Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển năng lượng nguyên tử và điện hạt nhân đến năm 2035, Việt Nam sẽ cần hàng chục nghìn nhân lực trong lĩnh vực có hàm lượng khoa học, công nghệ cao.
Trong bối cảnh nhiều chủ trương, chính sách đã được ban hành nhằm khôi phục và triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, nhu cầu nhân lực cho lĩnh vực này ngày càng gia tăng. Theo Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ), phát triển nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để bảo đảm tiến độ, hiệu quả chương trình điện hạt nhân.
Theo Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử đến năm 2035, điện hạt nhân dự kiến chiếm khoảng 6 - 8% tổng sản lượng điện quốc gia, với quy hoạch gồm 4 tổ máy công suất lớn và 10 - 15 lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). Điều này đòi hỏi lực lượng nhân lực quy mô lớn, được đào tạo bài bản theo tiêu chuẩn quốc tế.
Theo TS. Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, hai nhà máy Ninh Thuận 1 và 2 đến năm 2030 cần khoảng 3.900 nhân lực vận hành trực tiếp, trong đó khoảng 670 người cần được đào tạo ở nước ngoài.
Ngoài vận hành nhà máy, nhân lực còn cần cho nhiều lĩnh vực như quản lý nhà nước, an toàn - an ninh hạt nhân, nghiên cứu - phát triển, đào tạo, y học hạt nhân, công nghệ bức xạ, quản lý chất thải phóng xạ, ứng phó sự cố và quan trắc môi trường. Điều này cho thấy phát triển điện hạt nhân đòi hỏi một hệ sinh thái nhân lực đa ngành, trình độ cao.
Chính phủ đã phê duyệt các đề án đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035, đồng thời tăng cường năng lực cho các cơ quan quản lý nhà nước.
Nhiều chuyên gia đề xuất tập trung nguồn lực vào khoảng 5 - 6 cơ sở đào tạo nòng cốt thay vì dàn trải, nhằm nâng cao chất lượng và tối ưu hiệu quả đầu tư. Các chương trình đào tạo cần cập nhật theo hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), đồng thời phát triển đội ngũ kỹ sư chuyên sâu.
Đồng thời cần kết hợp hài hòa giữa đào tạo trong nước và quốc tế nhằm tiếp cận công nghệ hiện đại, đồng thời hạn chế “chảy máu chất xám”. Với đặc thù yêu cầu tiêu chuẩn an toàn cao, công tác đào tạo cần được triển khai sớm, đồng bộ và dài hạn, tạo nền tảng cho phát triển điện hạt nhân an toàn, hiệu quả, bền vững.
TT (tổng hợp)
