Ứng phó kịp thời, giảm thiểu thiệt hại
Trung tâm ứng phó sự cố môi trường Việt Nam (SOS) làm sạch khu vực bị ảnh hưởng sự cố tràn dầu tại Công ty Xi măng Chinfon Hải Phòng.
Theo Phó tổng giám đốc Công ty ChinFon Lê Minh Hiếu: ngay khi xảy ra sự cố, công ty thực hiện theo phương án xử lý sự cố tràn dầu (SCTD) được thành phố phê duyệt, rải phao quây cô lập khắc phục sự cố tạm thời, báo cáo cơ quan chức năng, phối hợp với Cảng vụ đường sông điều tiết an toàn giao thông khu vực sông Thải; đồng thời phối hợp với Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam (là đơn vị ký hợp đồng trực ứng phó SCTD) để xử lý. Theo đó, Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam dùng phao cô lập khu vực bị ảnh hưởng của sự cố và ngăn chặn dầu loang ra ngoài khu vực lân cận; dùng vật liệu và thiết bị chuyên dùng, cơ bản thu hồi hết lượng dầu tràn. Đồng thời, làm sạch các khu vực bị ảnh hưởng của sự cố tràn dầu. Việc thực hiện nghiêm túc kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu đã được phê duyệt là cơ sở để công ty ứng phó, xử lý, khắc phục kịp thời sự cố xảy ra.
Chi cục trưởng Chi cục Biển và Hải đảo (Sở Tài nguyên-Môi trường) Nguyễn Văn Cấn đánh giá: Việc lập kế hoạch ứng phó SCTD giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng phương án, bố trí trang thiết bị, phương tiện ứng cứu kịp thời khi xảy ra sự cố, đồng thời ký hợp đồng với những doanh nghiệp có chức năng ứng phó SCTD. Nhưng hiện nay, trên địa bàn thành phố tỷ lệ doanh nghiệp, tổ chức lập kế hoạch ứng phó SCTD còn thấp. Toàn thành phố có hơn 200 cửa hàng kinh doanh xăng dầu; 66 bến cảng và cầu cảng, trong đó có 12 bến cảng liên quan đến xuất nhập khẩu dầu và 1 bến cảng xuất nhập khẩu hóa chất. Theo Luật Bảo vệ môi trường, những cơ sở này phải lập kế hoạch ứng phó SCTD. Nhưng đến tháng 9-2019, toàn thành phố mới có 78 doanh nghiệp có kế hoạch ứng phó SCTD cấp cơ sở, bằng 29% tổng số doanh nghiệp cần lập kế hoạch.
Thiếu kế hoạch ứng phó SCTD khiến doanh nghiệp bị động trong xử lý sự cố, khiến mức độ ảnh hưởng của sự cố đối với môi trường lớn hơn. Đơn cử vụ việc 300 tấn hóa chất hóa chất Linear ankyl benzen (LAB) của Công ty hóa chất Soft-SCC bị tràn ra khu vực Cảng Cửa Cấm tháng 11-2014, trong quá trình bơm chuyển tài từ sà lan vào bồn chứa của công ty. Do chưa có kế hoạch ứng phó, công ty chưa ký hợp đồng với đơn vị ứng phó nên phải mất 2 ngày sau khi sự cố xảy ra, số hóa chất mới được quây, thu gom, xử lý. Hậu quả là rất nhiều váng hóa chất trôi dạt, bám vào rừng ngập mặn ven sông Cấm. Số lượng hóa chất chảy trên diện tích rộng, cơ quan quản lý kiểm soát không xuể, người dân tham gia việc thu gom, không bảo đảm an toàn.
Có hướng xử lý doanh nghiệp nào chậm trễ
Trong bối cảnh hiện nay, nguy cơ xảy ra SCTD còn rất lớn, nếu để xảy ra sự cố thiệt hại lớn kinh tế cho doanh nghiệp và môi trường. Do đó, thành phố và ngành chức năng cần có chế tài xử lý kiên quyết hơn với những doanh nghiệp chậm trễ trong việc lập kế hoạch ứng phó.
Được biết, cuối năm 2018, Sở Tài nguyên-Môi trường tham mưu UBND thành phố xây dựng Kế hoạch ứng phó SCTD đến năm 2025. Kế hoạch nêu rõ các cảng, cơ sở kinh doanh xăng dầu phải xây dựng, trình cấp có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt kế hoạch ứng phó SCTD. Hàng năm, các cơ sở phải có kế hoạch tổ chức tập huấn hoặc cử cán bộ, nhân viên trực tiếp tham gia ứng phó đi tập huấn để nâng cao kỹ năng ứng phó. Định kỳ tối thiểu 6 tháng một lần phải triển khai thực hành huấn luyện ứng phó SCTD tại hiện trường. Thực hiện kế hoạch, Sở Tài nguyên- Môi trường tiếp tục rà soát, đôn đốc các tổ chức thuộc diện phải tuân thủ nghiêm việc lập và trình cơ quan chức năng phê duyệt kế hoạch ứng phó SCTD. Hướng dẫn các DN, đơn vị tổ chức diễn tập các phương án ứng phó SCTD để tạo sự chủ động nếu xảy ra sự cố.
Bên cạnh đó, sở tiếp tục có công văn nhắc nhở các tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh cảng sông, biển; kho chứa xăng dầu; khai thác khoáng sản biển; đóng mới và sửa chữa tầu thuyền; các cơ sở, dự án ven sông, biển có nguy cơ xảy ra sự cố tràn dầu lập kế hoạch ứng phó của đơn vị gửi về Sở Tài nguyên-Môi trường thẩm định, trình UBND thành phố phê duyệt theo quy định. UBND các quận, huyện có thông báo và đôn đốc việc lập kế hoạch tới các tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền phê duyệt của cấp huyện.
Tuy nhiên, chỉ đôn đốc, hướng dẫn thôi chưa đủ, Sở Tài nguyên-Môi trường cần phối hợp các ngành chức năng liên quan có biện pháp xử lý kiên quyết hơn đối với doanh nghiệp chưa có thủ tục này. Qua đó, doanh nghiệp mới thấy trách nhiệm, sự cần thiết trong việc xây dựng kế hoạch ứng phó SCTD.
Nguyên Mai - Ảnh : Đăng An
