Vì sao toà án bác đơn khởi kiện lần 2 vụ án hành chính tại xã Việt Khê?

Người khởi kiện nói gì?

Theo nội dung đơn, ông Long trình bày: Năm 1989, bố ông là ông Trần Văn Hiệp được UBND xã Lại Xuân giao 60 m² đất tại thửa 916, tờ bản đồ số 4, khu Bến Tắm, để làm nhà ở. Thời điểm giao đất, đường trước nhà có tên gọi đường T200 chỉ rộng khoảng 3,5 - 4 m. Chính quyền địa phương yêu cầu các hộ đào núi, cách tim đường khoảng 9 m mới đến phần diện tích đất được giao. Sau đó, gia đình xây dựng nhà ở và sử dụng ổn định. Năm 2000, UBND huyện Thủy Nguyên cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình ghi là đất ở, diện tích 44 m² mang tên Trần Văn Long và vợ là bà Lê Thị Hòa.

Đến năm 2023, khi Nhà nước triển khai Dự án đầu tư xây dựng cầu Lại Xuân và cải tạo, mở rộng đường tỉnh 352, UBND huyện Thủy Nguyên, UBND xã xác định một phần căn nhà của ông Long xây dựng trên diện tích đất thuộc hành lang an toàn giao thông đường tỉnh 352 nên yêu cầu gia đình tự tháo dỡ. Do gia đình không nhất trí, ngày 20/12/2023, Chủ tịch UBND huyện Thủy Nguyên ban hành Quyết định số 10936/QĐ-KPHQ buộc gia đình phá dỡ công trình xây dựng vi phạm. Ngày 5/1/2024, tiếp tục ban hành Quyết định số 86/QĐ-CCXP về cưỡng chế thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả. Ngày 26/3/2024, việc cưỡng chế phá dỡ một phần công trình nhà ở được thực hiện.

Không nhất trí, ông Long khởi kiện vụ án, yêu cầu tòa án hủy các quyết định liên quan và buộc Chủ tịch UBND huyện Thủy Nguyên bồi thường thiệt hại do việc phá dỡ công trình.

Ông Long nêu quan điểm: Tại sổ mục kê năm 1989 ghi, đất ở của gia đình ông có diện tích 60 m², cách tim đường T200 là 9 m. Sau này đường T200 mở rộng mới được nâng cấp thành đường tỉnh 352 và tim đường ra mỗi bên là 16 m. Giấy chứng nhận năm 2000 ghi diện tích đất ở 44 m² là thiếu 16 m² so với thực tế diện tích đất mà ông cha để lại. Nhà ông xây từ năm 1989, trước khi dự án mở rộng đường và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Do đó, ông phải được công nhận đủ 60 m² đất ở, phần nhà đất đã cưỡng chế cần đền bù theo quy định về đất ở. Ông không xây nhà trái phép trên đất hành lang an toàn giao thông đường tỉnh 352.

Quá trình xét xử vụ án, ông Long cho rằng UBND xã Lại Khê làm giả tài liệu, chứng cứ khi cung cấp bản đồ giải thửa sai lệch cho tòa và tòa án chưa khách quan trong xem xét vụ án.

Lý lẽ của tòa án

Liên quan đến vụ việc này, ngày 16/9/2024, Tòa án Nhân dân thành phố Hải Phòng xét xử sơ thẩm và bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện. Gia đình kháng cáo. Ngày 24/4/2025, Tòa án Nhân dân cấp cao tại Hà Nội xét xử phúc thẩm, nhận định tòa án cấp sơ thẩm chưa đưa đầy đủ người tham gia tố tụng, chưa thu thập đầy đủ chứng cứ và chưa thẩm định tại chỗ để xác định thời điểm xây dựng nhà của ông Long. Đồng thời tòa án cấp sơ thẩm cần đối chiếu hiện trạng mặt đường, tim đường với số liệu năm 1989 và hồ sơ mở rộng đường tỉnh 352. Do đó, Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận kháng cáo, hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ cho Tòa án Nhân dân thành phố Hải Phòng giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm để thu thập thêm chứng cứ vụ án.

Trong 3 ngày 3/8, 12/8 và 13/8 vừa qua, Tòa án Nhân dân thành phố xét xử lại sơ thẩm vụ án nói trên. Căn cứ lời khai các bên, tài liệu chứng cứ được bổ sung của vụ án, Hội đồng xét xử nhận định: Hồ sơ địa chính xác định sổ mục kê năm 1985 thể hiện diện tích 60 m² tại khu vực Bến Tắm nhưng không có tài liệu chứng minh UBND xã Lại Xuân (cũ) giao đất cho gia đình ông Long theo đúng mốc giới mà ông trình bày. Theo Luật Đất đai năm 1987, UBND xã không có thẩm quyền giao đất ở cho người dân. Do đó, Hội đồng xét xử không chấp nhận quan điểm cho rằng việc giao đất năm 1989 là hợp pháp và đúng chỉ giới hành lang giao thông.

Bên cạnh đó, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông Long năm 2000 chỉ ghi nhận 44 m² đất ở, có xác định ranh giới thửa đất và hành lang giao thông, tính từ tim đường là 16 m. Từ khi được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đến nay, gia đình không có khiếu nại về diện tích 44 m² nói trên nên tòa án xác định việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phù hợp quy định pháp luật, là căn cứ để giải quyết vụ án.

Về tuyến đường trước nhà, Sở Xây dựng có công văn trả lời không có tài liệu quản lý, hồ sơ thông tin về tuyến đường T200, đồng thời tỉnh lộ 352 được UBND thành phố ban hành quyết định phân loại số 970 năm 1986, giao Sở Giao thông - Vận tải quản lý, trước thời điểm bàn giao đất, xây nhà của ông Long năm 1989.

Hội đồng xét xử cũng xem xét lời khai của ông Long và nhân chứng về việc gia đình được giao đất cách tim đường 9 m. Tuy nhiên, hai người không cung cấp được văn bản giao đất hoặc tài liệu xác lập mốc giới. Do đó, tòa không có cơ sở xác định việc giao đất năm 1989 là đúng ranh giới, mốc giới theo quy định pháp luật.

Đối với ý kiến cho rằng hồ sơ địa chính có dấu hiệu sai lệch, giả mạo do các tờ bản đồ thể hiện khác nhau, Hội đồng xét xử cho rằng thửa đất số 916 trên bản đồ 299 năm 1985 được xác định công khai, không trùng lặp với thửa đất khác. Tòa không có căn cứ kết luận hồ sơ bị giả mạo, sai lệch; nếu có căn cứ mới, ông Long có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét theo quy định.

Qua xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 29/12/2025, Tòa xác định gia đình ông Long đang sử dụng tổng diện tích 323,3 m², gồm 44 m² đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và phần sân, vườn phía sau. Diện tích công trình thực tế bị cưỡng chế để phục vụ việc làm đường là 11,23 m². Phần diện tích còn lại vẫn được gia đình sử dụng.

Về trình tự, thủ tục, Hội đồng xét xử xác định Chủ tịch UBND huyện Thủy Nguyên ban hành các Quyết định số 10936, 86 và 1658 đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục. Từ các căn cứ trên, tòa án bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Trần Văn Long.

Ngay sau khi tòa án sơ thẩm bác đơn khởi kiện, ông Long cho rằng Tòa án chưa xem xét đầy đủ chứng cứ là lời khai của người làm chứng, chưa làm rõ sự khác nhau giữa các tài liệu mà ông cung cấp chứng minh có sự tẩy xóa, làm sai lệch bản đồ giải thửa, vi phạm một số thủ tục tố tụng. Ông Long sẽ kháng cáo bản án sơ thẩm, đề nghị xem xét lại theo thủ tục phúc thẩm tại Tòa án Nhân dân tối cao.

Về vụ việc này, luật sư Lâm Bích Ngọc (Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng) cho biết theo Luật Tố tụng hành chính, người khởi kiện có quyền không đồng ý với bản án sơ thẩm thì gửi đơn kháng cáo lên Tòa án cấp phúc thẩm trong thời hạn quy định. Cấp phúc thẩm sẽ xét xử lại vụ án trực tiếp đối với phần bản án, quyết định bị kháng cáo để bảo đảm tính minh bạch và công bằng.