Hai anh em cùng là Nghệ nhân Ưu tú

Vun đắp lửa nghề

Ở làng nghề Bảo Hà, xã Đồng Minh (huyện Vĩnh Bảo cũ), nay là xã Vĩnh Hải nổi tiếng với nhiều nghề truyền thống như tạc tượng, điêu khắc, đắp vẽ mỹ thuật. Từ những năm 60 của thế kỷ trước, nhiều người dân trong làng đều biết đến gia đình cụ Dương Đức Thọ là nghệ nhân nổi tiếng có đôi bàn tay khéo léo chuyên đắp vẽ, trang trí mỹ thuật cho các công trình kiến trúc cổ như đình, chùa, miếu, nhà thờ họ…

Cụ Thọ sinh được hai người con trai là ông Dương Minh Đức (sinh năm 1959) và ông Dương Văn Tiến (sinh năm 1962), đều theo nghề truyền thống của cha ông.

Ông Dương Minh Đức cho biết, từ thời các cụ ngày xưa các công trình điêu khắc cổ trên đình, chùa, nhà thờ thường được làm từ chất liệu rất cầu kỳ, chủ yếu là vôi, giấy, mật… Tuy nhiên, cùng với năm tháng, các công trình xuống cấp, đòi hỏi phải có những người thợ tài hoa mới khôi phục được những kiến trúc cổ xưa.

Bố ông từng là nghệ nhân được nhiều người tín nhiệm bởi tài đắp vẽ những công trình tâm linh bảo tồn nguyên vẹn được nét kiến trúc cổ… Từ khi còn nhỏ, khi làm các công trình kiến trúc cổ, ông đã được cha cho đi theo để học cách đắp vẽ câu đối, đại tự, y môn, cửa võng… Tình yêu với nghệ thuật truyền thống đã hình thành trong ông từ đó.

Sau này, em trai của ông là ông Dương Văn Tiến cũng được cha truyền dạy những kỹ xảo trong nghề. Sau này trưởng thành, hai anh em đều mở các cơ sở riêng và phát triển nghề truyền thống của gia đình. Em trai Dương Văn Tiến chọn lập nghiệp và mở cơ sở làm nghề ở xã Vĩnh Bảo. Ông Dương Minh Đức chọn ở lại với quê hương làng Bảo Hà, xã Đồng Minh cũ (nay là xã Vĩnh Hải) để phát triển nghề….

Nghệ nhân Dương Văn Tiến cho biết, làm nghề truyền thống cốt ở cái tâm sáng và phải không ngừng kiên trì, học hỏi. Cùng với việc bảo tồn những giá trị truyền thống, thi công các công trình kiến trúc cổ, nghệ nhân cũng phát triển các sản phẩm, công trình tâm linh như: nhà thờ gia đình, dòng họ... đáp ứng nhu cầu của người dân.

Từ xưởng đắp vẽ thủ công, ông Tiến và ông Đức đều phát triển thành các doanh nghiệp có những người thợ hoạt động trong lĩnh vực xây lắp, đắp vẽ công trình để phục vụ nhu cầu của người dân….

Sáng tạo tác phẩm để đời

Theo nghệ nhân Dương Minh Đức, với xu hướng thị trường thời hiện đại, các nghệ nhân phải phát triển kinh tế để bảo đảm cuộc sống nhưng lửa nghề luôn nhen nhóm, thôi thúc sáng tạo công trình nghệ thuật. Ông Đức từng tham gia đắp vẽ, trang trí mỹ thuật trên các công trình di tích lịch sử có kiến trúc nghệ thuật độc đáo của thành phố như: đình Kênh, đền Nghè, Khu di tích Bạch Đằng Giang. Các công trình này hiện nay trở thành công trình tâm linh đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu lịch sử của người dân thành phố và nhiều du khách từ các tỉnh, thành phố về Hải Phòng.

Là người anh của gia đình ở lại quê hương lập nghiệp và phát triển nghề truyền thống, ông Dương Minh Đức luôn đau đáu về việc thu hút thanh niên nông thôn ở lại làm kinh tế, phát triển nghề truyền thống. Muốn vậy, ông Đức cho rằng tới đây làng nghề phải liên kết với các hiệp hội du lịch phát triển nghề truyền thống gắn với du lịch, thu hút được du khách về địa phương để nghệ nhân có thể giới thiệu sản phẩm của làng nghề, từ đó liên kết, xúc tiến thương mại nghề truyền thống…

Còn ông Dương Văn Tiến cũng học tập những kinh nghiệm và tài hoa của người anh tham gia trang trí mỹ thuật, đắp vẽ nhiều công trình di tích lịch sử văn hóa truyền thống như: Khu di tích quốc gia đặc biệt đền thờ Nguyễn Bỉnh Khiêm, đình Dư Hàng, chùa Đông Ân… Đặc biệt, ông dày công nghiên cứu và đắp vẽ phù điêu bộ sưu tập 7 vị tướng tài, danh nhân nổi tiếng như: Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Trần Quốc Tuấn, Lê Ích Mộc, Trần Tất Văn, Trần Hưng Đạo, Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp. Bộ phù điêu này trở thành những sản phẩm hấp dẫn nhiều người dân đặt mua với mong muốn làm món quà ý nghĩa để biếu tặng người thân…

Đặc biệt, ông Dương Văn Tiến còn có những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc được giải thưởng trong các cuộc thi sáng tạo nghệ thuật như: bức phù điêu tứ quý bằng chất liệu xi măng giả gỗ được tặng Huy chương vàng trong Hội chợ đồ thủ công mỹ nghệ thành phố Hải Phòng năm 2019. Hay bức phù điêu “Tứ linh Khánh Hội” đạt giải nhì Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2020 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức…

Với những đóng góp to lớn cho nghề thủ công mỹ nghệ, năm 2016, ông Dương Minh Đức là một trong những nghệ nhân được phong tặng Nghệ nhân Ưu tú đợt đầu của thành phố Hải Phòng. Đầu năm 2026, ông Dương Văn Tiến cũng được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý này.

Không chỉ duy trì sản xuất, hai ông còn luôn trăn trở với việc truyền nghề cho thế hệ trẻ. Hiện nay, tại hai doanh nghiệp do hai ông quản lý có nhiều lao động trẻ theo học nghề. Mỗi khi thi công các công trình trong và ngoài thành phố, hai ông đều trực tiếp đưa thợ trẻ đi cùng, tận tình hướng dẫn từng công đoạn, giúp họ nhanh chóng nâng cao tay nghề, có việc làm và thu nhập ổn định. Với hai người thợ cả, truyền nghề không chỉ là cách tạo sinh kế cho thế hệ sau mà còn là trách nhiệm giữ gìn và tiếp nối giá trị của làng nghề truyền thống.