực hiện Nghị quyết 27 về cải cách chính sách tiền lương và Nghị quyết 28 về cải cách chính sách BHXH. Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ xây dựng đề án cải cách chính sách tiền lương và BHXH, đồng thời chuẩn bị dự thảo nghị quyết trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Như vậy, cải cách tiền lương đang được đặt trong tổng thể đổi mới nền công vụ và quản trị nhân sự công. Không chỉ hướng tới cải thiện thu nhập, chính sách còn được kỳ vọng tạo mối liên hệ rõ hơn giữa vị trí việc làm, trách nhiệm, năng lực, kết quả công tác và chế độ đãi ngộ, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy và chất lượng phục vụ người dân.