Tuy các cuộc tập kích UAV của Ukraine vào sâu lãnh thổ Nga gây thiệt hại hạ tầng và hệ lụy môi trường, mục tiêu tạo sức ép lên kinh tế Nga vẫn chưa hiệu quả rõ như kỳ vọng của Ukraine.
Theo hãng tin AP, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào cơ sở dầu khí sâu trong lãnh thổ Nga đang tạo ra những cột khói lớn có thể quan sát từ không gian, đồng thời kéo theo hệ lụy môi trường tại nhiều khu vực ven Biển Đen.
Những tháng gần đây, Ukraine gia tăng các đợt tập kích vào hệ thống lọc dầu và xuất khẩu năng lượng của Nga, nguồn thu quan trọng phục vụ chiến dịch quân sự. Các mục tiêu bị tấn công trải dài từ Biển Đen đến vùng Baltic, cách xa tiền tuyến hàng trăm đến hàng nghìn km.
Theo tờ The Guardian, tại thị trấn Tuapse bên bờ Biển Đen, một nhà máy lọc dầu và cảng xuất khẩu đã bị tấn công bốn lần trong hơn hai tuần, gây cháy lớn và buộc chính quyền địa phương sơ tán người dân. Trong video do Thống đốc vùng Krasnodar công bố, lực lượng ứng cứu cho biết dầu sôi tràn ra đường, gây hư hại phương tiện.
Đây là một trong những đầu mối xuất khẩu dầu quan trọng của Nga. Cơ quan an ninh SBU của Ukraine xác nhận các đòn tấn công nhằm vào cảng và nhà máy lọc dầu, trong khi phía Nga triển khai lực lượng dập lửa quy mô lớn. Không có thương vong được ghi nhận.
Ukraine cũng tuyên bố tấn công một trạm bơm dầu tại vùng Perm, cách lãnh thổ nước này hơn 1.500 km, trong hai ngày liên tiếp. Trước đó, cảng xuất khẩu dầu Ust-Luga trên biển Baltic cũng bị tập kích nhiều lần trong thời gian ngắn.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết các cuộc tấn công đã khiến Nga thiệt hại ít nhất 7 tỷ USD từ đầu năm, đồng thời làm giảm lưu lượng xuất khẩu tại các cảng trọng điểm. Kiev xem đây là biện pháp bổ trợ cho các lệnh trừng phạt quốc tế.
Dù vậy, hiệu quả kinh tế từ các đòn tấn công chưa thực sự rõ ràng. Khủng hoảng năng lượng toàn cầu liên quan đến Trung Đông đã đẩy giá dầu tăng, qua đó giúp Nga gia tăng nguồn thu từ xuất khẩu.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), xuất khẩu dầu và sản phẩm dầu của Nga trong tháng 3 tăng thêm 320.000 thùng/ngày so với tháng trước, đạt 7,1 triệu thùng/ngày. Do giá tăng, doanh thu từ xuất khẩu gần như tăng gấp đôi, từ 9,7 tỷ USD lên 19 tỷ USD.
Chuyên gia Chris Weafer, Giám đốc Macro-Advisory Ltd., nhận định các động thái của Mỹ đối với Iran đã góp phần giúp Nga tránh được một cuộc khủng hoảng tài chính có thể xảy ra trước đó. Theo ông, thiệt hại vật chất từ các vụ tấn công không nghiêm trọng như những gì thể hiện qua hình ảnh cháy nổ.
Ông cho rằng việc trúng các bể chứa dầu thường gây ra ngọn lửa lớn do hơi dầu bốc cháy, nhưng chỉ làm gián đoạn hoạt động trong thời gian ngắn. Trong khi đó, các hạ tầng quan trọng hơn như trạm bơm, máy nén hoặc hệ thống bốc dỡ được bảo vệ tốt hơn.
Dù tác động kinh tế còn hạn chế, các cuộc tấn công tầm xa vẫn tạo áp lực lên hệ thống phòng không của Nga và buộc người dân ở các khu vực xa tiền tuyến phải đối mặt trực tiếp với hậu quả chiến sự.
Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết tầm tấn công của UAV đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xung đột bùng nổ năm 2022, cho phép tiến hành các đòn đánh từ nhiều hướng và khiến việc phòng thủ trở nên khó khăn hơn.
Các chuyên gia đánh giá đây là minh chứng cho việc Ukraine tận dụng hiệu quả công nghệ đơn giản, sản xuất trong nước để tấn công vào những mục tiêu trước đây ít bị đe dọa.
Bên cạnh yếu tố quân sự, các vụ tấn công còn kéo theo hệ lụy môi trường. Tại Tuapse, nồng độ benzene trong không khí tăng cao trong thời gian xảy ra cháy nổ, buộc giới chức khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài.
Người dân địa phương phản ánh hiện tượng “mưa đen” khi các giọt dầu nhỏ rơi xuống, trong khi hình ảnh động vật bị phủ dầu và cá heo dạt vào bờ lan truyền trên truyền thông.
Ông Vladimir Slivyak, đồng chủ tịch tổ chức môi trường Ecodefense, cảnh báo lượng dầu tràn ra biển có thể gây tác động lâu dài đến hệ sinh thái, khi mỗi cơn bão có thể mang thêm dầu ô nhiễm vào bờ biển trong những năm tới.
Dù chưa xuất hiện phản ứng mạnh trong dư luận, các hình ảnh thiệt hại lan rộng có thể dần tác động tới nhận thức của người dân Nga về cuộc xung đột, khi hậu quả chiến sự không còn giới hạn ở tiền tuyến mà lan sâu vào đời sống thường nhật.
TT (tổng hợp)
