Văn chương khắc họa Hải Phòng với chiều sâu lịch sử và nhịp sống hôm nay

Những góc nhìn văn chương về Hải Phòng hôm nay

Cuộc thi sáng tác truyện ngắn, ký với chủ đề “Non sông thống nhất” cho thấy một Hải Phòng được phản ánh đa dạng, không chỉ qua góc nhìn của các tác giả đang sinh sống tại thành phố, mà còn qua cảm nhận của nhiều cây bút đến từ các địa phương khác. Chính sự giao thoa ấy làm giàu thêm hình ảnh thành phố Cảng trong văn học đương đại, đặt Hải Phòng trong mối liên kết vùng và dòng chảy chung của đất nước.

Ở thể loại ký, tác phẩm “Cầu Bạch Đằng nối hai bờ lịch sử” của tác giả Vũ Thảo Ngọc (Quảng Ninh), đoạt giải B để lại dấu ấn rõ nét khi lựa chọn hình ảnh cây cầu như biểu tượng kết nối không gian, lịch sử và phát triển. Không dừng lại ở việc mô tả một công trình giao thông hiện đại, tác phẩm gợi mở chiều sâu văn hóa, lịch sử của dòng sông Bạch Đằng, nơi quá khứ hào hùng gặp gỡ nhịp sống năng động hôm nay.

Chia sẻ về tác phẩm, tác giả Vũ Thảo Ngọc cho biết cầu Bạch Đằng có ý nghĩa đặc biệt trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của vùng Đông Bắc Bộ, nối liền từ Thủ đô Hà Nội tới địa đầu Móng Cái. Đó là công trình lớn, không phải ai cũng nhận diện hết giá trị, nhưng với người cầm bút, sự đặc biệt ấy trở thành động lực để đầu tư nghiêm túc, viết bằng sự trân trọng và trách nhiệm nghề nghiệp.

Ở mảng truyện ngắn, nhiều tác phẩm đoạt giải lại đi sâu vào đời sống con người, phản ánh những chuyển động âm thầm nhưng bền bỉ của xã hội. Truyện ngắn “Người canh trăng” của tác giả Nguyễn Thu Hằng (Hải Phòng) đoạt giải B, lựa chọn bối cảnh nông thôn trong thời kỳ đổi mới để khắc họa số phận và đời sống nội tâm của người nông dân trước những thay đổi của thời cuộc.

“Qua câu chuyện giản dị, tác phẩm gợi lên hình ảnh những con người dù còn nhiều vất vả nhưng luôn mang trong mình khát vọng được cống hiến, được hòa nhập vào sự phát triển chung của thành phố và đất nước”, tác giả chia sẻ.

Nhiều tác phẩm khác đoạt giải cũng góp phần tạo nên bức tranh Hải Phòng nhiều sắc độ. “Sóng trăng Lan Hạ” mang đến không gian biển đảo giàu chất thơ, kết hợp giữa vẻ đẹp thiên nhiên và chiều sâu văn hóa; “Sóng đỏ sông Cấm” gợi lại ký ức và những trải nghiệm gắn bó với thành phố qua các giai đoạn lịch sử; còn “Đa Độ - Một dòng xanh mát chảy mãi đến vô cùng” lại lặng lẽ chảy theo dòng hồi tưởng về con sông quê, nơi lưu giữ ký ức cá nhân và ký ức cộng đồng. Dù tiếp cận từ những lát cắt khác nhau, các tác phẩm đều gặp nhau ở điểm chung: khắc họa Hải Phòng trong không gian sống động, nơi lịch sử, con người và hiện tại hòa quyện trong dòng chảy không ngừng của đổi mới.

Khẳng định vai trò của văn học trong đời sống

Cuộc thi sáng tác truyện ngắn, ký “Non sông thống nhất” được tổ chức trong bối cảnh cả nước hướng tới tổng kết 50 năm nền văn học, nghệ thuật Việt Nam sau ngày đất nước thống nhất. Với Hải Phòng, đây không chỉ là hoạt động chuyên môn của giới văn chương, mà còn là dịp nhìn lại chặng đường sáng tạo gắn bó mật thiết với sự phát triển của thành phố Cảng - nơi văn học luôn song hành cùng lịch sử, chiến tranh, lao động và đổi mới.

Dù thời gian phát động và triển khai không dài, cuộc thi vẫn thu hút sự tham gia của đông đảo tác giả trong và ngoài thành phố, phản ánh sức hút của chủ đề cũng như nhu cầu bày tỏ, chiêm nghiệm của người cầm bút trước những vấn đề lớn của đất nước và địa phương. Các tác phẩm gửi về không chỉ đa dạng về thể loại, đề tài mà còn cho thấy sự chuyển động của tư duy sáng tác, khi các cây bút không ngần ngại đi sâu vào những vấn đề đương đại, những đổi thay trong đời sống xã hội, con người, nông thôn và đô thị Hải Phòng hôm nay.

Nhà văn Đinh Thường, Chủ tịch Hội Nhà văn Hải Phòng, Trưởng Ban sơ khảo lĩnh vực truyện ngắn - ký khẳng định trong thời gian ngắn, cuộc thi đã đạt được mục đích và yêu cầu đề ra, lựa chọn được bộ giải phản ánh đúng thực trạng các tác phẩm tham gia. Đây là cuộc thi có ý nghĩa, không chỉ dừng lại ở việc đánh giá một hoạt động văn học nghệ thuật, mà còn góp phần khẳng định vị trí, vai trò và tầm quan trọng của văn học nghệ thuật trong việc xây dựng nền văn hóa mới và con người mới ở thành phố Cảng anh hùng.

Thực tế từ các tác phẩm đoạt giải cho thấy văn học đã và đang đồng hành cùng đời sống xã hội, phản ánh những chuyển động của thành phố bằng ngôn ngữ giàu cảm xúc và chiều sâu nhân văn. Những trang viết về cây cầu, dòng sông, làng quê hay số phận con người không chỉ ghi lại hiện thực, mà còn góp phần lưu giữ ký ức, khơi dậy niềm tự hào và bồi đắp giá trị tinh thần cho cộng đồng.

Cuộc thi “Non sông thống nhất” vì thế không chỉ là một sân chơi nghề nghiệp cho các tác giả, mà còn là dịp để công chúng nhìn lại, cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của Hải Phòng qua lăng kính văn chương. Trong dòng chảy phát triển mạnh mẽ hôm nay, các sáng tác truyện ngắn, ký tiếp tục khẳng định sức sống bền bỉ của văn học Hải Phòng, góp phần xây dựng nền tảng văn hóa tinh thần vững chắc cho sự phát triển lâu dài của thành phố Cảng.