Chính quyền địa phương 2 cấp gia tăng khối lượng công việc cấp xã, phường trong điều kiện biên chế tinh gọn, song nhiều địa phương vẫn bảo đảm hiệu quả hoạt động.
Năm 2026, xã Quyết Thắng được giao 39 biên chế nhưng hiện mới có 34 biên chế, thiếu 5 biên chế, tương đương 13%. Lực lượng chưa đủ theo biên chế được giao, trong khi nhiều vị trí đặc thù như địa chính, xây dựng chưa có cán bộ chuyên môn. Khối lượng công việc lớn, chuyên môn không đồng đều nên cán bộ, công chức phải làm ngoài giờ hành chính, thậm chí làm việc vào ngày nghỉ để hoàn thành nhiệm vụ.
Theo ông Đặng Văn Khởi, Phó Chủ tịch UBND xã Quyết Thắng, mặc dù xã đã bố trí sắp xếp cán bộ, công chức theo đúng trình độ, chuyên môn, năng lực làm việc và yêu cầu thực tiễn, song việc thiếu người vẫn ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng công việc, nhất là ở những lĩnh vực đất đai, xây dựng. Đây là một trong những vướng mắc trong bối cảnh thành phố đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhiều nhiệm vụ cho cấp xã như hiện nay.
Xã Hà Nam hiện có 37 cán bộ, công chức, thiếu 4 người so với chỉ tiêu được giao. Lực lượng này được bố trí tại các bộ phận lãnh đạo UBND, Phòng Kinh tế, Văn phòng HĐND và UBND, Phòng Văn hóa - Xã hội và Trung tâm Phục vụ hành chính công. Thiếu biên chế ở hầu hết phòng chuyên môn nên hầu hết mỗi cán bộ, công chức phải kiêm nhiệm từ 4 –5 nhiệm vụ, trong khi nhiều vị trí đặc thù như địa chính, xây dựng, công nghệ thông tin chưa có cán bộ chuyên môn.
Không chỉ thiếu người, áp lực còn đến từ tính chất công việc ngày càng phân cấp mạnh, địa bàn rộng. Năm 2026, xã Kiến Thuỵ được giao 47 biên chế, hiện có 45 người. 2 phòng chuyên môn gồm: Kinh tế và Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, mỗi phòng thiếu 1 biên chế, trong khi các cán bộ phải đảm nhận hàng chục nhóm nhiệm vụ. Ông Phạm Đức Hướng, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Kiến Thụy cho biết, với mô hình tổ chức mới, một cán bộ có thể đồng thời phải xử lý nhiều lĩnh vực mà đòi hỏi khả năng tổng hợp, phối hợp và thích ứng nhanh, đồng thời phải chủ động sắp xếp công việc, bảo đảm tiến độ và chất lượng nhiệm vụ được giao.
Công việc nhiều hơn nhưng yêu cầu không thể làm qua loa. Vì vậy, từ tháng 6/2026, sau khi sắp xếp lại các phòng chuyên môn, xã Kiến Thụy khẩn trương kiện toàn đội ngũ lãnh đạo, đồng thời hoàn thiện quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các đơn vị.
Đáng chú ý, xã rà soát, xây dựng, phê duyệt bổ sung bản mô tả vị trí việc làm, thực hiện phân công theo hướng “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”. Đây được xem là giải pháp căn cơ để một lực lượng không quá đông vẫn có thể vận hành bộ máy thông suốt, hiệu quả. Nhờ đó, tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính giải quyết đúng, trước hạn của xã từ đầu năm đến nay đạt 99,96%, cao hơn tỷ lệ chung toàn thành phố (toàn thành phố đạt 99,94%).
Tại phường Hưng Đạo, bài toán tương tự cũng đặt ra khi địa phương hiện có 51 biên chế, thiếu 1 người so với chỉ tiêu. Tuy nhiên, thay vì để thiếu hụt nhân lực trở thành lý do làm chậm công việc, phường chủ động sắp xếp, phân công lại nhiệm vụ. Theo ông Phạm Văn Minh, Phó Chủ tịch UBND phường Hưng Đạo, cùng với bố trí nhân sự hợp lý, địa phương chú trọng kiểm soát kỷ luật, kỷ cương hành chính.
Từ đầu năm đến nay, phường tổ chức 4 cuộc kiểm tra đột xuất việc chấp hành thời gian làm việc, nội quy, quy chế, đạo đức công vụ; 100% cán bộ, công chức được kiểm tra chấp hành nghiêm, không phát hiện trường hợp gây phiền hà, sách nhiễu tổ chức, công dân. Từ ngày 1/7/2026, phường triển khai phần mềm chấm công bằng nhận diện khuôn mặt, qua đó tăng tính công khai, minh bạch trong quản lý thời gian làm việc, đồng thời, nâng cao ý thức trách nhiệm của đội ngũ.
Ông Đặng Văn Khởi cho biết thêm, nhận thức rõ áp lực công việc ngày càng lớn, xã Quyết Thắng không chỉ tìm cách khắc phục tình trạng thiếu người mà còn tập trung nâng chất lượng đội ngũ. Từ đầu năm đến nay, xã cử 20 lượt cán bộ, công chức tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng hành chính và chuyển đổi số. Khi mỗi cán bộ có thể đảm nhiệm tốt hơn công việc được giao, khả năng phối hợp giữa các bộ phận được nâng lên, áp lực thiếu nhân lực cũng từng bước được bù đắp bằng chất lượng và năng suất lao động. Năm 2025, Quyết Thắng dẫn đầu khối xã về chỉ số cải cách hành chính; từ đầu năm đến nay, phường xã không tiếp nhận phản ánh kiến nghị nào của người dân liên quan đến kết quả giải quyết thủ tục hành chính- một kết quả cho thấy hiệu quả công vụ không đơn thuần phụ thuộc vào số lượng cán bộ.
Theo ông Đỗ Huy Chính, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, chủ trương không tăng biên chế được Bộ Chính trị khẳng định tại Kết luận số 20-KL/TW ngày 2/6/2026. Trong đó, giai đoạn 2027 - 2031 tiếp tục giảm khoảng 5%-10% dựa trên lộ trình và cam kết của từng cơ quan, đơn vị, địa phương. Trong khi đó, Ban Thường vụ Thành uỷ cũng có Văn số 427-CV/TU về việc quản lý, sử dụng biên chế năm 2026.
Theo đó, từ 11/6 thành phố tạm dừng tuyển dụng công chức, viên chức trong hệ thống chính trị, trừ các cơ quan, đơn vị đã công khai nhu cầu tuyển dụng trên các phương tiện thông tin đại chúng trước ngày 9/6/2026 và viên chức hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp. Không tăng biên chế chắc chắn sẽ khiến áp lực công việc tại nhiều cơ quan, nhất là cấp xã sẽ lớn hơn. Nhưng áp lực ấy cũng chính là động lực để đổi mới, nâng cao chất lượng cán bộ, công chức và đổi mới phương thức thực thi công vụ.
HÀ VY
