'Đánh thức' giá trị thương mại từ di sản

Từ di sản đến giá trị thương mại

Hải Phòng có không gian văn hóa đa dạng, trải dài từ vùng biển đảo Cát Bà, Đồ Sơn đến Côn Sơn - Kiếp Bạc, Kính Chủ, Nhẫm Dương, Thanh Mai, cùng hệ thống làng nghề, đặc sản và lễ hội truyền thống. Đây không chỉ là nguồn tài nguyên du lịch mà còn là cơ sở để hình thành các sản phẩm thương mại mang bản sắc địa phương.

Thực tế từ Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2025 cho thấy hướng đi này đang từng bước được định hình. Trong khuôn khổ lễ hội, thành phố tổ chức Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến thương mại, gắn việc phát huy giá trị di sản với phát triển du lịch và xúc tiến thương mại. Bên cạnh các nghi lễ, hoạt động biểu diễn nghệ thuật, việc giới thiệu sản phẩm du lịch, ẩm thực và sản phẩm địa phương tạo cơ hội kết nối doanh nghiệp với chính quyền và người dân. Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 tiếp tục phát triển mô hình này, kết hợp quảng bá di sản với giới thiệu sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng, tinh hoa làng nghề, nghệ thuật truyền thống và trò chơi dân gian.

Đây là hướng đi phù hợp với lợi thế của Hải Phòng. Theo số liệu của thành phố, trong 6 tháng đầu năm 2026, Hải Phòng đón hơn 8,72 triệu lượt khách, tăng 15,7% so với cùng kỳ năm 2025; doanh thu du lịch đạt khoảng 10.425 tỷ đồng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đạt khoảng 207.840 tỷ đồng, tăng 15,2%.

Những con số này cho thấy lượng khách và sức mua tại Hải Phòng đang tăng mạnh. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để lễ hội trở thành một mắt xích hiệu quả trong chuỗi giá trị đó.

Hải Phòng cũng có lợi thế từ hệ thống sản phẩm OCOP phong phú. Theo Liên minh Hợp tác xã Hải Phòng, đến tháng 3/2026, thành phố có 913 sản phẩm OCOP, trong đó 8 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao Trung ương. Đây là nguồn hàng có thể kết nối trực tiếp với các lễ hội.

“Khi được mời tham dự các hoạt động xúc tiến thương mại trong các lễ hội của thành phố, chúng tôi thấy rất vui và vinh dự khi các ban ngành tin tưởng sản phẩm của mình. Thông qua những lễ hội, chúng tôi có thêm cơ hội giới thiệu sản phẩm đến với du khách trong và ngoài thành phố”, ông Nguyễn Quốc Tuấn, chủ nhà hàng Tuấn Rươi (phường Hải Dương) cho biết.

Theo đồng chí Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Minh Hùng, việc tổ chức các tuần lễ xúc tiến thương mại và du lịch tại lễ hội không chỉ tạo điểm nhấn, góp phần phát huy giá trị nổi bật của di sản, mà còn mở ra cơ hội kết nối, hợp tác giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư với chính quyền và người dân.

Từ góc độ kinh tế, đây là sự chuyển dịch quan trọng: lễ hội không chỉ là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, mà còn trở thành nền tảng kết nối các chủ thể trong nền kinh tế địa phương.

Mở rộng thị trường sau lễ hội

Hải Phòng đã có nền tảng sản phẩm khá phong phú, nhưng chất lượng, mẫu mã, bao bì, khả năng truy xuất nguồn gốc và năng lực thương mại của các chủ thể chưa đồng đều. Việc thành phố tiếp tục khảo sát, đánh giá lại sản phẩm OCOP trong năm 2026, tập trung vào chất lượng, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và hồ sơ pháp lý cho thấy yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm ngày càng rõ nét.

Bên cạnh đó, sự liên kết giữa lễ hội với doanh nghiệp, đơn vị lữ hành và hệ thống phân phối cần được tăng cường. Theo ông Phạm Hải Quỳnh, Viện trưởng Viện Phát triển du lịch châu Á (Hà Nội), một lễ hội thu hút hàng trăm nghìn lượt khách nhưng chỉ tạo doanh thu tại khu vực lễ hội thì giá trị kinh tế còn hạn chế.

Cần chuyển từ tư duy “bán hàng tại lễ hội” sang “bán sản phẩm thông qua lễ hội”. Sau khi mua thử, du khách cần có thể tiếp tục đặt hàng qua siêu thị, sàn thương mại điện tử, website doanh nghiệp hoặc hệ thống phân phối. Khi đó, lễ hội sẽ trở thành điểm khởi đầu cho mối quan hệ tiêu dùng lâu dài.

Từ thực tế này, Hải Phòng cần xây dựng bản đồ sản phẩm văn hóa - thương mại gắn với từng lễ hội. Mỗi lễ hội cần xác định rõ sản phẩm chủ lực, câu chuyện văn hóa, nhóm khách hàng và các chuỗi dịch vụ có thể kết nối.

Đồng thời, không gian thương mại trong lễ hội cần được chuyên nghiệp hóa. Gian hàng không chỉ là nơi trưng bày, bán sản phẩm mà cần trở thành không gian trải nghiệm. Du khách có thể xem nghệ nhân trình diễn, trực tiếp thử sản phẩm, nghe giới thiệu về nguồn gốc, quét mã QR để tìm hiểu vùng sản xuất và đặt hàng sau khi lễ hội kết thúc.

Hải Phòng có nhiều tiềm năng để biến những ngày hội truyền thống thành “điểm hẹn kinh tế”. Khi mỗi lễ hội không chỉ giúp người dân tìm về cội nguồn mà còn giúp du khách hiểu hơn về sản phẩm, doanh nghiệp tìm được đối tác, người sản xuất mở rộng thị trường và cộng đồng địa phương có thêm sinh kế, văn hóa sẽ thực sự trở thành nguồn lực cho phát triển.