Giao thông xanh mở đường chuyển đổi xanh ở Cát Bà

Ấn tượng từ những tuyến xe không phát thải

Mùa du lịch hè năm nay, tuyến xe buýt điện kết nối ga cáp treo Phù Long với trung tâm du lịch Cát Bà nhận được nhiều phản hồi tích cực từ du khách. Cùng với xe buggy điện, cáp treo và tàu cao tốc, hệ thống này mang đến thêm lựa chọn vận tải công cộng thân thiện với môi trường. Đội xe gồm 20 xe buýt điện và 20 xe buggy điện, vận hành khoảng 150 chuyến mỗi ngày. Du khách có thể gửi phương tiện tại khu vực ga cáp treo phía Cát Hải, sau đó sang đảo và tiếp tục di chuyển bằng phương tiện công cộng.

Anh Nguyễn Thanh Phong, du khách đến từ Ninh Bình cho biết, xe điện giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ ga cáp treo đến trung tâm đảo. Phương tiện vận hành êm, ít tiếng ồn, tạo điều kiện để du khách thoải mái ngắm cảnh biển và rừng trên đường đi. Theo anh Phong, đây là trải nghiệm phù hợp với một điểm đến sinh thái như Cát Bà.

Phạm vi hoạt động của xe điện du lịch cũng được mở rộng đến Bến Bèo, đầu mối đưa khách tham quan vịnh Lan Hạ. Hiện xe được phép hoạt động trên các tuyến trọng điểm gồm đường 1/4, Núi Ngọc, Tùng Dinh, Cát Tiên và tuyến nối khu I với vịnh Tùng Dinh. Việc mở rộng mạng lưới vừa đáp ứng nhu cầu đi lại, vừa góp phần giảm phương tiện sử dụng xăng, dầu tại khu vực trung tâm.

Tại điểm du lịch cộng đồng Việt Hải, chuyển đổi xanh được triển khai từ những phương tiện phục vụ đời sống hằng ngày của người dân. Tháng 8/2026, đặc khu Cát Hải triển khai phương án chuyển đổi xe mô tô, xe gắn máy chạy xăng sang xe điện.

Theo phương án, mỗi hộ thường trú và thường xuyên sinh sống tại Việt Hải được hỗ trợ mua một xe máy điện. Hộ có xe máy chạy xăng chính chủ, đủ điều kiện lưu hành được hỗ trợ 100% giá trị xe; xe chưa đăng ký chính chủ được hỗ trợ 80%; hộ chưa có xe máy chạy xăng được hỗ trợ 50%. Kinh phí thực hiện được huy động từ nguồn xã hội hóa.

Theo khảo sát của đặc khu Cát Hải, 50/50 hộ dân đang sinh sống tại thôn Việt Hải đều đồng tình với chủ trương này. Người dân cho rằng xe điện ít tiếng ồn, không phát sinh khí thải, phù hợp với không gian điểm du lịch cộng đồng nằm trong vùng lõi Vườn quốc gia Cát Bà. Đây là điều kiện quan trọng để Việt Hải hoàn thành chuyển đổi xanh trên 5 lĩnh vực gồm du lịch, giao thông, nông nghiệp, môi trường và năng lượng trước năm 2030, từng bước tạo mô hình để nhân rộng ra toàn đảo.

Hạ tầng đi trước một bước

Tháng 3/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ đặc khu Cát Hải ban hành Nghị quyết số 03-NQ/ĐU về chuyển đổi xanh trên đảo Cát Bà giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Nghị quyết xác định du lịch sinh thái bền vững là trụ cột, giao thông xanh và môi trường xanh là khâu đột phá chiến lược. Đến năm 2030, mục tiêu là 100% xe buýt, xe taxi thay thế hoặc đầu tư mới sử dụng điện, năng lượng xanh; ít nhất 80% xe mô tô, xe gắn máy và 50% phương tiện giao thông cá nhân trên đảo chuyển sang sử dụng năng lượng xanh. Toàn bộ xe vận tải du lịch và xe công thay thế mới cũng phải sử dụng phương tiện thân thiện với môi trường.

Theo kế hoạch, đến tháng 12/2027, Cát Bà hoàn thành chuyển đổi 100% xe buýt thay thế, đầu tư mới sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Đến tháng 12/2030, ít nhất 50% phương tiện giao thông cá nhân trên đảo được chuyển đổi. Tổng nguồn lực dự kiến cho hai nhiệm vụ này khoảng 340 tỷ đồng, chủ yếu huy động từ doanh nghiệp, người dân và các nguồn xã hội hóa.

Thực tế cho thấy, thay thế phương tiện mới chỉ là một phần của quá trình chuyển đổi. Để xe điện trở thành phương tiện sử dụng thường xuyên, đặc khu Cát Hải đang phối hợp với các doanh nghiệp phát triển đồng bộ trạm sạc, hệ thống đổi pin, điểm trung chuyển và bãi đỗ xe. Các loại hình vận tải như phà, cáp treo, xe buýt, tàu cao tốc và xe điện cũng được kết nối về lịch trình, điểm đón, trả khách.

Thời gian tới, thông tin về tuyến, giờ hoạt động, bãi đỗ và trạm sạc sẽ được tích hợp trên nền tảng quản lý điểm đến thông minh, nhằm tạo thuận lợi cho người dân, du khách và bảo đảm năng lực phục vụ với chi phí phù hợp. Khi mạng lưới giao thông xanh hoàn thiện, du khách có thể để ô tô ngoài khu vực trung tâm, sau đó lựa chọn cáp treo, xe buýt điện, xe đạp hoặc đi bộ để tham quan. Điều này cũng tạo thêm động lực để người dân và doanh nghiệp vận tải chuyển đổi phương tiện.

Theo Chủ tịch UBND đặc khu Cát Hải Phan Viết Điện, chuyển đổi giao thông cần được thực hiện theo lộ trình, hài hòa lợi ích của người dân, doanh nghiệp với yêu cầu bảo vệ môi trường. Trước mắt, đặc khu lựa chọn những khu vực có điều kiện thuận lợi như Việt Hải để triển khai mô hình điểm; đồng thời huy động nguồn lực phát triển hạ tầng sạc, hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện và mở rộng giao thông công cộng xanh.

Giao thông xanh được đặc khu Cát Hải xác định là khâu đột phá, tạo nền tảng thúc đẩy chuyển đổi xanh trong các lĩnh vực du lịch, năng lượng, xây dựng, nông nghiệp, môi trường và lối sống.

Từ giao thông, chuyển đổi xanh sẽ từng bước lan tỏa đến các cơ sở lưu trú, nhà hàng, tàu du lịch, hoạt động sử dụng năng lượng, phân loại rác, xử lý nước thải và hạn chế nhựa dùng một lần. Đây là những yếu tố cần thiết để Cát Bà vừa khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch, vừa bảo vệ lâu dài các giá trị sinh thái và di sản.