Gọi 114, không phải trò đùa

Theo thông tin từ Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Công an thành phố), mỗi ngày, Trung tâm Thông tin chỉ huy điều hành 114 tiếp nhận từ 1.200 - 1.500 cuộc gọi báo cháy.

Con số cho thấy áp lực không nhỏ đối với lực lượng thường trực chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ. Song, điều đáng nói là khoảng 95% số cuộc gọi không có thông tin; 4% là cuộc gọi giả và chỉ khoảng 1% được xác định là báo cháy thật.

Có cuộc gọi do người dân bất cẩn nhưng cũng không ít trường hợp phía bên kia đầu dây chỉ là tiếng cười đùa. Đây không chỉ là câu chuyện về những cuộc gọi giả mà còn phản ánh nhận thức của một bộ phận người dân về giá trị của số điện thoại khẩn cấp.

Với người gọi, đó có thể chỉ là vài giây nghịch ngợm, tò mò hoặc thử phản ứng của lực lượng chức năng. Nhưng với cán bộ trực 114, mỗi cuộc gọi đều phải được tiếp nhận, xác minh, đánh giá và xử lý. Một cuộc gọi không có thông tin không phải là “cuộc gọi cho vui”. Nó tiêu tốn thời gian của người trực, làm nhiễu thông tin và có thể ảnh hưởng đến việc tiếp nhận, xử lý những tin báo khẩn cấp khác.

Trong chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, thời gian quyết định đến tính mạng của nạn nhân. Một cuộc gọi báo cháy thật có thể đến ngay sau một cuộc gọi đùa. Nếu lực lượng ứng trực phải mất thêm thời gian xác minh những tin báo không có căn cứ, cơ hội tiếp cận hiện trường sớm có thể bị ảnh hưởng.

Lửa không chờ con người chuẩn bị. Một đám cháy được phát hiện, báo tin kịp thời có thể được khống chế khi còn nhỏ, nhưng chỉ một vài phút chậm trễ cũng có thể khiến hậu quả vượt xa khả năng kiểm soát. Bởi vậy, gọi 114 trước hết phải là một hành động trách nhiệm, không phải trò đùa.

Pháp luật cũng quy định chế tài xử phạt rõ đối với hành vi này. Theo điểm b, khoản 4, điều 27 Nghị định số 106/2025/NĐ-CP, hành vi cố ý báo cháy giả, báo các tình huống cứu nạn, cứu hộ giả có thể bị phạt từ 10 triệu đến 15 triệu đồng.

Mức phạt là cảnh báo trực tiếp, cần thiết, nhưng điều quan trọng hơn là ý thức của mỗi người. Không thể để một người chỉ nhận ra hậu quả của cuộc gọi giả sau khi bị xử phạt. Bởi phía sau một cuộc gọi thiếu trách nhiệm có thể là nguồn lực bị phân tán và cơ hội cứu người bị rút ngắn.

Việc chấn chỉnh các cuộc gọi báo cháy giả, quấy rối 114 cần được thực hiện quyết liệt hơn. Trước hết, cần tăng cường nhận diện, xác minh và xử lý những trường hợp cố tình báo cháy giả, nhất là các trường hợp tái diễn nhiều lần, xử lý nghiêm, công khai lên báo để bảo đảm tính răn đe và tuyên truyền pháp luật. Mỗi hành vi cố ý phải được xử lý theo quy định, tránh tâm lý coi đó chỉ là trò nghịch ngợm, nhắc nhở rồi bỏ qua.

Công tác tuyên truyền cũng cần thay đổi đa dạng cách tiếp cận để người dân hiểu rõ hậu quả của một cuộc gọi giả đối với hoạt động của tổng đài, lực lượng chữa cháy và cơ hội được cứu của người đang gặp nạn.

Nhà trường, gia đình, tổ chức đoàn, hội và chính quyền địa phương cần đưa kỹ năng sử dụng số điện thoại khẩn cấp vào giáo dục, tuyên truyền thiết thực cho trẻ em, thanh, thiếu niên và người dân. Từ đó nâng cao nhận thức, trách nhiệm đầy đủ của mỗi người khi gọi đến các số điện thoại khẩn cấp.

Với những tin báo cháy thật, khi phát hiện cháy, người dân cần báo tin càng sớm càng tốt, cung cấp chính xác địa điểm, tình trạng vụ việc và những nguy cơ đối với con người. Báo cháy phải thật nhanh, thông tin phải đúng, không có sự cố thì tuyệt đối không gọi.

Một hệ thống ứng cứu khẩn cấp chỉ có thể vận hành hiệu quả khi lực lượng chức năng sẵn sàng và người dân có ý thức sử dụng đúng mục đích. Hàng nghìn cuộc gọi đến 114 mỗi ngày không chỉ là câu chuyện của lực lượng Công an hay lực lượng phòng cháy, chữa cháy, mà còn là thước đo văn hóa ứng xử của cộng đồng trước những tình huống liên quan đến an toàn, tính mạng.

Một cuộc gọi đúng lúc có thể giúp cứu người. Một cuộc gọi đùa có thể lấy đi thời gian của người đang cần được cứu. Vì thế, trước khi bấm số 114, mỗi người chỉ cần nhớ một điều: Đường dây khẩn cấp không dành cho những trò đùa.