Tiếp nối mạch nguồn hiếu học

Từ tấm gương khoa bảng đến nét đẹp văn hóa đầu Xuân

Theo sử sách ghi lại, Tiến sĩ Lê Đức Liêu là người con của quê hương Quỳnh Hoàng. Sinh ra trong một gia đình nghèo, mồ côi cả cha lẫn mẹ từ nhỏ, ông được một gia đình trong dòng họ nhận nuôi. Dù hoàn cảnh khó khăn, ông vẫn kiên trì đèn sách, nuôi chí học hành. Mùa xuân năm 1484, khoa thi Giáp Dần niên hiệu Hồng Đức dưới triều vua Lê Thánh Tông, ông đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ. Sau khi đỗ đạt, ông được cử làm tới chức quan Hiến sát.

Theo ghi chép trong sách Kiến văn tiểu lục của học giả Lê Quý Đôn, người giữ chức Hiến sát có nhiệm vụ giám sát quan lại và xét rõ nỗi oan khuất của dân. Vì vậy, chức vị này đòi hỏi người đảm nhiệm phải thanh liêm, sáng suốt và am hiểu pháp luật.

Đối với quê hương Quỳnh Hoàng, ông là vị tiến sĩ khai khoa, là người khởi nguồn cho truyền thống hiếu học của địa phương. Để tri ân bậc tiên hiền, nhân dân làng Quỳnh Hoàng xây dựng đền thờ ông trong cụm di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đình, chùa Quỳnh Hoàng. Đền còn thờ thầy giáo Chu Văn An - Tư nghiệp Quốc Tử Giám, Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Quốc Tử Giám và Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm - danh nhân văn hóa lỗi lạc, nhà thơ lớn, bậc hiền triết, nhà tiên tri đại tài, nhà giáo vĩ đại được người đời tôn vinh, ngưỡng mộ.

Nhằm tri ân bậc tiền nhân khoa bảng, khơi dậy tinh thần học tập trong cộng đồng, từ năm 2016, chính quyền và nhân dân địa phương tổ chức lễ khai bút đầu năm tại đền thờ Tiến sĩ Lê Đức Liêu. Tại lễ khai bút, sau lễ rước Bút thư từ đình Quỳnh Hoàng sang đền thờ tiến sĩ Lê Đức Liêu, khai trống, khai chiêng là đến lễ dâng hương, khai bút, tặng chữ, khai bút của nhà thư pháp và lễ dâng bút nghiên an vị. Trong phần hội diễn ra các hoạt động: vinh danh trao thưởng học sinh giỏi, hội thi rung chuông vàng tìm hiểu lịch sử văn hóa truyền thống địa phương và hoạt động viết chữ thư pháp của các em học sinh các trường học trên địa bàn…

Ngoài lễ khai bút, tại cụm di tích lịch sử làng Quỳnh Hoàng còn diễn ra các trò chơi dân gian, trình diễn thư pháp thu hút đông người đến xin chữ. Chuỗi hoạt động này góp phần bảo tồn, lưu giữ những giá trị lịch sử văn hóa, tôn vinh truyền thống hiếu học và thu hút đông đảo người dân, du khách.

Lan tỏa giá trị, khơi dậy tinh thần học tập

Đến nay, lễ khai bút đầu xuân tại đền thờ Tiến sĩ Lê Đức Liêu được duy trì và tổ chức thường niên vào mồng 8 tháng giêng, trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống của địa phương.

Với những hoạt động giàu ý nghĩa, lễ khai bút đầu xuân tại đền thờ Tiến sĩ Lê Đức Liêu ngày càng thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự. Chị Phạm Minh Tâm ở tổ dân phố 5 phường An Dương cho biết, mỗi dịp lễ hội, chị cùng người thân đều đến tham dự. “Tham dự lễ hội, người dân và du khách không chỉ được chiêm bái các nghi lễ truyền thống, còn được trực tiếp tham gia nhiều hoạt động văn hóa - giáo dục của địa phương. Qua đó, giúp tôi cũng như nhiều bạn trẻ hiểu hơn về truyền thống, tạo động lực để nỗ lực học tập, lao động, hoàn thành những ước nguyện trong năm”, chị Tâm chia sẻ.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường An Dương Nguyễn Mạnh Hùng, Quỳnh Hoàng - An Dương là vùng đất giàu truyền thống văn hiến, nơi hun đúc bao thế hệ hiền tài cho quê hương, đất nước. Trong dòng chảy lịch sử ấy, Tiến sĩ Lê Đức Liêu, vị Tiến sĩ khai khoa của quê hương An Dương là biểu tượng sáng ngời của tinh thần vượt khó, khổ học thành tài. Cuộc đời và sự nghiệp của Tiến sĩ Lê Đức Liêu là niềm tự hào của nhân dân địa phương, là tấm gương về trí tuệ, nhân cách và ý chí vươn lên bằng con đường học vấn. Đền thờ hôm nay không chỉ là nơi tri ân tiền nhân, mà còn là không gian giáo dục truyền thống, bồi đắp lý tưởng sống đẹp, sống có ích cho thế hệ trẻ. Lễ khai bút đầu xuân vì thế mang ý nghĩa kết nối truyền thống với hiện đại, quá khứ với tương lai; khẳng định giá trị bền vững của tri thức trong hành trình phát triển quê hương. Mỗi nét bút khai xuân không chỉ là nét chữ đầu năm, mà còn là lời hứa với chính mình về sự nỗ lực học tập, rèn luyện; là khởi đầu của một hành trình mới - hành trình của tri thức, của nhân cách và của khát vọng cống hiến.