Nắng nóng cực đoan, hạn hán và các thảm họa khí hậu đang gia tăng sức ép lên kinh tế, y tế, lương thực và xã hội, biến đổi khí hậu thành thách thức an ninh, địa chính trị toàn cầu.
Các đợt nắng nóng khắc nghiệt đang tác động mạnh đến châu Âu. Nhiệt độ trung bình tại Tây Âu trong tháng 6 và 7/2026 đạt 21,62 độ C, vượt kỷ lục cùng kỳ năm 2022.
Ông Carlo Buontempo, Giám đốc Copernicus, cơ quan giám sát sự nóng lên toàn cầu của Liên minh châu Âu (EU), cho biết 11 năm qua là những năm nóng nhất trong lịch sử toàn cầu. Tuy nhiên, nhiệt độ tăng cao kỷ lục không phải vấn đề duy nhất. Các đợt nắng nóng còn phơi bày những sức ép đối với kinh tế, an ninh nguồn nước, y tế và lương thực.
Hạn hán nghiêm trọng, mực nước sông xuống thấp ảnh hưởng đến vận tải đường thủy, sản xuất điện và nông nghiệp. Tại Đức, khoảng 12.500 người tử vong liên quan đến nắng nóng tính đến đầu tháng 8/2026, gây sức ép lớn lên hệ thống y tế, nhất là công tác chăm sóc trẻ em và người cao tuổi.
Theo Chương trình Lương thực Thế giới (WFP), hiện tượng El Nino có thể khiến gần 50 triệu người rơi vào tình trạng đói cấp tính vào năm 2027. Những tác động này buộc các chính phủ phải thay đổi cách nhìn nhận về biến đổi khí hậu, coi đây là thách thức địa chính trị toàn cầu.
Nhiều năm trước, các nhà khoa học đã cảnh báo biến đổi khí hậu có thể làm gia tăng nguy cơ xung đột, bạo lực giữa các quốc gia. Quản lý nhà nước yếu kém hay kinh tế kém phát triển thường được xem là nguyên nhân chính, song biến đổi khí hậu cũng là yếu tố sâu xa.
Biến đổi khí hậu còn góp phần thúc đẩy làn sóng di cư trái phép. Dòng người tị nạn vượt biên giới không chỉ phản ánh khủng hoảng nhân đạo mà còn có thể kích động chủ nghĩa bài ngoại, gây chia rẽ và bất ổn ở nhiều nơi.
Thế giới không thiếu những cảnh báo về tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, mà thiếu các hành động với tốc độ và quy mô tương xứng.
Năm 2024, các nước giàu đóng góp 136,7 tỷ USD cho tài trợ khí hậu, nhưng vẫn rất nhỏ so với 1.300 tỷ USD mỗi năm mà các nước đang phát triển được cho là cần để thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thỏa thuận đạt được tại Hội nghị lần thứ 30 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30) tại Brazil cuối năm 2025 vẫn để lại khoảng trống lớn về tài chính và loại bỏ nhiên liệu hóa thạch.
Các quốc gia đang chịu ảnh hưởng của xung đột, giao tranh như Yemen, Somalia… cũng thường nằm trong nhóm chịu tác động nặng nề nhất của thảm họa khí hậu.
“Vòng luẩn quẩn” giữa biến đổi khí hậu và an ninh quốc gia đang gây sức ép lên mục tiêu phát triển bền vững. Biến đổi khí hậu tác động trực tiếp đến an ninh lương thực, nguồn nước, gây bất ổn kinh tế, xã hội, từ đó làm suy yếu hơn nữa năng lực ứng phó.
Thực tế cho thấy yếu tố khí hậu cần được tính đến trong các chiến lược an ninh và phát triển, như nâng cao khả năng chống chịu của đô thị, hệ thống y tế; đẩy nhanh ứng dụng công nghệ mới trong cảnh báo sớm và quản lý rủi ro thiên tai.
Nhiều nhà khoa học cho rằng, với những tác động nghiêm trọng đến nhiều lĩnh vực, biến đổi khí hậu không còn chỉ là vấn đề môi trường mà cần được nhìn nhận như một mối đe dọa an ninh, địa chính trị toàn cầu. Vì vậy, tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu đã trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược an ninh của các quốc gia, nhằm bảo đảm ổn định và phát triển bền vững.
BH (tổng hợp)
.jpg "Sáng tạo trẻ trước thách thức biến đổi khí hậu")
