Từ không gian văn hóa cộng đồng đến động lực phát triển

Từ phát triển không gian văn hóa cộng đồng

Trung tuần tháng 5 vừa qua, khu vực vườn hoa hồ Hạnh Phúc (phường Kiến An) lần đầu trở thành tâm điểm chuỗi hoạt động “Kiến An - Ngày hội Hạnh phúc 2026”.

Không chỉ là tuần lễ văn hóa, sự kiện còn mở ra mô hình phát triển mới khi kết hợp không gian công cộng với các hoạt động nghệ thuật, ẩm thực, giới thiệu sản phẩm OCOP, trải nghiệm cộng đồng và kinh tế đêm.

Thành công của “Ngày hội Hạnh phúc” nhanh chóng được tiếp nối bằng “Lễ hội Bia Kiến An 2026” kéo dài 11 ngày, với các chương trình nghệ thuật hằng đêm, màn hình lớn phục vụ người dân theo dõi các trận đấu bóng đá World Cup, ẩm thực và thương mại. Không gian vốn chỉ phục vụ sinh hoạt cộng đồng đã trở thành điểm đến văn hóa, giải trí sôi động của người dân và du khách.

Ông Nguyễn Phong Doanh, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Kiến An cho biết đây là hành động cụ thể hóa đồng thời nhiều chủ trương lớn của Trung ương và thành phố, trong đó có Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 05 của Thành ủy Hải Phòng về xây dựng con người xã hội chủ nghĩa, hướng tới xây dựng Hải Phòng trở thành Thành phố Âm nhạc.

Địa phương xác định văn hóa, thể thao không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển. Từ nhận thức đó, phường Kiến An lựa chọn phát triển các không gian văn hóa cộng đồng, tạo môi trường để người dân trực tiếp tham gia, thụ hưởng, đồng thời thúc đẩy phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch địa phương.

Những năm gần đây, tại Hải Phòng có sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của khu vực tư nhân trong tổ chức các sự kiện văn hóa, nghệ thuật quy mô lớn. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng góp phần hình thành thị trường công nghiệp văn hóa.

Tiên phong tổ chức các chương trình ca nhạc thương mại tại Hải Phòng từ khoảng sáu năm trước, bà Tạ Hương, Giám đốc Công ty CP Truyền thông Shining Media cho biết thay vì đến Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh, khán giả ngày càng được thưởng thức nhiều hơn các sự kiện âm nhạc chất lượng cao tại Hải Phòng.

Với việc tổ chức thành công nhiều sự kiện âm nhạc lớn, năm 2026, Shining Media được thành phố giao tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch tại dải công viên trung tâm trong khuôn khổ Lễ hội Hoa Phượng Đỏ; đồng thời phối hợp tổ chức các chương trình âm nhạc tại Khu du lịch quốc tế Đồi Rồng và phường Kiến An, thu hút đông đảo người dân tham gia.

“Hải Phòng có thị trường rất tiềm năng để phát triển công nghiệp văn hóa, nhất là trong lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật và xây dựng Thành phố Âm nhạc”, bà Tạ Hương nhận định.

Đến khát vọng "Thành phố âm nhạc"

Tại phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, đánh giá việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh bảo tồn văn hóa trong kỷ nguyên số không chỉ là lưu giữ di sản, mà phải làm cho di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại, không chỉ số hóa để lưu trữ, mà phải số hóa để giáo dục, sáng tạo, lan tỏa và trở thành nguồn lực cho phát triển, cho công nghiệp văn hóa và cho trí tuệ nhân tạo của Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tiếp tục cụ thể hóa các nhiệm vụ của Nghị quyết 80, đưa văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tinh thần đó đang được Hải Phòng cụ thể hóa bằng nhiều chương trình, đề án cụ thể. Đề án xây dựng "Thành phố âm nhạc" giai đoạn 2026 - 2030 được kỳ vọng tạo dựng một thương hiệu văn hóa mới, phát huy lợi thế truyền thống âm nhạc của thành phố, đồng thời hình thành hệ sinh thái gồm: biểu diễn chuyên nghiệp, lễ hội, không gian sáng tạo, giáo dục nghệ thuật, các hoạt động cộng đồng, qua đó tạo thêm sản phẩm du lịch và thúc đẩy công nghiệp văn hóa.

Thiếu tướng, nhạc sĩ Đức Trịnh, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam cho rằng với truyền thống văn hóa, hệ thống thiết chế được đầu tư cùng sự quan tâm của lãnh đạo thành phố, Hải Phòng có nhiều điều kiện trở thành điểm hẹn của các cuộc thi, liên hoan và sự kiện âm nhạc quy mô quốc gia. Những hoạt động nghệ thuật được tổ chức thường xuyên sẽ góp phần tạo dựng thương hiệu văn hóa riêng, đưa Hải Phòng trở thành trung tâm tổ chức các sự kiện nghệ thuật lớn.

Nghệ sĩ Nhân dân Quang Vinh, nguyên Quyền Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Chủ tịch Hội Âm nhạc thành phố Hà Nội đánh giá Hải Phòng đang có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển văn hóa, nghệ thuật.

Theo ông, "Thành phố âm nhạc" không chỉ được tạo nên bởi những sân khấu hay các đêm biểu diễn, mà quan trọng hơn là âm nhạc hiện diện trong đời sống hằng ngày, từ trường học, khu dân cư, không gian công cộng đến các hoạt động du lịch và lễ hội. Điều này đòi hỏi nhiều mô hình, nhiều loại hình nghệ thuật và trên hết là sự cộng hưởng của người dân.

Hải Phòng đang từng bước chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển. Những mô hình này không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần của người dân mà còn mở ra dư địa mới cho du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa văn hóa trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.