Chuẩn bị nhân lực cho những ngành công nghiệp mới

Việc gắn đào tạo với định hướng thu hút đầu tư sẽ giúp thành phố nâng năng lực tiếp nhận công nghệ, tạo động lực phát triển mới

Đón đầu yêu cầu của dòng vốn mới

Theo Bộ Tài chính, Việt Nam đang chú trọng nâng cao chất lượng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), hướng vào các dự án công nghệ cao, có giá trị gia tăng và khả năng lan tỏa công nghệ lớn. Các lĩnh vực được quan tâm gồm: điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và năng lượng sạch. Chất lượng nguồn nhân lực là điều kiện quan trọng để thu hút và triển khai hiệu quả những dự án này.

Xu hướng ấy đang hiện hữu rõ hơn tại Hải Phòng. Dự án sản xuất đế mạch đóng gói bán dẫn LG Innotek tại Khu công nghiệp Nam Đình Vũ (khu 2) có quy mô khoảng 1 tỷ USD, mở thêm cơ hội tham gia chuỗi giá trị ngành bán dẫn. Công ty TNHH Rorze Robotech, doanh nghiệp Nhật Bản tại Khu công nghiệp Nhật Bản - Hải Phòng, chuyên sản xuất robot, thiết bị điều khiển động cơ và sản phẩm phục vụ chế tạo chất bán dẫn, cũng có định hướng mở rộng đầu tư tại thành phố.

Chuẩn bị nhân lực vì thế phải vượt ra ngoài nhu cầu tuyển dụng trước mắt. Từ nền tảng điện tử, cơ khí và công nghiệp hỗ trợ, Hải Phòng cần xây dựng đội ngũ cho các dự án bán dẫn, thiết bị chính xác, tự động hóa; đồng thời, đánh giá triển vọng đầu tư vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, vật liệu mới để lựa chọn hướng đào tạo. Nhân lực có chuyên môn, tay nghề sẽ là lợi thế thu hút những dự án công nghệ cao.

Ngoài kỹ sư, chuyên gia nghiên cứu, thiết kế, các nhà máy còn cần kỹ thuật viên, công nhân vận hành, bảo trì thiết bị và kiểm soát chất lượng. Mỗi nhóm công việc đòi hỏi chương trình, thời gian và điều kiện thực hành riêng; người lao động cũng cần được bồi dưỡng để thích ứng khi công nghệ thay đổi.

Trong khi đó, tuyển dụng hiện tại vẫn gặp trở ngại. Bà Lưu Thị Lương, cán bộ hành chính nhân sự Công ty TNHH Công nghiệp nhựa Kyowa Việt Nam tại Khu công nghiệp Tràng Duệ cho biết, doanh nghiệp cần bổ sung khoảng 600 lao động. Công ty đã đăng tin trên mạng xã hội, liên hệ cơ sở giáo dục nghề nghiệp và tham gia phiên giao dịch việc làm, nhưng kết quả chưa khả quan.

Doanh nghiệp còn yêu cầu chuẩn bị kỹ năng trước khi người học vào làm việc. Trong kiến nghị về liên kết đào tạo hồi tháng 8/2026, Công ty TNHH Công nghiệp Brother Việt Nam đề xuất kéo dài thực tập từ 3 lên 6 tháng, tăng cường ngoại ngữ, kỹ năng mềm và cập nhật chương trình sát sản xuất.

Bổ sung đủ lao động và nâng mức độ đáp ứng công việc phải được tiến hành đồng thời. Nếu đào tạo chưa theo kịp yêu cầu sản xuất, doanh nghiệp sẽ khó chủ động nhân lực khi mở rộng đầu tư.

Liên kết đào tạo để nâng năng lực công nghiệp

Hải Phòng có 8 trường đại học, 22 trường cao đẳng và 11 trường trung cấp. Tuy nhiên, báo cáo tại cuộc làm việc của UBND thành phố với ngành Giáo dục tháng 9/2026 chỉ rõ, cơ cấu tuyển sinh nghề còn mất cân đối, năng lực đào tạo nghề công nghệ cao chưa đồng đều; cơ chế đặt hàng đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ chưa tương xứng tiềm năng.

Kết quả giám sát ngày 13/10 tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Hải Phòng cho thấy rõ hơn khoảng cách này. Dù đã hợp tác với hơn 30 doanh nghiệp, tổ chức, song trường vẫn gặp khó khăn nhất định về thiết bị, đội ngũ chưa đồng bộ với cơ cấu ngành nghề và liên kết doanh nghiệp chưa đồng đều. Mở rộng hợp tác cần đi cùng nâng năng lực giảng dạy, thực hành và đáp ứng yêu cầu từng ngành nghề.

Khắc phục những hạn chế này cần gắn đầu tư cho cơ sở đào tạo với việc đổi mới cách hợp tác cùng doanh nghiệp. Nhu cầu tuyển dụng phải được cụ thể thành số lượng, trình độ, kỹ năng và thời điểm sử dụng lao động để nhà trường xây dựng kế hoạch đào tạo. Các bên cần thống nhất chương trình, điều kiện thực hành, kinh phí và trách nhiệm đánh giá đầu ra, giúp nhà trường chủ động chuẩn bị giảng viên, thiết bị, doanh nghiệp tham gia đào tạo lâu dài.

Bên cạnh đó, việc đào tạo tại doanh nghiệp giúp người học tiếp cận thiết bị, quy trình mà nhà trường khó đầu tư đầy đủ. Kế hoạch nhiệm vụ năm học 2026 - 2027 của ngành Giáo dục Hải Phòng đã đặt ra việc mở rộng đào tạo kết hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp, tăng thực hành tại doanh nghiệp, đưa nhà giáo đi thực tế và huy động kỹ sư tham gia giảng dạy.

Để chủ động nhân lực khi các dự án mới hoạt động, việc dự báo cần bám sát danh mục dự án và tiến độ đầu tư. Thông tin cập nhật thường xuyên giúp xác định chuyên ngành ưu tiên, định hướng đầu tư, đặt hàng đào tạo theo thế mạnh từng cơ sở và kết nối nguồn lực ngoài địa bàn. Với lao động đang làm việc, chương trình ngắn hạn, linh hoạt cần tập trung vào kỹ năng phục vụ đổi mới thiết bị, tự động hóa và chuyển đổi số.

Tại hội nghị gặp mặt doanh nghiệp ngày 13/10, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương làm cầu nối giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, trong đó có phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Gắn kết đào tạo với hợp tác sản xuất, chuyển giao công nghệ sẽ giúp người lao động nâng trình độ, đồng thời tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Hải Phòng.

Chuẩn bị nhân lực cho công nghiệp mới cần chú trọng cả lao động trong doanh nghiệp nội địa, giúp doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn nhà cung cấp và tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất. Gắn thu hút đầu tư với tích lũy tri thức, kỹ năng và năng lực công nghệ sẽ tạo nền tảng để Hải Phòng nâng năng suất, duy trì tăng trưởng cao trong dài hạn.