Phong trào xây dựng gia đình văn hóa tại Hải Phòng đang phát triển sâu rộng, trở thành hạt nhân lan tỏa những giá trị tốt đẹp và tinh thần đoàn kết cộng đồng.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt”. Lời dạy ấy đến nay vẫn nguyên giá trị, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Nhận thức rõ vai trò của gia đình đối với sự phát triển bền vững của xã hội, những năm qua Hải Phòng luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác gia đình. Thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều chương trình, kế hoạch thực hiện Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam, Chương trình giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình, công tác phòng, chống bạo lực gia đình và phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.
Từ các hoạt động hưởng ứng Ngày Quốc tế hạnh phúc, Ngày Gia đình Việt Nam, Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình đến các cuộc thi, hội thi, liên hoan gia đình tiêu biểu, công tác tuyên truyền ngày càng được đổi mới về nội dung và hình thức, giúp nâng cao nhận thức của người dân về vị trí, vai trò của gia đình trong đời sống hiện đại.
Cùng với đó, phong trào xây dựng gia đình văn hóa tiếp tục được triển khai sâu rộng gắn với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh. Việc bình xét danh hiệu gia đình văn hóa được thực hiện công khai, dân chủ, chú trọng chất lượng thay vì chạy theo thành tích.
Năm 2025, toàn thành phố có hơn 1,17 triệu hộ gia đình được công nhận danh hiệu Gia đình văn hóa, đạt 95,2% tổng số hộ dân. Hàng trăm gia đình tiêu biểu được biểu dương, trở thành những hạt nhân tích cực trong các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng khu dân cư đoàn kết, văn minh. Những con số ấy không chỉ phản ánh kết quả của một phong trào mà còn cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân.
Từ việc xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội đến ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, chấp hành pháp luật, chăm lo học tập cho con em và tham gia các hoạt động cộng đồng, các giá trị văn hóa đang được vun đắp từ chính mỗi gia đình.
Ông Nguyễn Khắc Lịch, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định, gia đình luôn là nền tảng của xã hội và là nơi hình thành những giá trị cốt lõi của con người. Mỗi gia đình không chỉ là nơi giữ gìn những giá trị truyền thống mà còn là môi trường nuôi dưỡng nhân cách, giáo dục đạo đức và tinh thần trách nhiệm cho các thế hệ. Khi mỗi gia đình đều hạnh phúc, bình đẳng và tiến bộ thì cộng đồng sẽ ngày càng đoàn kết, văn minh và phát triển bền vững hơn…
Từ nền tảng đó, công tác gia đình ngày càng khẳng định vai trò là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển con người Hải Phòng. Bởi gia đình không chỉ là nơi sinh thành, nuôi dưỡng mà còn là “trường học đầu tiên” hình thành nhân cách công dân, góp phần xây dựng nguồn lực con người cho sự phát triển của thành phố.
Điểm nổi bật trong công tác gia đình của Hải Phòng thời gian qua là sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và các tổ chức chính trị - xã hội thông qua nhiều mô hình thiết thực, hiệu quả. Theo đó, các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ duy trì và phát triển nhiều mô hình như “Gia đình 5 không, 3 sạch”, “Xây dựng gia đình hạnh phúc”, các câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững, địa chỉ tin cậy tại cộng đồng. Thông qua đó, hội viên phụ nữ được trang bị kiến thức, kỹ năng xây dựng tổ ấm, nuôi dạy con, giữ gìn hạnh phúc gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình.
Ngành Văn hóa tiếp tục nhân rộng các mô hình Câu lạc bộ Gia đình phát triển bền vững, nhóm phòng, chống bạo lực gia đình, địa chỉ tin cậy tại cộng đồng. Đến nay, toàn thành phố đã xây dựng hàng trăm mô hình phòng, chống bạo lực gia đình, hàng nghìn địa chỉ tin cậy và nhiều câu lạc bộ hoạt động hiệu quả, trở thành điểm tựa cho người dân trong việc xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc.
Mặt trận Tổ quốc các cấp duy trì các mô hình “Khu dân cư an toàn”, “Khu dân cư đoàn kết - ấm no - hạnh phúc”, “Lương - Giáo chung tay xây Nhà Đại đoàn kết”, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các tổ chức đoàn thể như Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên cũng lồng ghép nội dung xây dựng gia đình văn hóa trong các phong trào thi đua.
Thông qua phong trào “Nông dân thi đua sản xuất kinh doanh giỏi”, nhiều gia đình nông dân vươn lên làm giàu chính đáng, trở thành điển hình trong phát triển kinh tế và xây dựng đời sống văn hóa. Hội Cựu chiến binh phát huy hiệu quả phong trào “Cựu chiến binh gương mẫu”, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Đoàn Thanh niên đẩy mạnh các hoạt động tình nguyện, bảo vệ môi trường, xây dựng lối sống đẹp, góp phần hình thành môi trường sống lành mạnh cho các gia đình.
Hiệu quả của phong trào không chỉ được thể hiện qua những mô hình hay mà còn được phản ánh bằng những câu chuyện đời thường của các gia đình tiêu biểu. Gia đình bà Hoàng Thị Liễu, Tổ dân phố Phú Xá 1 là gia đình tiêu biểu được UBND phường Đông hải đề nghị UBND thành phố biểu dương gia đình văn hóa tiêu biểu. Các thành viên trong gia đình luôn gương mẫu chấp hành chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tích cực tham gia các hoạt động xã hội, bảo vệ môi trường, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.
Đặc biệt, gia đình phát huy truyền thống, ông bà, cha mẹ mẫu mực, con trung hiếu, cháu thảo hiền... Gia đình 3 thế hệ chung sống hạnh phúc, kinh tế gia đình phát triển, con cháu ngoan ngoãn, trưởng thành từ một cơ sở sản xuất nhỏ, gia đình đã phát triển doanh nghiệp tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương với mức thu nhập ổn định.
Theo bà Hoàng Thị Liễu, gia đình văn hóa không phải là điều gì quá lớn lao mà bắt đầu từ những việc nhỏ hằng ngày. Mỗi thành viên biết yêu thương, tôn trọng và chia sẻ với nhau; ông bà, cha mẹ sống gương mẫu để con cháu noi theo. Bên cạnh đó, mỗi gia đình cần có trách nhiệm với cộng đồng, tích cực tham gia các hoạt động tại địa phương. Khi mỗi gia đình đều cố gắng sống tốt, sống có ích, khu dân cư sẽ đoàn kết, văn minh hơn và xã hội cũng phát triển bền vững hơn.
Chính từ những gia đình bình dị như vậy, các giá trị về đạo đức, lối sống, tinh thần tương thân tương ái và trách nhiệm công dân được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa trong cộng đồng.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác gia đình vẫn đang đứng trước nhiều thách thức. Sự tác động của mặt trái kinh tế thị trường, áp lực cuộc sống hiện đại, sự thay đổi trong cấu trúc gia đình và ảnh hưởng của môi trường mạng đang đặt ra những yêu cầu mới đối với việc giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống.
Điều đó đòi hỏi các cấp, các ngành cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; nhân rộng các mô hình hiệu quả; phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội và huy động sự tham gia của toàn xã hội trong công tác gia đình.
Thực tiễn chứng minh, ở đâu có nhiều gia đình văn hóa, ở đó các phong trào cộng đồng phát triển mạnh, an ninh trật tự được giữ vững, môi trường sống được cải thiện và tinh thần đoàn kết được phát huy. Gia đình vì thế không chỉ là nơi giữ lửa yêu thương mà còn là nền tảng xây dựng cộng đồng văn minh, hạnh phúc.
Trong giai đoạn phát triển mới của thành phố, việc tiếp tục nhân rộng mô hình gia đình văn hóa, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành văn hóa hay các tổ chức đoàn thể mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi mỗi gia đình trở thành điểm sáng về văn hóa, mái ấm của yêu thương và trách nhiệm, những giá trị tốt đẹp sẽ tiếp tục lan tỏa, tạo sức mạnh nội sinh để xây dựng và phát triển thành phố ngày càng văn minh, giàu đẹp.
TÂM PHÚC
