Xã hội hóa nguồn lực, tạo sức sống cho công viên

Tại cuộc kiểm tra tiến độ triển khai dự án công viên đường vòng cầu Niệm (phường An Biên) mới đây, lãnh đạo UBND thành phố Hải Phòng yêu cầu chủ đầu tư xây dựng trở thành công viên kiểu mẫu, huy động nguồn lực xã hội hóa để mang lại nhiều giá trị về môi trường, sức khỏe cộng đồng, văn hóa - xã hội, kinh tế - du lịch… chứ không chỉ dừng ở cảnh quan.

Theo thông tin từ Sở Xây dựng, giai đoạn 2021 - 2026, thành phố quyết định đầu tư 31 công viên với tổng diện tích 42,12 ha và kinh phí đầu tư hơn 1.060 tỷ đồng. Đến nay, có 23/31 công viên hoàn thành đầu tư, đưa vào sử dụng.

Tuy nhiên, ở nhiều địa phương không ít công viên sau lễ khánh thành hoạt động kém hiệu quả: cây xanh thiếu được chăm sóc, cỏ mục um tùm; cơ sở vật chất xuống cấp; thiếu các hoạt động thu hút người dân; tình trạng lấn chiếm, kinh doanh tự phát gây mất mỹ quan…

Nguyên nhân của tình trạng trên được xác định do công tác quy hoạch và đầu tư chưa đồng bộ, thiếu tầm nhìn dài hạn. Nhiều công viên được xây dựng xong nhưng chưa được bàn giao kịp thời hoặc thiếu kinh phí duy tu, bảo dưỡng thường xuyên.

Một số công viên được xây dựng ở vị trí chưa thuận tiện, thậm chí ngay phía dưới đường điện cao thế nên chưa thu hút người dân. Cùng với đó, mô hình quản lý nặng về hành chính, thiếu tính chủ động, xã hội hóa… giảm sức hấp dẫn của công viên.

Công viên không chỉ là “lá phổi xanh” của đô thị mà còn là không gian văn hóa, nơi kết nối cộng đồng, nâng cao chất lượng cuộc sống và thể hiện diện mạo văn minh đô thị của một thành phố. Tuy nhiên, thời gian qua, các địa phương trên địa bàn thành phố vẫn loay hoay với việc vận hành hoạt động công viên.

Từ thực tiễn vận hành, khai thác công viên, nhiều ý kiến cho rằng để công viên trở thành điểm đến yêu thích của người dân, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Trong đó, vị trí xây dựng công viên thuận lợi việc di chuyển của người dân và có diện tích đủ rộng. Hạ tầng công viên đầu tư theo hướng xanh - thông minh.

Ngoài ghế đá, dụng cụ tập thể dục ngoài trời, công viên nên có wifi miễn phí, camera an ninh, nhà vệ sinh công cộng sạch sẽ. Hệ thống cây xanh tại mỗi công viên cần tính toán kỹ, tránh đi theo lối mòn, cây được trồng theo chủ đề tạo dấu ấn riêng.

Để tăng “sức sống” cho công viên cần tính đến phương án huy động nguồn lực xã hội hóa để vừa giảm áp lực ngân sách nhưng cũng là tạo điều kiện giúp doanh nghiệp tiếp cận, khai thác thương mại, kinh doanh các dịch vụ giá trị gia tăng trong công viên.

Việc đầu tư công viên thời gian qua mới quan tâm hạng mục đường dạo, cây xanh, điện chiếu sáng… phục vụ người dân tập thể dục. Sau khung giờ tập thể dục, hầu hết công viên trở nên đìu hiu. Trong khi đó, nguồn lực ngân sách thực hiện việc duy tu, bảo dưỡng công viên hạn hẹp dẫn tới nhiều hạng mục hư hỏng, xuống cấp nhưng không được sửa chữa, bảo dưỡng kịp thời…

Tình trạng này sẽ được giải quyết nếu huy động nguồn lực xã hội hóa trong đầu tư xây dựng, khai thác vận hành, bởi ngoài mục đích cảnh quan, công viên còn phục vụ người dân tập luyện thể dục thể thao và các hoạt động văn hóa.

Các đơn vị, địa phương quản lý các công viên cần tính đến tỷ lệ diện tích được phép khai thác thương mại, như: ki ốt sách, không gian café, trưng bày cây cảnh, đồ gốm sứ… để thu hút người dân. Ở đó nhà nước sẽ quy hoạch cụ thể về thời gian khai thác, đơn giá thuê mặt bằng, nghĩa vụ bảo vệ không gian công cộng… Nguồn thu từ dịch vụ trên sẽ được tái đầu tư công viên dưới sự giám sát của địa phương và cộng đồng.

Xã hội hóa đầu tư, vận hành hoạt động công viên không phải là chính quyền địa phương buông lỏng trách nhiệm mà nên được xem như giải pháp bền vững để huy động nguồn lực kiến tạo “lá phổi xanh” của thành phố. Đây là hướng đi phù hợp, cần sớm triển khai.

Khi các công viên được quy hoạch, đầu tư bài bản, khai thác và quản lý tốt, an toàn, văn minh cũng chính là thước đo rõ nét nhất về chất lượng cuộc sống và sự phát triển của đô thị lớn thứ ba cả nước như thành phố Hải Phòng.