Công tác phòng, chống bạo lực gia đình tại Hải Phòng đạt kết quả tích cực khi số vụ việc có xu hướng giảm, nhưng hành trình xây dựng mái nhà bình yên vẫn còn nhiều thách thức.
Sáng 22/5/2026, Tòa án Nhân dân khu vực 12 - Hải Phòng tổ chức phiên tòa sơ thẩm xét xử Trần Văn Mùa, sinh năm 1981, trú tại Tổ dân phố Trằm, phường Việt Hòa (Hải Phòng) về tội "Cố ý gây thương tích". Đáng nói, Mùa gây thương tích với chính con trai mình.
Theo nội dung vụ án, khoảng 13 giờ 45 phút ngày 19/10/2025, sau khi đi ăn cỗ và uống rượu trở về nhà, Mùa xảy ra mâu thuẫn với con trai. Từ lời qua tiếng lại trong gia đình, sự việc nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát. Trong trạng thái thiếu kiềm chế, Mùa cầm nhiều vật dụng như dao, kéo, máy khoan bê tông đuổi đánh con trai khiến cháu bị tổn thương cơ thể với tỷ lệ 55%. Hội đồng xét xử tuyên phạt Mùa mức án 5 năm 10 tháng tù.
Bản án đã được tuyên, nhưng điều khiến nhiều người day dứt không chỉ nằm ở mức án hay con số thương tích. Phía sau vụ việc ấy là câu chuyện đau lòng về bạo lực gia đình từ mức độ nhẹ đến nghiêm trọng vẫn đang hiện hữu không phải riêng của một gia đình. Theo số liệu thống kê, tổng số gia đình có hành vi bạo lực hiện còn 1.941 hộ, giảm 282 hộ so với năm 2024. Tổng số vụ bạo lực gia đình cũng giảm từ 2.329 vụ xuống còn 2.074 vụ.
Những con số giảm cho thấy hiệu quả từ sự vào cuộc của các cấp, ngành và địa phương trong công tác phòng ngừa, tuy nhiên bạo lực gia đình vẫn tồn tại và ngày càng khó nhận diện hơn. Những hành vi đánh đập, xô xát hay gây thương tích trong một số gia đình là dạng bạo lực thể chất, hay còn gọi là bạo lực bằng hành động, dễ nhận diện nhất không chỉ gây thương tổn về thể chất mà còn để lại những ảnh hưởng nặng nề về tinh thần song lại ít người trong cuộc lên tiếng.
Tuy nhiên, bên cạnh đó còn có sự bạo lực gia đình vô hình bằng sự thờ ơ, ghẻ lạnh, kiểm soát tài chính, áp đặt ý chí, ép buộc các thành viên thực hiện những điều họ không mong muốn hoặc tạo áp lực về tinh thần trong cuộc sống hằng ngày. Những hành vi này không để lại dấu vết hữu hình nhưng lại gây ra những tổn thương sâu sắc và kéo dài về tâm lý đang âm thầm tăng trong xã hội hiện đại ngày nay. Trong nhiều trường hợp, các dạng bạo lực "vô hình" này còn nguy hiểm hơn bạo lực thể chất do khó nhận diện, dễ bị xem nhẹ và âm thầm kéo dài.
Nhận thức rõ những vấn đề đặt ra trong đời sống gia đình hiện nay, thành phố đang triển khai nhiều giải pháp nhằm xây dựng môi trường sống an toàn, bình đẳng và nhân văn hơn.
Tại kế hoạch thực hiện Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn Hải Phòng, UBND thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, trên 90% số người bị bạo lực gia đình, bạo lực trên cơ sở giới được tiếp cận ít nhất một dịch vụ hỗ trợ cơ bản; trên 80% số người gây bạo lực ở mức chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự được tư vấn, tham vấn.
Đáng chú ý, ngày 20/3/2026, UBND thành phố cũng ban hành Công văn số 2931/VP-VX chỉ đạo các địa phương công khai số đường dây nóng, tiếp nhận phản ánh về phòng, chống bạo lực gia đình. Đây được xem là bước đi cụ thể nhằm tăng khả năng phát hiện, tiếp nhận thông tin và hỗ trợ can thiệp kịp thời đối với các trường hợp bạo lực gia đình.
Cùng với chỉ đạo của thành phố, các cấp, ngành cũng thường xuyên triển khai các hoạt động tuyên truyền phòng, chống bạo lực gia đình. Theo ông Vũ Ngọc Thức, Phó Trưởng Ban Công tác Công đoàn, Liên đoàn Lao động thành phố, thời gian qua, Liên đoàn Lao động thành phố phối hợp với các cấp Công đoàn và doanh nghiệp trên địa bàn đẩy mạnh công tác tuyên truyền về bình đẳng giới và phòng, chống bạo lực gia đình.
Các chương trình, diễn đàn được tổ chức ở Xí nghiệp May Hải Phòng, Công ty TNHH Công nghiệp Giầy Aurora và một số đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố thu hút hàng trăm đoàn viên, người lao động, đặc biệt là nữ công nhân. Họ được tiếp cận các nội dung Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Bình đẳng giới; đồng thời được trang bị kỹ năng nhận diện, phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trong gia đình và quấy rối tại nơi làm việc. Qua đó, người lao động hiểu rằng xây dựng gia đình bình đẳng, tôn trọng và chia sẻ chính là cách phòng ngừa bạo lực từ gốc.
Theo chuyên gia tâm lý Tiến sĩ Đoàn Minh Tỵ, để ngăn ngừa bạo lực gia đình, điều quan trọng không chỉ là xử lý khi vụ việc xảy ra mà cần bắt đầu từ việc phòng ngừa ngay từ trong mỗi gia đình và cộng đồng. Mỗi thành viên trong gia đình cần học cách lắng nghe, tôn trọng sự khác biệt và chia sẻ trách nhiệm với nhau nhiều hơn. Việc xây dựng kỹ năng ứng xử, kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn trong gia đình cần được quan tâm ngay từ sớm.
Đối với trẻ em, việc giáo dục về bình đẳng giới, sự tôn trọng và cách ứng xử văn minh trong gia đình cũng cần được hình thành từ nhà trường và môi trường sống hằng ngày. Cùng với đó, các cấp, ngành và địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, tư vấn, hỗ trợ pháp lý, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời đối với các trường hợp có nguy cơ xảy ra bạo lực gia đình.
Xóa bỏ bạo lực gia đình vì thế không chỉ là ngăn chặn những cái tát, đòn roi hay xử lý những vụ việc khi hậu quả đã xảy ra. Đó còn là hành trình học cách lắng nghe nhiều hơn, chia sẻ nhiều hơn, tôn trọng nhiều hơn trong mỗi gia đình.
HẢI VÂN
