Đổi mới sân chơi trải nghiệm - khơi dậy tính tích cực, chủ động ở trẻ

Học mà chơi, chơi mà học

Trong tiếng reo hò hào hứng của cô và trò tại sân Trường Mầm non Đồng Thái (phường An Hải), những trò chơi như “Truy tìm kho báu”, “Rung chuông vàng”, đua xe chòi chân hay lắp ghép sáng tạo đã trở thành những giờ học đặc biệt, mang lại niềm vui cho các bé.

Ở hoạt động “Truy tìm kho báu”, các bé được chia nhóm, cùng quan sát ký hiệu, trao đổi hướng di chuyển và phối hợp tìm đáp án để mở ra từng chặng thử thách mới. Nhiều bé mạnh dạn nêu ý kiến, cùng bạn thảo luận cách giải quyết nhiệm vụ thay vì chờ đợi cô giáo hướng dẫn như trước đây.

Bé Vũ Ngọc Kiều Vy hào hứng chia sẻ sau khi hoàn thành thử thách: “Con thích nhất là được cùng các bạn đi tìm kho báu. Bạn nào cũng được nói lên ý tưởng của mình. Con còn được bầu làm đội trưởng nữa”.

Ở góc nghệ thuật, những bức tranh nhiều màu sắc được trẻ tự do sáng tạo theo chủ đề yêu thích. Không áp đặt khuôn mẫu, giáo viên khuyến khích trẻ tự lựa chọn màu sắc, cách thể hiện và thuyết trình về tác phẩm của mình. Qua đó, trẻ thêm tự tin bày tỏ cảm xúc và phát huy trí tưởng tượng.

Trong khi đó, trò chơi “Rung chuông vàng” được thiết kế bằng các câu hỏi gần gũi với đời sống, giúp trẻ vừa ôn luyện kiến thức, vừa rèn phản xạ và kỹ năng làm việc tập thể. Hoạt động lắp ghép đồ chơi hay đua xe chòi chân cũng giúp trẻ phát triển tư duy, khả năng phối hợp vận động và tinh thần đoàn kết.

Thời gian qua, sân chơi trải nghiệm không chỉ được tổ chức trong các ngày hội mà đã trở thành hoạt động thường xuyên trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ ở nhiều trường mầm non. Từ giờ học, giờ chơi đến hoạt động ngoài trời, trẻ luôn được tạo cơ hội tham gia trải nghiệm bằng nhiều hình thức.

Tại Trường Mầm non Sao Sáng 4 (phường Gia Viên), hoạt động trải nghiệm được lồng ghép với giáo dục kỹ năng sống và giá trị văn hóa truyền thống, để trẻ có thêm cơ hội khám phá thực tế. Nhà trường tổ chức nhiều sân chơi như làm kem, làm bánh, thêu nón, trang trí sản phẩm thủ công… thu hút đông đảo trẻ tham gia.

Ở góc trải nghiệm làm kem, các bé tự tay lựa chọn nguyên liệu và tạo hình sản phẩm theo sở thích. Còn với hoạt động thêu nón, trẻ được làm quen với kim chỉ và những họa tiết đơn giản để hoàn thiện sản phẩm của riêng mình. Dù còn vụng về, nhưng mỗi chiếc nón nhỏ đều thể hiện sự cố gắng và óc sáng tạo của trẻ.

Bé Tạ Phước Thái An, lớp 5 tuổi, Trường Mầm non Sao Sáng 4 (phường Gia Viên) thích thú khoe chiếc nón vừa hoàn thành: “Thêu bông hoa này phải làm cẩn thận, tỉ mỉ, mất nhiều thời gian nhưng con rất thích”.

Cô giáo Vũ Thị Thu Trang, giáo viên Trường Mầm non Sao Sáng 4 cho biết: “Chúng tôi chú trọng xây dựng môi trường giáo dục mở, lấy trẻ làm trung tâm. Mỗi hoạt động đều hướng tới để trẻ được trải nghiệm thực tế, được nói lên suy nghĩ, được hợp tác với bạn và tự khám phá khả năng của bản thân. Khi trẻ hứng thú thì các con sẽ chủ động tham gia và tiếp thu tự nhiên hơn rất nhiều”.

Phát huy tính tích cực từ hoạt động trải nghiệm

Chương trình Giáo dục mầm non hiện nay xác định rõ quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, bảo đảm tạo cơ hội cho trẻ được “học bằng chơi, chơi mà học” thông qua các hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi.

Theo đó, tính tích cực của trẻ không chỉ thể hiện ở việc tham gia hoạt động mà còn ở sự chủ động, hứng thú, mạnh dạn đặt câu hỏi, trao đổi ý kiến, hợp tác cùng bạn bè và cố gắng hoàn thành nhiệm vụ được giao. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành tư duy, khả năng sáng tạo và các kỹ năng cần thiết cho trẻ trong cuộc sống.

Hoạt động chơi giữ vai trò chủ đạo trong sự phát triển của trẻ mẫu giáo. Trong đó, sân chơi trải nghiệm được xem là môi trường tạo nhiều cơ hội để trẻ trực tiếp thao tác, khám phá và hình thành kinh nghiệm cho bản thân thông qua hoạt động thực tiễn. Trẻ không chỉ quan sát mà được tham gia bằng hành động, cảm xúc và trải nghiệm thực tế của chính mình.

Cô Phạm Thị Xuân Thu, Hiệu trưởng Trường Mầm non Đồng Thái (phường An Hải) cho rằng, đổi mới tổ chức sân chơi trải nghiệm là yêu cầu tất yếu trong giáo dục mầm non hiện nay. “Nhà trường xác định mỗi hoạt động trải nghiệm đều hướng đến phát huy vai trò chủ thể của trẻ. Giáo viên không làm thay, không áp đặt mà đóng vai trò định hướng, gợi mở để trẻ được lựa chọn, thử nghiệm và tự tin thể hiện bản thân”.

Còn theo cô Vũ Thị Phương, Hiệu trưởng Trường Mầm non Hùng Thắng (xã Hùng Thắng), việc đa dạng nội dung hoạt động như trò chơi vận động, trải nghiệm nhóm hay các sân chơi trí tuệ đã giúp trẻ phát triển đồng đều cả về thể chất, ngôn ngữ, tư duy và kỹ năng xã hội. Qua quá trình tương tác với môi trường và bạn bè, trẻ dần hình thành khả năng giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề.

Thực tế cho thấy, khi được tham gia môi trường giáo dục mở, trẻ trở nên mạnh dạn, tự tin và chủ động hơn trong học tập cũng như trong sinh hoạt hằng ngày. Những sân chơi trải nghiệm vì thế không chỉ đơn thuần là hoạt động vui chơi mà đang trở thành phương thức giáo dục hiệu quả, góp phần thực hiện mục tiêu đổi mới giáo dục mầm non theo hướng phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của trẻ em.