Việc Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan cử các quan chức an ninh cấp cao tới Tehran diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại Yemen gia tăng. Đây được xem là nỗ lực thúc đẩy đối thoại, kiểm soát khủng hoảng và hạn chế nguy cơ bất ổn lan rộng tại Trung Đông.
Ngày 26/10, truyền thông Iran đưa tin các quan chức an ninh cấp cao của Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan dự kiến hội đàm với lãnh đạo Iran tại Tehran. Cuộc gặp diễn ra khi tình hình khu vực diễn biến phức tạp, trong đó có các cuộc tấn công của lực lượng Houthi nhằm vào Saudi Arabia và những lo ngại về khả năng tái bùng phát giao tranh giữa Iran, Mỹ và Israel.
Theo hãng thông tấn WANA, chương trình làm việc của phái đoàn dự kiến bao gồm các cuộc gặp với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei. Thành phần tham dự cho thấy các vấn đề an ninh và phối hợp khu vực sẽ là nội dung đáng chú ý trong các cuộc trao đổi.
Phái đoàn gồm Bộ trưởng Quốc phòng Saudi Arabia, Hoàng tử Khalid bin Salman; Tham mưu trưởng Lục quân Pakistan, Thống chế Asim Munir; và Giám đốc Tổ chức Tình báo Quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ Ibrahim Kalin.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết sáng kiến tổ chức cuộc gặp do ông Asim Munir đề xuất. Tehran đã xem xét và chấp thuận tiếp đón phái đoàn. Trong khi đó, các quan chức Saudi Arabia cho biết những cuộc hội đàm nằm trong nỗ lực thúc đẩy đối thoại, giảm căng thẳng và tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho các vấn đề khu vực.
Diễn biến tại Yemen được xem là một trong những vấn đề an ninh đáng quan tâm đối với Saudi Arabia. Các cuộc tấn công của phong trào Ansar Allah (Houthi) nhằm vào lãnh thổ nước này làm gia tăng sức ép đối với Riyadh, đồng thời đặt ra yêu cầu tìm kiếm những biện pháp hạn chế nguy cơ đối đầu tiếp diễn.
Trong bối cảnh đó, việc duy trì đối thoại với Tehran có thể giúp Saudi Arabia và các bên liên quan trao đổi quan điểm, tìm kiếm giải pháp kiềm chế căng thẳng và hạn chế nguy cơ mở rộng các điểm nóng. Tuy nhiên, hiện chưa có thông tin chính thức xác nhận những đề xuất cụ thể được đưa ra tại cuộc gặp.
Bên cạnh Yemen, nguy cơ tái diễn giao tranh giữa Iran, Mỹ và Israel cũng là yếu tố tác động đến tính toán an ninh của các nước trong khu vực. Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, những hệ lụy có thể vượt ra ngoài phạm vi các bên trực tiếp liên quan, ảnh hưởng đến an ninh, hoạt động thương mại và ổn định kinh tế Trung Đông.
Vì vậy, các cuộc tham vấn tại Tehran có thể tạo thêm cơ hội để những nước tham gia trao đổi về biện pháp kiểm soát khủng hoảng. Dù vậy, chưa có đủ cơ sở để khẳng định cuộc gặp nhằm làm trung gian hòa giải trực tiếp giữa Iran và Mỹ.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei đánh giá việc các quốc gia trong khu vực tăng cường hợp tác an ninh là diễn biến tích cực, phù hợp với quan điểm Tehran theo đuổi trong nhiều năm.
Ông nhấn mạnh an ninh và ổn định lâu dài của khu vực cần được xây dựng trên cơ sở hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực, thông qua đối thoại và những cơ chế bảo đảm an ninh chung.
Quan điểm này cho thấy Iran muốn thúc đẩy cách tiếp cận trong đó các nước Trung Đông chủ động giải quyết những thách thức an ninh, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các cường quốc bên ngoài. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đó, các bên cần dung hòa những khác biệt về lợi ích, nhận thức mối đe dọa và phương thức xử lý khủng hoảng.
Đối với Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan, các cuộc tiếp xúc với Iran là cơ hội trao đổi về những thách thức an ninh trước mắt, đồng thời tìm hiểu khả năng phối hợp nhằm hạn chế nguy cơ bất ổn gia tăng.
Ý nghĩa của cuộc gặp tại Tehran không chỉ nằm ở việc các quan chức cấp cao trực tiếp tham vấn, mà còn ở khả năng tạo dựng những kênh liên lạc thường xuyên, góp phần ngăn ngừa tính toán sai lầm và kiểm soát căng thẳng khi khủng hoảng xảy ra.
Dù cùng quan tâm đến ổn định khu vực, các nước tham gia vẫn có những ưu tiên và cách tiếp cận an ninh khác nhau. Do đó, việc hình thành một cơ chế hợp tác lâu dài sẽ phụ thuộc vào mức độ đồng thuận về mục tiêu chung cũng như khả năng chuyển các cuộc trao đổi ngoại giao thành những biện pháp cụ thể.
Trong bối cảnh Trung Đông đối mặt nhiều nguy cơ bất ổn đan xen, đối thoại giữa Iran và các nước trong khu vực có thể góp phần duy trì các kênh trao đổi, tạo điều kiện tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho những vấn đề còn tồn đọng. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của nỗ lực này sẽ cần được đánh giá qua kết quả hội đàm và những bước đi tiếp theo của các bên.
H.A (theo TTXVN)
