Kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc về thuế giúp các hợp tác xã của Hải Phòng chủ động hoàn thiện thủ tục, nâng cao năng lực quản trị và phát triển bền vững.
Với khoảng 260 ha diện tích sản xuất, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Đồng Lạc (phường Lê Đại Hành) từng bước phát triển sản phẩm hàng hóa, xây dựng thương hiệu nông sản địa phương. Đơn vị hiện có 3 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao gồm chuối, dưa leo và cà rốt. Chuối được trồng quanh năm trên khoảng 20 ha, cà rốt khoảng 100 ha, dưa leo được sản xuất tại vùng rau màu, một phần ứng dụng nhà màng.
Tuy nhiên, quá trình duy trì, nâng hạng sản phẩm OCOP cũng phát sinh yêu cầu về hồ sơ, trong đó có mã số thuế. Giám đốc Hợp tác xã Khúc Kim Độ cho biết trước đây, đơn vị chủ yếu hoạt động dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp, thuộc diện được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, nên chưa chú trọng hoàn thiện thủ tục liên quan. Khi các sản phẩm OCOP đến thời hạn đánh giá lại, hợp tác xã gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ, nhất là thủ tục về mã số thuế.
Được Phòng Kinh tế, UBND phường và Chi cục Thuế khu vực 10 thành phố hướng dẫn, hỗ trợ quy trình, thủ tục, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Đồng Lạc vừa hoàn thiện, đăng ký lại giấy phép kinh doanh và được cấp mã số thuế. Từ đó, tháo gỡ vướng mắc, chủ động hoàn thiện hồ sơ đánh giá lại các sản phẩm OCOP, duy trì thương hiệu và đưa nông sản ra thị trường.
Khu vực kinh tế tập thể của thành phố hiện có gần 800 hợp tác xã, 2 Liên hiệp hợp tác xã và 149 tổ hợp tác đang hoạt động; gần 80 làng nghề được công nhận, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động. Dự kiến năm 2026, doanh thu bình quân của hợp tác xã đạt khoảng 4,2 tỷ đồng/năm; thu nhập bình quân người lao động gần 80 triệu đồng/năm và thu lãi bình quân hợp tác xã khoảng 185 triệu đồng/năm.
Tỷ lệ hợp tác xã thực hiện nghĩa vụ thuế với Nhà nước đạt hơn 60%. Khu vực kinh tế tập thể đóng góp trực tiếp khoảng 1% GRDP thành phố và gián tiếp trên 10% GRDP thông qua giá trị gia tăng của kinh tế hộ thành viên. Các hợp tác xã thực hiện các nghĩa vụ thuế theo quy định, trong đó có thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và lệ phí môn bài.
Hợp tác xã và Liên hiệp hợp tác xã thuộc nhóm được hưởng nhiều chính sách ưu đãi. Thu nhập từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng, chế biến nông - thủy sản, sản xuất muối và thu nhập từ dịch vụ kỹ thuật trực tiếp phục vụ nông nghiệp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định.
Tuy nhiên, qua rà soát, các hợp tác xã chủ yếu gặp khó khăn trong xác định nguyên tắc, kê khai, trình tự, thủ tục, cả trong thực hiện nghĩa vụ và tiếp cận chính sách ưu đãi về thuế, phí, lệ phí. Nguyên nhân một phần do quy mô nhỏ, năng lực quản trị và trình độ nghiệp vụ còn hạn chế; trong khi hoạt động của hợp tác xã ngày càng mở rộng theo chuỗi giá trị, sản phẩm OCOP, thương mại điện tử và xuất khẩu.
Không chỉ hợp tác xã nông nghiệp, nhiều hợp tác xã thuộc lĩnh vực ngành nghề cũng đang đứng trước yêu cầu mới về quản trị tài chính và thực hiện nghĩa vụ thuế.
Hợp tác xã Gia công chế tác bạc Lương Ngọc (xã Đường An) được thành lập năm 2024 với 30 thành viên chuyên gia công, chế tác các sản phẩm bạc mỹ nghệ, trang sức, đầu tư máy móc, đẩy mạnh chuyển đổi số, quảng bá sản phẩm và livestream bán hàng. Hợp tác xã thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, nhưng vẫn băn khoăn về việc truy xuất nguồn gốc nguyên liệu đầu vào do thiếu hóa đơn, chứng từ, cũng như các khoản chi phí vận hành trên nền tảng số.
Hợp tác xã Làng nghề thủ công mỹ nghệ và thương mại Hà Đông (xã Thượng Hồng) có hơn 90% sản phẩm xuất khẩu sang thị trường châu Âu, nhưng hiện vẫn phải thông qua đơn vị trung gian.
Giám đốc Hợp tác xã Phạm Văn Phóng cho biết do đặc thù nghề truyền thống, việc tìm hiểu pháp luật, nhất là pháp luật về thuế, còn nhiều lúng túng. Hợp tác xã mong muốn được cơ quan chức năng hướng dẫn các thủ tục pháp lý liên quan đến thuế và tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ kế toán thuế để thực hiện đúng quy định.
Để tháo gỡ những vướng mắc phát sinh từ cơ sở, Liên minh Hợp tác xã thành phố phối hợp Thuế thành phố tổ chức nhiều hội nghị chuyên đề về chính sách thuế đối với hợp tác xã. Tại các hội nghị, cơ quan thuế phổ biến các quy định hiện hành, hướng dẫn nghĩa vụ thuế đối với hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã và trực tiếp trao đổi, giải đáp các kiến nghị liên quan đến hoạt động dịch vụ thu gom rác thải bảo vệ môi trường, sản xuất, kinh doanh sản phẩm OCOP…
Cách làm này giúp các hợp tác xã chia sẻ băn khoăn, vướng mắc và giải quyết ngay từ khi phát sinh, giúp các đơn vị chủ động hơn trong quản trị tài chính, kế toán và nghĩa vụ thuế.
Theo Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển hợp tác xã và doanh nghiệp, Liên minh Hợp tác xã thành phố Nguyễn Thị Thảo, thời gian tới, đơn vị sẽ nghiên cứu, phối hợp tổ chức lớp tập huấn bồi dưỡng nghiệp vụ kế toán thuế cho các hợp tác xã.
Để chính sách thực sự đến được với các hợp tác xã, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ theo hướng cụ thể, dễ tiếp cận và sát với đặc thù của khu vực kinh tế tập thể. Nhà nước cần sớm có hướng dẫn, chính sách riêng về thuế đối với khu vực kinh tế tập thể, bảo đảm “đúng, trúng” nhu cầu thực tế; nghiên cứu thời gian miễn, giảm phù hợp để khuyến khích hợp tác xã mở rộng quy mô, đổi mới công nghệ.
Bên cạnh chờ cơ chế hỗ trợ, các hợp tác xã cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ thông tin, cập nhật chính sách thuế, chú trọng công tác kế toán, kiểm toán và minh bạch tài chính.
THANH VÂN
