Cần phát huy tác dụng của bể thu gom rác thải
Phát triển nông nghiệp tuần hoàn xanh
Lợi cả đôi đường
Phát triển nông nghiệp tuần hoàn xanh là chu trình khép kín từ việc tận dụng các phế phẩm, phụ phẩm nông nghiệp để làm đầu vào sản xuất nông nghiệp khác, hiệu quả kinh tế cao hơn; tiết kiệm chi phí cho người sản xuất; sản phẩm xanh, sạch được người tiêu dùng ưa chuộng. Đây là xu hướng phát triển nông nghiệp bền vững nhưng cần tích cực tuyên truyền, hỗ trợ để nhân rộng.
Chi phí sản xuất giảm, hiệu quả kinh tế cao
Trang trại của anh Nguyễn Xuân Trường ở xã Mỹ Đức (huyện An Lão) hiện đang nuôi dê thịt để cung ứng cho thị trường. Anh cho biết, thịt dê xuất chuồng ở trang trại của anh có giá cao hơn những trang trại khác nhưng nhiều người tiêu dùng vẫn chọn mua vì thịt dê thơm, ngon được nuôi theo hướng tuần hoàn xanh. Anh Trường cho biết, các trang trại khác thường sử dụng thức ăn công nghiệp là chính. Tuy nhiên, trang trại của gia đình sử dụng nhiều phụ phẩm như bã mía, các loại cỏ voi làm thức ăn cho dê. Như vậy, chi phí thức ăn chăn nuôi giảm, song chất lượng sản phẩm hơn hẳn nhiều trang trại nuôi bằng cám công nghiệp. Các loại phụ phẩm như bã mía hiện rất sẵn tìm trên thị trường, cỏ voi có thể tự trồng quanh trang trại.
Trang trại tổng hợp của ông Lương Văn Nhân ở thôn Bằng Viên, xã Toàn Thắng (huyện An Lão) mùa nào cũng có rau và cây trái theo vụ. Ông Nhân cho biết, sản phẩm nông nghiệp của trang trại có đến đâu, người tiêu dùng đặt mua ngay đến đấy vì được trồng theo chu trình khép kín, tận dụng sản phẩm dư thừa trong quá trình sản xuất nấm để bón các cây trồng trong trang trại. Nhờ vậy, cây trái chung quanh trang trại xanh tốt quanh năm và cho sản phẩm chất lượng hơn nhiều sản phẩm cùng loại.
Theo khảo sát của Trung tâm Khuyến nông và Chi cục Trồng trọt bảo vệ thực vật Hải Phòng, hiện nay, trong sản xuất nông nghiệp có rất nhiều phụ phẩm có giá trị như rơm, rạ, bã mía, trấu, rác thải hữu cơ, phân gia súc, gia cầm....Mỗi vụ sản xuất, con số phụ phẩm này lên đến hơn 6000 nghìn tấn. Đây là nguồn lớn có thể tái tạo sản xuất trở lại với các mô hình trồng lúa, rau xanh, cây ăn quả, chăn nuôi... Tuy nhiên, việc tái sử dụng các phụ phẩm này làm đầu vào cho sản xuất nông nghiệp còn tự phát, thực hiện theo hình thức thủ công như thu gom, vận chuyển về trang trại, cơ sở sản xuất để sử dụng trực tiếp trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản...
Khuyến khích phát triển nhân rộng
Theo Trưởng Phòng Kỹ thuật nông nghiệp Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng Vũ Đức Hạnh, áp dụng sản xuất nông nghiệp tuần hoàn chủ yếu mới do tự phát từ phía nông dân nên mặc dù hiệu quả kinh tế cao nhưng diện tích sản xuất theo hướng này còn khiêm tốn so với tổng diện tích sản xuất nông nghiệp toàn thành phố. Nông dân mới chỉ sử dụng phụ phẩm ở mức thô chưa ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào việc chế biến các phụ phẩm tiện ích hơn cho sản xuất nông nghiệp. Đơn cử việc tận dụng rác thải hữu cơ trong quá trình sản xuất nông nghiệp, chủ yếu nông dân ủ trực tiếp vào đất, chưa có điều kiện để áp dụng quy trình kỹ thuật để tạo ra phân bón, chế phẩm sử dụng lâu dài...Đầu ra cho sản phẩm thực tế mới chỉ lưu thông chủ yếu theo hình thức người tiêu dùng rỉ tai nhau, chưa được đánh giá chất lượng qua tổ chức, cơ quan chức năng. Vì vậy, cũng có trường hợp nông dân bán sản phẩm được giá cao nhưng không ít nông dân lưu thông sản phẩm khó khăn do chưa được nhiều người tiêu dùng biết đến.
Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thông tin, ngành đang triển khai tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững giai đoạn 2021 – 2025. Vì vậy, việc phát triển kinh tế nông nghiệp tuần hoàn là lợi thế cạnh tranh đối với sản phẩm nông nghiệp của thành phố. Vì vậy, thời gian tới cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người dân về ý nghĩa, lợi ích kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp; phổ biến rộng rãi các mô hình nông nghiệp tuần hoàn thành công, tạo sự hứng khởi cho nông dân tham gia vào sản xuất theo hướng này.
Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp ngày càng tăng cao, sản xuất nông nghiệp tuần hoàn là giải pháp hợp lý để giảm chi phí đầu vào, tăng hiệu quả kinh tế sản xuất nông nghiệp, giúp nông dân yên tâm phát triển sản xuất bền vững. Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn yêu cầu các cơ quan chức năng thuộc Sở hướng dẫn cụ thể; khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu phát triển nông nghiệp theo hướng tuần hoàn; liên kết với các doanh nghiệp chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật trong việc chế biến các phụ phẩm thành sản phẩm có ích cho nông nghiệp; ban hành các quy định về tiêu chuẩn, quy trình, quy cách, chứng nhận sản phẩm sản xuất theo hướng tuần hoàn xanh; liên kết tiêu thụ đầu ra cho sản phẩm, giúp nông dân bán được giá hơn.
Tuy nhiên, để nhiều nông dân cùng hướng đến xu hướng sản xuất này, chính quyền địa phương và các đoàn thể cần chú trọng công tác tuyên truyền, vận động. Phó chủ tịch UBND xã Toàn Thắng (huyện Tiên Lãng) Vũ Văn Bản cho biết, địa phương phát huy cao vai trò của tổ khuyến nông cộng đồng và cán bộ khuyến nông phụ trách cơ sở trong việc tuyên truyền, vận động nông dân địa phương áp dụng mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, xây dựng, nhân rộng các mô hình điểm. Các đoàn thể địa phương tranh thủ các lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật sản xuất nông nghiệp ứng dụng vào việc chế biến các phụ phẩm thành sản phẩm tái sử dụng có ích cho sản xuất nông nghiệp...
Hương An
Từ sản xuất đến tiêu dùng
Hiện nay, tại các vùng sản xuất nông nghiệp, nhiều tổ chức, cơ quan chức năng tích cực đầu tư, hỗ trợ các địa phương xây dựng bể thu gom rác thải, phụ phẩm nông nghiệp ngay trên cánh đồng, giúp bà con sản xuất nông sản an toàn. Ước tính, toàn thành phố có hơn 6000 bể thu gom rác thải, phụ phẩm nông nghiệp tại các xã, chủ yếu do Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật, Hội Nông dân Hải Phòng đầu tư, hỗ trợ kinh phí xây dựng.
Mặc dù có bể thu gom nhưng thực tế việc đưa vào sử dụng ở nhiều địa phương chưa hiệu quả. Khảo sát thực tế cho thấy nhiều bể để không phát huy tác dụng, trong khi rác thải, phụ phẩm sản xuất nông nghiệp, nhất là vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) vẫn vứt bừa bãi ngay trên bờ ruộng, rơi xuống lòng kênh mương ven khu vực sản xuất. Đặc biệt, với vỏ bao bì thuốc BVTV còn dính thuốc ngấm xuống kênh mương dẫn nước tưới trực tiếp vào đồng ruộng khiến sản phẩm nông nghiệp không bảo đảm an toàn, thậm chí xuất hiện độc tố nếu vỏ bao bì còn tồn dư nhiều thuốc BVTV.
Một trong những nguyên nhân gây lãng phí đầu tư trên là do ý thức bảo vệ môi trường của nông dân chưa cao, còn tùy tiện làm đâu vứt đó, không bỏ rác thải, phụ phẩm vào bể thu gom mặc dù việc làm này chẳng mất nhiều thời gian, công sức. Cùng với đó, việc kiểm tra, giám sát, duy trì hoạt động của các bể thu gom rác thải, phụ phẩm nông nghiệp chưa được chính quyền địa phương quan tâm đúng mức. Một số địa phương có ý thức giám sát và duy trì hoạt động các bể thu gom nhưng lại không có kinh phí xử lý, vì vậy khi bể thu gom rác thải đầy, người dân lại tái diễn tình trạng đổ rác thải đồng ruộng bừa phứa chung quanh khu vực sản xuất.
Để phát huy hiệu quả bể thu gom rác thải, phụ phẩm nông nghiệp, chính quyền địa phương cần nâng cao vai trò, trách nhiệm trong quản lý, duy trì hoạt động, góp phần bảo vệ môi trường nông thôn, sản xuất nông sản an toàn, đáp ứng yêu cầu người tiêu dùng hiện nay.
Hồ Hương
Hồ Hương
