Vượt trở ngại, tăng tốc để về đích thu ngân sách

Theo báo cáo tại Kỳ họp HĐND thành phố cuối tháng 7 vừa qua, Hải Phòng đặt mục tiêu thu ngân sách cả năm hơn 165.000 tỷ đồng, vượt 11,9% so với chỉ tiêu được giao. Trong đó, thu nội địa chiếm khoảng 83.000 tỷ đồng, thu từ xuất nhập khẩu ước khoảng 75.000 tỷ đồng.

Nhìn vào những số liệu này có thể thấy khát vọng về đích ngân sách không nằm ở con số tuyệt đối mà là ở tinh thần vượt khó, dám đặt mục tiêu cao trong bối cảnh khó khăn chưa từng có.

Tăng trưởng kinh tế nửa đầu năm 2025 của Hải Phòng đạt 11,2%, đứng thứ hai cả nước và cao nhất vùng đồng bằng sông Hồng. Nhưng để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm 12,5% thì 2 quý còn lại phải đạt tốc độ tăng trưởng từ 13% trở lên. Điều này tạo áp lực lớn lên các ngành sản xuất, đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu, đồng thời yêu cầu năng lực điều hành phải nhanh, sát thực tiễn và có dự báo chính xác.

Một trong những trở ngại lớn là việc hụt thu từ một số nguồn chiến lược. Do điều chỉnh chính sách thuế và biến động thị trường, thuế tiêu thụ đặc biệt từ một số doanh nghiệp lớn giảm mạnh. Các chính sách giảm thuế giá trị gia tăng, miễn lệ phí trước bạ ô tô điện, điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường… cũng khiến ngân sách hụt thêm nhiều nghìn tỷ đồng khác.

Những khoản hụt thu này tạo ra “khoảng trống” tài khóa đáng kể, buộc thành phố phải nhanh chóng có biện pháp bù đắp từ các nguồn khác.

Không thể không nhắc đến tác động sau hợp nhất khi bộ máy hành chính mới đang trong quá trình hoàn thiện, nhất là ở cấp xã. Sự thay đổi này ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức thu, cập nhật cơ sở dữ liệu thuế, đất đai và các khoản thu nội địa khác.

Nếu không nhanh chóng đồng bộ hóa quản lý, khả năng để xảy ra chậm thu sẽ hiện hữu, thậm chí có thể thất thu. Khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, định giá đất, xác định nghĩa vụ tài chính trong các dự án đầu tư công sẽ ảnh hưởng đến tiến độ thu tiền sử dụng đất, một nguồn thu quan trọng.

Bối cảnh kinh tế thế giới không thuận lợi cũng là một yếu tố khách quan cần tính đến. Trước những trở ngại đó, điều đáng ghi nhận là thành phố đã không lùi bước, thay vào đó là tinh thần chủ động, hành động quyết liệt và triển khai hàng loạt giải pháp cụ thể để tăng tốc thu ngân sách. Trên cơ sở đánh giá lại tiềm năng từng nguồn thu, Hải Phòng tập trung cao cho một số trụ cột, từ xuất nhập khẩu, đất đai, khoáng sản cho đến thương mại điện tử.

Với nguồn thu đất đai, thành phố đã thu hồi gần 1.230 ha đất để thực hiện 49 dự án, công trình trọng điểm; đồng thời các cấp, ngành của Hải Phòng đã và đang nỗ lực đẩy nhanh quy trình thủ tục liên quan. Đây là giải pháp vừa tăng thu ngân sách, vừa tạo nguồn lực đầu tư phát triển.

Với khu vực doanh nghiệp, thành phố khuyến khích các đơn vị có dự án lớn nhưng không kê khai thuế tại Hải Phòng thành lập doanh nghiệp mới hoặc chi nhánh để nộp thuế đúng địa bàn phát sinh. Đây là bước đi quan trọng, vừa góp phần bảo đảm nguồn thu chính đáng cho ngân sách, vừa tạo “hàng rào” ngăn chặn từ sớm, từ xa tình trạng chuyển giá.

Về công tác chống thất thu, Ban Chỉ đạo chống thất thu ngân sách thành phố đã đôn đốc quyết liệt các khoản nợ thuế, tiền thuê đất, tiền sử dụng đất, thuế bảo vệ môi trường… với tinh thần không để phát sinh nợ mới. Các doanh nghiệp chây ỳ, kéo dài sẽ bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế.

Với thương mại điện tử, thành phố triển khai rà soát toàn bộ doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh để có biện pháp quản lý phù hợp, tránh thất thu trong lĩnh vực còn mới mẻ này.

Về chi ngân sách, Hải Phòng đặt mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công đạt và vượt kế hoạch, coi đây là giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, tạo động lực cho sản xuất, thương mại, dịch vụ phát triển, tạo đà tăng thu ngân sách. Nhiều quy hoạch lớn như quy hoạch chung thành phố, khu thương mại tự do, khu kinh tế chuyên biệt… cũng được gấp rút hoàn thiện, tạo nền tảng thu hút dòng vốn đầu tư mới cho giai đoạn tiếp theo.

Dự báo trong 5 tháng cuối năm, để đạt chỉ tiêu 165.000 tỷ đồng, thành phố cần thu thêm hơn 53.000 tỷ đồng. Đây là nhiệm vụ không dễ dàng, nhưng nếu giữ được đà tăng trưởng trên 13% trong quý III và quý IV, đồng thời thu hút thêm dòng vốn đầu tư, chống thất thu hiệu quả thì khả năng về đích ngân sách trước thời hạn là hoàn toàn khả thi.