Triển khai Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi) để bảo vệ người tiêu dùng

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng đã có cuộc trao đổi với bà Hoàng Thị Hồng Ngọc, Chi cục Trưởng Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng về vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong triển khai Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

- Thưa bà, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi) đặt ra những yêu cầu gì mới đối với vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong công tác quản lý chất lượng?

- Điểm thay đổi lớn nhất của luật lần này là xác lập rõ vai trò chủ động của cơ quan quản lý nhà nước trong toàn bộ quá trình quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Cơ quan nhà nước không chỉ làm nhiệm vụ kiểm tra, xử lý vi phạm khi sự việc đã xảy ra, mà phải chủ động phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu. Luật yêu cầu cơ quan quản lý chuyển mạnh sang quản lý dựa trên đánh giá rủi ro, tập trung nguồn lực vào các nhóm sản phẩm, hàng hóa có nguy cơ cao ảnh hưởng đến sức khỏe, an toàn của người tiêu dùng. Điều này đòi hỏi cơ quan quản lý phải nâng cao năng lực phân tích, dự báo, xây dựng hệ thống cảnh báo và kiểm soát từ sớm, từ xa.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh Hải Phòng là đô thị lớn, cửa ngõ giao thương quốc tế, luật đặt ra yêu cầu rất rõ đối với cơ quan quản lý trong việc kiểm soát chất lượng hàng hóa nhập khẩu, bảo đảm hàng hóa lưu thông trên thị trường đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn và minh bạch.

- Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi) có những điểm mới nào liên quan đến trách nhiệm của doanh nghiệp và việc xây dựng “hàng rào kỹ thuật” bảo vệ người tiêu dùng, thưa bà?

- Luật sửa đổi lần này đã nâng cao rõ rệt trách nhiệm của doanh nghiệp đối với sản phẩm, hàng hóa đưa ra thị trường. Doanh nghiệp không chỉ chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm cuối cùng, mà còn phải chịu trách nhiệm trong toàn bộ quá trình sản xuất, lưu thông. Luật quy định rõ trách nhiệm chủ động thu hồi và xử lý sản phẩm không đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn, trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng, trách nhiệm chi trả chi phí thử nghiệm, giám định đối với sản phẩm không đạt chất lượng. Đây là những quy định mang tính ràng buộc cao, buộc doanh nghiệp phải nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Đặc biệt, luật nhấn mạnh việc minh bạch hóa sản phẩm thông qua truy xuất nguồn gốc, coi đây là một “hàng rào kỹ thuật” quan trọng. Truy xuất nguồn gốc giúp công khai thông tin về nguồn nguyên liệu, quá trình sản xuất, lưu thông sản phẩm, qua đó ngăn ngừa hàng giả, hàng kém chất lượng, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý nhanh chóng khoanh vùng, cảnh báo, thu hồi khi phát sinh rủi ro.

- Thời gian qua, Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng đã triển khai những nhóm giải pháp trọng tâm nào để kiểm soát chất lượng hàng hóa trên địa bàn?

- Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp, trong đó tập trung vào bốn nội dung trọng tâm. Thứ nhất là tăng cường thanh tra, kiểm tra chuyên ngành đối với các nhóm hàng hóa có nguy cơ cao như xăng dầu, trang thiết bị điện tử, vàng trang sức mỹ nghệ, mũ bảo hiểm, đồ dùng cho trẻ em…

Song song với kiểm tra hồ sơ, nhãn mác, cơ quan chuyên môn tiến hành lấy mẫu thử nghiệm để đánh giá chất lượng theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đặc biệt chú trọng các cuộc kiểm tra đột xuất, kiểm tra chuyên đề khi có cảnh báo hoặc khiếu nại.

Thứ hai là đẩy mạnh phối hợp liên ngành, thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố và Ban Chỉ đạo 389, phối hợp chặt chẽ với hải quan, quản lý thị trường, y tế, nông nghiệp, công thương… nhằm kiểm soát chặt chẽ hàng hóa lưu thông trên thị trường, nhất là hàng nhập khẩu.

Thứ ba là hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng, thông qua việc áp dụng các công cụ quản lý tiên tiến, hệ thống quản lý chất lượng, qua đó nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Thứ tư là tăng cường khảo sát chất lượng hàng hóa trên thị trường, lấy mẫu ngẫu nhiên để thử nghiệm, coi kết quả khảo sát là nguồn thông tin cảnh báo quan trọng, phục vụ điều chỉnh trọng tâm kiểm tra, giám sát.

- Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào để triển khai hiệu quả luật mới?

- Thời gian tới, sở sẽ tập trung vào năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm: triển khai đồng bộ chỉ đạo của UBND thành phố và Ban Chỉ đạo 389; đẩy mạnh hậu kiểm và khảo sát chất lượng hàng hóa hằng năm, nhất là các sản phẩm thiết yếu; nâng cao năng lực hạ tầng kỹ thuật và chuyển đổi số; tăng cường tuyên truyền pháp luật, hỗ trợ doanh nghiệp và phát huy vai trò giám sát của xã hội.

Mục tiêu không chỉ là xử lý các vi phạm đã xảy ra, mà quan trọng hơn là phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ xa, ngay từ khâu sản xuất, nhập khẩu. Thực tiễn tại Hải Phòng cho thấy, khi công tác kiểm soát được tăng cường, doanh nghiệp tuân thủ tốt hơn, thị trường dần đi vào nề nếp. Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi) chính là nền tảng pháp lý quan trọng để bảo vệ người tiêu dùng, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và phát triển thị trường Hải Phòng theo hướng lành mạnh, bền vững.

- Trân trọng cảm ơn bà.