Động lực nào giúp cảng biển Hải Phòng bứt tốc mạnh mẽ?

Bứt tốc ngoạn mục

Ngày 10/6, Ngân hàng Thế giới và Hãng tin Tài chính S&P Global Market Intelligence công bố bảng xếp hạng chỉ số hiệu suất cảng container (Container Port Performance Index - CPPI) 2025. Theo công bố, tổng số điểm của cụm cảng Hải Phòng xếp thứ 13 trên bảng xếp hạng chỉ số hiệu quả cảng container toàn cầu 2025.

Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng Bùi Nguyên Khôi phấn khởi, đây là lần đầu trong hơn 152 năm hình thành, phát triển, cụm cảng biển Hải Phòng lọt vào tốp 20 cảng container có hiệu suất tốt nhất. Vị trí này giúp cụm cảng Hải Phòng lần đầu vượt qua nhiều cảng biển lớn trong khu vực và trên thế giới, như: Tanjung Pelepas (Malaysia), Kaohsiung (Đài Loan, Trung Quốc) hay Port Said (Ai Cập).

Theo chỉ số CPPI, hiệu quả hoạt động cảng được đánh giá theo hai phương pháp: đánh giá thống kê và đánh giá vận hành. Trong đó, phương pháp đánh giá thống kê phản ánh hiệu quả khai thác cảng dựa trên dữ liệu về thời gian tàu lưu cảng được phân tích bằng mô hình thống kê. Phương pháp đánh giá vận hành đo lường hiệu suất cảng thông qua việc so sánh thời gian xử lý tàu với các nhóm tàu và khối lượng hàng hóa có đặc điểm tương đồng.

Năm 2025, cụm cảng Hải Phòng đạt 122 điểm, tăng 35 điểm so với năm 2024 và 17 bậc trên bảng xếp hạng (năm 2024 xếp vị trí 30) vươn lên vị trí thứ 13. Xa hơn, so với năm 2020, số điểm tăng 52 điểm. Về vị trí xếp hạng giai đoạn 2020 - 2024 dao động từ 30 đến 60. Riêng năm 2022, do ảnh hưởng nghiêm trọng từ đại dịch COVID-19, cảng biển Hải Phòng rơi xuống vị trí 147 trên bảng xếp hạng.

Sự bứt tốc mạnh mẽ của cảng biển Hải Phòng theo bảng xếp hạng của CPPI phản ánh mức độ cải thiện về hiệu quả khai thác và năng lực phục vụ tàu của cụm cảng ngày càng tốt lên.

Tính đến tháng 5/2026, cảng biển Hải Phòng có 101 cầu cảng với tổng chiều dài hơn 17 km. Trong đó, khu vực Lạch Huyện có 6 cầu cảng với chiều dài 2,4 km có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải 200.000 DWT, tương đương 18.000 TEU, thuộc cỡ tàu lớn nhất thế giới hiện nay. Giai đoạn 2020 - 2025, sản lượng hàng hóa thông qua khu vực cảng biển thành phố tăng trung bình 10 - 12%/năm, năm 2025 đạt 115,6 triệu tấn, riêng hàng container đạt 8,35 triệu TEU.

Cảng biển Hải Phòng hình thành gần 40 tuyến vận tải hàng hải. Trong đó, 6 tuyến dịch vụ hàng hải xuyên Thái Bình Dương đi trực tiếp Hoa Kỳ, châu Mỹ, châu Âu; 1 tuyến dịch vụ đi Úc; 2 tuyến dịch vụ đi Ấn Độ và các tuyến nội Á khác... Riêng trong 5 tháng đầu năm 2026, có 6 tuyến dịch vụ hàng hải được hãng tàu và doanh nghiệp khai thác cảng mở mới.

Động lực của sự bứt tốc

Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng Bùi Nguyên Khôi đánh giá, với vị trí cửa chính ra biển Đông, kết nối trực tiếp cả miền Bắc với thế giới, cảng biển Hải Phòng có nhiều điều kiện, dư địa để tăng trưởng, phát triển. Hiện, các tuyến dịch vụ hàng hải từ cảng Hải Phòng kết nối trực tiếp và phủ khắp các thị trường xuất, nhập khẩu chính của Việt Nam.

Đặc biệt, trong những năm gần đây, sự phát triển của cảng biển Hải Phòng gắn liền với việc các doanh nghiệp khai thác cảng trong nước liên doanh, hợp tác với các tập đoàn hàng hải và hãng tàu hàng đầu thế giới để phát triển hệ thống cảng, nhất là tại khu vực Lạch Huyện. Sự hợp tác này góp phần nâng cao vị thế của cảng biển Hải Phòng trên bản đồ hàng hải quốc tế.

Theo quy hoạch phát triển, trong năm 2026 và những năm tới, các bến từ số 7 đến số 16 tại Lạch Huyện cùng cảng Nam Đồ Sơn sẽ từng bước hình thành cụm cảng trung chuyển quốc tế quy mô lớn, có tầm vóc khu vực châu Á và quốc tế.

Được khánh thành cách đây hơn 1 năm (tháng 4/2025), đến nay, Cảng container quốc tế Hateco Hải Phòng - đơn vị khai thác bến cảng số 5, số 6 tại khu bến cảng Lạch Huyện trở thành “thỏi nam châm” thu hút các hãng tàu hàng đầu thế giới khai thác các tuyến dịch vụ hàng hải. Ngày 22/4 vừa qua, Cảng Hateco tiếp nhận thành công siêu tàu container trọng tải 197.000 DWT, chiều dài 400 m. Đây là tàu container trọng tải lớn nhất từ trước đến nay cập cảng biển Hải Phòng.

Ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Cảng container quốc tế Hateco Hải Phòng cho biết, năm 2026, cảng phấn đấu sản lượng khai thác đạt 1,4 triệu TEU. Năng suất xếp dỡ của Hateco hiện ngang với những cảng container hàng đầu thế giới. Năng suất khai thác cao giúp giảm thời gian tàu neo tại cảng cũng như thời gian làm việc của thiết bị.

Tại Cảng container quốc tế Hateco Hải Phòng, nhờ việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào khai thác vận hành nên xe tải ra, vào cảng được kiểm soát tự động. Công nghệ nhận diện ký tự quang học (bao gồm OCR cần cẩu và OCR cổng tự động) giúp xoá bỏ hoàn toàn phương thức nhập dữ liệu thủ công, rút ngắn thời gian tìm kiếm, quản lý container tại bãi.

Tăng năng suất khai thác, nâng cao chất lượng dịch vụ đang là giải pháp được nhiều doanh nghiệp khai thác cảng trên địa bàn thành phố thực hiện. Tại Cảng Container Quốc tế Tân cảng Hải Phòng (TC-HICT) chỉ số khai thác có sự thay đổi vượt bậc nhờ mức độ tự động hóa và số hóa hoạt động khai thác. Hiện, năng suất giải phóng tàu đạt 110 container/giờ (tăng 24% so với năm 2024); thời gian chờ cầu bến giảm từ 26,5 giờ năm 2024 xuống còn 7,8 giờ. Đây là yếu quan trọng giúp cảng TC- HICT có năm 4 năm liên tiếp (từ 2022 đến 2025) đón trên 1 triệu TEU container qua cảng.

Ngoài yếu tố về nâng cao năng suất khai thác, việc thành phố Hải Phòng đẩy nhanh đầu tư hạ tầng kết nối là nhân tố quyết định sự phát triển của cảng biển Hải Phòng. Các tuyến đường vành đai 2 đoạn Tân Vũ - Hưng Đạo - đường Bùi Viện đẩy nhanh thi công để hoàn thành trong năm 2026. Sắp tới đường vành đai 3, đường sân bay Gia Bình - cảng Lạch Huyện; đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được khởi công giúp kết nối các địa phương trong khu vực miền Bắc, nâng cao năng lực cạnh tranh của cảng biển thành phố.

Việc cảng biển Hải Phòng bứt tốc ngoạn mục trên bảng xếp hạng, lọt vào tốp 20 cảng container có hiệu suất tốt nhất mang nhiều ý nghĩa trong thu hút các nhà xuất nhập khẩu, hãng tàu, cung cấp dịch vụ logistics và còn giúp thành phố hoạch định chính sách thu hút, phát triển cảng biển thành phố, đưa Hải Phòng trở thành cảng trung chuyển tầm cỡ khu vực châu Á, quốc tế.