Ứng dụng công nghệ để nuôi thủy sản sạch, bền vững

TS. Đỗ Mạnh Hào, Trạm trưởng Trạm nghiên cứu biển Đồ Sơn kiểm tra các thông số môi trường bể nuôi tôm.

Nghiên cứu sát thực tiễn

Thời gian gần đây, số lượng các đề tài nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản có xu hướng tăng cao. Trong số 57 nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ được UBND thành phố phê duyệt đợt 1 năm 2021, có hơn 10 nhiệm vụ trong lĩnh vực thủy sản, bảo vệ tài nguyên, môi trường biển.

TS. Đỗ Mạnh Hào, Trạm trưởng Trạm Nghiên cứu biển Đồ Sơn (Viện Tài nguyên và Môi trường biển) chủ nhiệm đề tài “Nuôi tôm thẻ chân trắng bằng công nghệ tuần hoàn RAS”. Công nghệ tuần hoàn RAS giúp chất lượng môi trường nước nuôi được duy trì bằng cách chạy tuần hoàn qua các mô đun lọc sinh học, loại bỏ các chất ô nhiễm. Từ đó, việc nuôi tôm ít phụ thuộc vào nguồn nước cấp, ít rủi ro dịch bệnh, năng suất cao.

Còn thạc sĩ Đặng Thị Thanh, Trung tâm Khuyến nông (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cùng các cộng sự xây dựng đề tài nghiên cứu ứng dụng Ozone và tia cực tím trong nuôi siêu thâm canh tôm thẻ chân trắng. Qua khảo sát, nghiên cứu ứng dụng thực tế cho thấy Ozone và đèn UV sẽ khử trùng tốt nguồn nước, diệt trừ tảo độc, giúp quá trình nuôi tôm không phải sử dụng kháng sinh, hóa chất, hạn chế ô nhiễm.

Bên cạnh đó, nhiều đề tài nghiên cứu tối ưu hóa việc nuôi trồng với từng loài thủy sản, để mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn như đề tài nghiên cứu xây dựng mô hình nuôi kết hợp cá hói, tôm sú và cua biển của ThS. Đỗ Mạnh Dũng (Trung tâm Phát triển nghề cá vịnh Bắc bộ) và các cộng sự; đề tài “nghiên cứu, đánh giá tổng thể hiện trạng nghề nuôi ngao và đề xuất giải pháp quản lý nhằm phát triển bền vững nghề nuôi ngao tại Hải Phòng” do thạc sĩ Hà Tân, Phòng Kỹ thuật, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm chủ nhiệm… Các nghiên cứu đều sát với thực tế, có khả năng cao ứng dụng đại trà. Một số đề tài thử nghiệm tại các vùng nuôi trồng thủy sản trên địa bàn thành phố cho kết quả rõ rệt. Như mô hình thực nghiệm nuôi kết hợp cá hói, tôm sú và cua biển tại cơ sở nuôi trồng thủy sản Ngọc Xuyên (quận Đồ Sơn) đạt lợi nhuận trung bình hơn 370 triệu đồng/ha…

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ

Để phát triển nuôi trồng thủy sản, năm 2017, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết 13 và Nghị quyết 14 về cơ chế, chính sách hỗ trợ nuôi trồng thủy sản, kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập nông dân thành phố giai đoạn 2017-2020, định hướng đến năm 2030; thông qua quy hoạch khu, vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao thành phố, giai đoạn 2016-2025, định hướng đến năm 2030. Đây là cơ sở quan trọng nhằm huy động nguồn kinh phí ngoài ngân sách đầu tư, xây dựng khu, vùng với diện tích từ 50 ha trở lên, ứng dụng công nghệ cao nuôi trồng thủy sản ở các huyện Cát Hải, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, An Lão…

Mới đây, tại hội thảo về ứng dụng các giải pháp công nghệ trong nuôi trồng thủy sản công nghệ cao do Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức, ông Nguyễn Hữu Xuân, Phó chi cục trưởng Chi cục Thủy sản cho biết, tiềm năng phát triển thủy sản của thành phố rất lớn. Các công nghệ phổ biến áp dụng trong nuôi trồng thủy sản tại Hải Phòng như công nghệ ao nổi lót bạt; nhà bạt nuôi tôm, sử dụng nước khử trùng bằng tia cực tím; nuôi tôm thẻ chân trắng 2 giai đoạn; nuôi cá bằng công nghệ sông trong ao… bước đầu cho kết quả khả quan. Tuy nhiên, nuôi trồng thủy sản đa số ở quy mô nhỏ, hộ gia đình, chủ yếu là nuôi quảng canh cải tiến, bán thâm canh; diện tích nuôi thâm canh chỉ chiếm khoảng 20% tổng diện tích. Do quy mô nhỏ nên việc ứng dụng công nghệ tiên tiến, kỹ thuật cao, sản xuất tập trung gặp hạn chế. Đơn cử, hiện nay, mô hình nuôi lồng bè trên vịnh Cát Bà chủ yếu theo phương cách cũ, bằng phao nổi, xốp… tác động đến cảnh quan, môi trường. Chính vì vậy, năm 2021, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết 05 về việc hỗ trợ thực hiện tháo dỡ các cơ sở nuôi trồng thủy sản trên các vịnh thuộc quần đảo Cát Bà.

Song, để nhanh việc ứng dụng khoa học công nghệ trong nuôi trồng thủy sản rất cần sự liên kết của doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và người nuôi. Bà Nguyễn Thị Hải Bình, Giám đốc điều hành Công ty CP nhựa super Trường Phát chia sẻ, công ty rất mong muốn thành phố có cơ chễ hỗ trợ phù hợp cho doanh nghiệp khoa học công nghệ. Trước mắt, công ty mong muốn xây dựng trại mẫu tại vùng biển Cát Bà, sử dụng sản phẩm lồng nổi, phao nổi, giàn nổi từ nhựa HDPE không gây tác động tới môi trường, chống chọi khi có bão, có thể nuôi đa tầng, đa loài, cho hiệu quả kinh tế cao. TS. Đỗ Mạnh Hào, Trạm trưởng Trạm nghiên cứu biển Đồ Sơn cũng cho rằng, công nghệ tuần hoàn RAS với nhược điểm chi phí ban đầu khá cao, nên rất cần những hỗ trợ, nghiên cứu, sản xuất đại trà của doanh nghiệp để giảm giá thành.

Phát biểu tham luận tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Phó chủ tịch Thường trực Hội Nghề cá Việt Nam nêu, Hải Phòng có “tính biển rất cao”. Và đổi mới công nghệ, lựa chọn công nghệ để phát triển xanh trong nuôi trồng thủy sản đóng vai trò quyết định để thành phố phát huy lợi thế, phát triển bền vững./.