Tiên phong đổi mới kiểm tra, đánh giá trên máy tính

Chủ động triển khai

Là một trong những trường tích cực ứng dụng công nghệ số, AI trong quản trị và hoạt động chuyên môn, từ năm học 2025 - 2026, Trường THPT Lương Thế Vinh đưa hình thức kiểm tra trên máy tính vào thực tiễn, mở rộng chuyển đổi số từ dạy học sang kiểm tra, đánh giá học sinh.

Theo thầy giáo Đoàn Văn Nghĩa, Phó Hiệu trưởng nhà trường, hình thức này mang lại nhiều thuận lợi cho cả giáo viên và học sinh. Giáo viên giảm đáng kể các công việc thủ công như in sao đề, phát đề, thu bài, chấm bài; kết quả được tổng hợp nhanh, thuận tiện cho việc thống kê, phân tích tình hình học tập của từng học sinh. Phần mềm được thiết kế phục vụ riêng cho việc làm bài, góp phần hạn chế nguy cơ gian lận. Với học sinh, kiểm tra trên máy tính giúp các em làm quen với phương thức đánh giá mới, thao tác trực tiếp và nhận kết quả nhanh hơn.

Đồng quan điểm, thầy giáo Nguyễn Phú Cường, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Thái Phiên cho rằng, giá trị của kiểm tra trên máy tính không chỉ nằm ở việc rút ngắn thời gian chấm bài mà còn ở khả năng khai thác dữ liệu để đánh giá chính xác hơn kết quả học tập, hỗ trợ giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy học. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần có ngân hàng câu hỏi đạt chuẩn, bảo đảm tính bao quát và tương đương giữa các đề. Đây là thách thức không nhỏ khi chương trình, cấu trúc và sách giáo khoa thường xuyên thay đổi, trong khi việc xây dựng ngân hàng câu hỏi chất lượng đòi hỏi nhiều thời gian.

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất cũng là điều kiện quan trọng. Tổ chức kiểm tra trên máy tính ở quy mô lớn cần đủ phòng máy, thiết bị đáp ứng cấu hình, đường truyền ổn định và kinh phí bảo trì, nâng cấp thường xuyên.

Từ thực tế triển khai, thầy giáo Đoàn Văn Nghĩa cho biết, nhà trường từng bước khắc phục khó khăn bằng cách chủ động bố trí phòng máy, tổ chức kiểm tra theo từng ca, chuẩn bị các đề tương đương và phân công bộ phận chuyên môn, kỹ thuật phối hợp thực hiện. Nhà trường lấy ý kiến giáo viên, học sinh sau mỗi đợt kiểm tra để điều chỉnh quy trình, chú trọng hỗ trợ kỹ thuật và chuẩn bị các phương án xử lý sự cố.

Thực tế cho thấy, kiểm tra trên máy tính không chỉ là thay giấy bằng màn hình mà cần sự chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, quy trình tổ chức và năng lực ứng dụng công nghệ. Bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất, việc tăng cường phối hợp giữa các nhà trường trong xây dựng, chia sẻ ngân hàng câu hỏi sẽ giúp giảm áp lực cho từng đơn vị, nâng cao chất lượng đánh giá. Qua đó, dữ liệu kiểm tra không chỉ phục vụ chấm điểm mà còn giúp xác định những nội dung học sinh còn hạn chế để điều chỉnh hoạt động dạy học, đưa chuyển đổi số đi vào chiều sâu, thực chất.

Tích lũy kinh nghiệm, chuẩn bị điều kiện

Kiểm tra trên máy tính là hình thức còn mới, đang được một số trường học tại Hải Phòng chủ động thí điểm nhằm đánh giá tính khả thi, tích lũy kinh nghiệm, tháo gỡ khó khăn và chuẩn bị điều kiện triển khai rộng rãi.

Tại Trường THPT Hồng Bàng, với 50 máy tính hiện có, nhà trường mới tổ chức kiểm tra được ở quy mô lớp, chưa đủ điều kiện triển khai đồng loạt toàn trường. Theo thầy giáo Đoàn Thái Sơn, Hiệu trưởng nhà trường, nếu mở rộng quy mô, trường phải tổ chức kiểm tra theo nhiều ca, chuẩn bị thiết bị dự phòng, nhân lực hỗ trợ kỹ thuật và sắp xếp lịch phù hợp để không ảnh hưởng đến hoạt động dạy học. Qua thực tế thí điểm, nhà trường từng bước xác định các điều kiện cần thiết để xây dựng phương án triển khai hiệu quả hơn.

Dù cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu mỗi học sinh có một máy tính, Trường THPT Lương Thế Vinh vẫn quyết tâm triển khai hình thức kiểm tra này. Cô giáo Hồ Thị Dinh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, với tinh thần chủ động trong chuyển đổi số, trường từng bước ứng dụng công nghệ vào các hoạt động chuyên môn, trong đó có kiểm tra, đánh giá học sinh. Những khó khăn trước mắt sẽ được khắc phục bằng các giải pháp phù hợp; vừa triển khai, nhà trường vừa hoàn thiện quy trình, tích lũy kinh nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng quản lý và đánh giá học sinh.

Những năm qua, giáo dục Hải Phòng từng bước đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá theo hướng đa dạng hóa hình thức, kết hợp đánh giá thường xuyên và định kỳ, chú trọng sản phẩm học tập và hoạt động thực tiễn. Cùng với xây dựng ngân hàng câu hỏi, ma trận đề, các nhà trường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra, đánh giá.

Nắm bắt xu hướng này, một số trường đã chủ động thử nghiệm kiểm tra trên máy tính, qua đó tích lũy kinh nghiệm, xây dựng ngân hàng câu hỏi, chuẩn hóa quy trình và phương án xử lý sự cố nhằm bảo đảm tính khách quan, công bằng.

Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đỗ Duy Hưng, ngành giáo dục thành phố khuyến khích các nhà trường đổi mới kiểm tra, đánh giá, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với điều kiện thực tế. Các trường cần chú trọng chuẩn bị cơ sở vật chất, ngân hàng câu hỏi và nhân lực kỹ thuật; đồng thời, kịp thời tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thí điểm, sẵn sàng mở rộng triển khai khi đủ điều kiện.