Đúng nguyên nhân, trúng giải pháp, thúc đẩy tăng trưởng

Chỉ rõ nguyên nhân

Cuối tháng 8, Công ty TNHH một thành viên Đóng tàu Nam Triệu hoàn thiện tàu hút 2.300 m³ cho đối tác Hà Lan và tiếp tục có hợp đồng đóng mới 3 tàu hút dung tích lớn hơn. Đầu tháng 9, Nam Triệu bàn giao tàu hàng Trường Minh 02 trọng tải 65.000 DWT. Theo ông Lê Đình Vinh, Phó Tổng Giám đốc công ty, năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu tăng 120 - 150% so với năm 2025.

Những đơn hàng mới cho thấy cơ hội thị trường của ngành đóng tàu đang mở rộng. Song để chuyển cơ hội thành sản lượng, các doanh nghiệp cần đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện về nhân lực, vật tư và tổ chức sản xuất.

Với ngành đóng tàu, nhu cầu nhân lực tăng theo sự phục hồi của đơn hàng, trong khi nguồn lao động có tay nghề cần thêm thời gian để bổ sung. Đây là một trong những yếu tố ảnh hưởng khả năng khai thác nhanh năng lực sản xuất khi thị trường thuận lợi.

Tính chung 8 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của Hải Phòng tăng 15,22% so với cùng kỳ nhưng chưa đạt kịch bản. Riêng tháng 8, IIP tăng 14,02%, trong khi kịch bản là 17,3%. Công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 15,66%, tiếp tục giữ vai trò chủ lực.

Đi sâu vào từng ngành cho thấy mức tăng không đồng đều. Sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 25,92%, đóng góp 9,25 điểm phần trăm vào mức tăng chung của IIP. Sản xuất kim loại tăng 26,94%, phương tiện vận tải khác tăng 77,12%. Trong khi đó, sản xuất xe có động cơ tăng 8,69%, đóng tàu và cấu kiện nổi chỉ tăng 0,12%, sản xuất giày dép giảm 8,11%, khai khoáng giảm 2,61%.

Sự phân hóa còn thể hiện ở từng sản phẩm. Cụm camera điện thoại tăng 55,5%, trong khi giày dép bằng nguyên liệu dệt giảm 43,95%, bột giặt và các chế phẩm tẩy rửa giảm 19%, tổ máy phát điện giảm 41,74%, xe địa hình giảm 17,5%.

Nguyên nhân cũng khác nhau. Với ngành giày dép, đơn hàng xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu giảm, thị trường quốc tế chưa ổn định. Với đóng tàu, nguồn nhân lực có tay nghề chưa theo kịp nhu cầu sản xuất đang tăng. Xung đột địa chính trị cũng ảnh hưởng nguồn cung nguyên vật liệu, giá hàng hóa, chuỗi cung ứng và tiến độ dự án.

Như vậy, có ngành thiếu đơn hàng, có lĩnh vực cần thêm lao động, có lĩnh vực chịu ảnh hưởng từ nguồn cung, chi phí đầu vào; một số năng lực sản xuất mới chưa kịp chuyển thành sản lượng. Giải pháp vì thế phải đi vào từng ngành, doanh nghiệp và dự án cụ thể.

Gỡ đúng điểm nghẽn

Để GRDP cả năm tăng 13%, thành phố đặt mục tiêu 6 tháng cuối năm tăng 14,49%, riêng quý III tăng 14,8%; khu vực công nghiệp và xây dựng phấn đấu tăng 17,41%. Trong bối cảnh IIP chưa theo kịp kịch bản, phần tăng thêm của công nghiệp cần được tính từ những dư địa cụ thể.

Từ những nguyên nhân đã được nhận diện, mỗi nhóm doanh nghiệp cần cách tháo gỡ khác nhau. Với những ngành thiếu đơn hàng như giày dép, trọng tâm là giữ thị trường, tìm thêm đơn hàng, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Với những ngành có nhu cầu nhân lực tăng nhanh như đóng tàu, cần tăng kết nối tuyển dụng, đào tạo. Còn với doanh nghiệp có khả năng mở rộng sản xuất, vấn đề có thể nằm ở điện, đất đai hoặc thủ tục đầu tư.

Thực tế qua kiểm tra một số dự án đầu tháng 9/2026 cho thấy những vấn đề này khá cụ thể. Nhà máy luyện cán thép VAS Hải Phòng có nhu cầu bổ sung công suất điện để mở rộng sản xuất; khu công nghiệp Nhật Bản - Hải Phòng giai đoạn 2 cần đẩy nhanh giải phóng mặt bằng để bàn giao đất cho nhà đầu tư thứ cấp. Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trung Kiên đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung xử lý vướng mắc thuộc thẩm quyền, tạo điều kiện cho doanh nghiệp triển khai kế hoạch đầu tư, sản xuất.

Mỗi điểm nghẽn vì thế cần được xử lý theo đúng nguyên nhân. Trong tháng 8/2026, việc nắm bắt tình hình sản xuất được thực hiện tại 16 doanh nghiệp công nghiệp trọng điểm, qua đó nhận diện cụ thể hơn những vấn đề ảnh hưởng đến sản lượng để có hướng xử lý phù hợp.

Một dư địa khác nằm ở các dự án đang đầu tư và mở rộng. Trong 8 tháng, Hải Phòng thu hút hơn 3,47 tỷ USD vốn FDI, vượt kịch bản; 8 khu công nghiệp được khởi công với tổng diện tích hơn 2.047 ha. Song vốn đầu tư chỉ đóng góp cho tăng trưởng khi được chuyển thành nhà xưởng, dây chuyền, sản phẩm.

Trong khi đó, vẫn còn 12 nhiệm vụ thành phần thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU chậm tiến độ, chủ yếu do giải phóng mặt bằng, điều chỉnh thiết kế, khan hiếm vật tư và một số nhà đầu tư chưa chủ động hoàn thiện thủ tục đầu tư, đất đai. Tháo gỡ những vướng mắc này sẽ giúp nguồn lực đã huy động sớm chuyển thành năng lực sản xuất thực tế.

Tại hội nghị Ban Thường vụ Thành ủy đầu tháng 9, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu yêu cầu nhận diện đầy đủ khó khăn, xác định cụ thể nguyên nhân, trách nhiệm đối với từng tồn tại, hạn chế, không đánh giá chung chung. Ban Thường vụ Thành ủy cũng yêu cầu thường xuyên theo dõi các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, kịp thời cập nhật kịch bản điều hành, đề xuất giải pháp đối với những chỉ tiêu chưa đạt tiến độ.

Với công nghiệp, từ những nguyên nhân đã được chỉ rõ, phần việc còn lại là xác định sản lượng có thể tăng thêm từ đâu, vướng mắc nào có thể xử lý ngay và năng lực mới nào có thể sớm đưa vào sản xuất. Đây là cơ sở để phần tăng thêm trong những tháng còn lại được xác định từ những sản phẩm, doanh nghiệp và dự án cụ thể.