Khai thác tiềm năng nông nghiệp hữu cơ

Mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ tại Gia Lộc

Nắm bắt xu hướng

Ấp ủ dự định trồng rau hữu cơ từ nhiều năm nay nhưng mãi đến đầu năm 2016, anh Lê Văn Vũ ở khu 2 phường Nhị Châu (TP Hải Dương) mới mạnh dạn đầu tư 300 triệu đồng xây dựng nhà lưới để thực hiện ý tưởng của mình. Mặc dù đã dày công nghiên cứu, tìm hiểu và dự trù mọi tình huống có thể xảy ra khi sản xuất rau hữu cơ song anh Vũ nhận thấy đây vẫn là quyết định mạo hiểm.

Anh Vũ chia sẻ: “Sản xuất theo hướng hữu cơ đòi hỏi công phu, tỉ mỉ trong các khâu. Thời gian canh tác dài, kỹ thuật sản xuất phức tạp hơn, nhưng nếu thành công thì hiệu quả kinh tế sẽ lớn hơn rất nhiều so với sản xuất thông thường”.

Để sản xuất theo hướng hữu cơ, anh Vũ phải thay đổi thói quen canh tác, chú trọng chất lượng hơn là quan tâm tới số lượng sản phẩm. Anh cải tạo đất, nguồn nước, sử dụng phân chuồng hoai mục và thuốc trừ sâu sinh học để trồng rau. Do trồng theo phương pháp hữu cơ nên cây chậm lớn, sâu bệnh nhiều, mẫu mã không đẹp như các mặt hàng bày bán ngoài thị trường. Mặc dù vậy, sản phẩm của anh lại được khách hàng tin dùng. Sau khi liên kết với các cửa hàng cung ứng rau sạch trên địa bàn thành phố, anh càng có thêm niềm tin để mở rộng và phát triển mô hình tiềm năng này.

Cùng chung đam mê với anh Vũ, anh Nguyễn Tuấn Anh ở thị trấn Nam Sách cũng tìm cơ hội trong lĩnh vực mới mẻ này khi quyết tâm làm giàu từ nông nghiệp hữu cơ (NNHC). Xác định khó khăn lớn nhất khi làm NNHC là điều kiện sản xuất, anh Tuấn Anh đã thử nghiệm nuôi giun quế để tăng độ tơi xốp và chất dinh dưỡng trong đất canh tác, lựa chọn cây trồng theo mùa để hạn chế rủi ro từ sâu bệnh.

“Muốn đi theo NNHC thì không được nôn nóng bởi cây trồng sinh trưởng tự nhiên, không có sự can thiệp của hóa chất nên năng suất thấp. Nhưng bù lại, sản phẩm có đầu ra ổn định với giá bán cao, không phải phụ thuộc vào thương lái trung gian”, anh Tuấn Anh cho biết.

Dù mới triển khai mô hình sản xuất rau hữu cơ được một năm nhưng anh Tuấn Anh đã kết nối được với hơn 40 đơn vị tiêu thụ trong và ngoài tỉnh. “Tuy giai đoạn đầu sẽ phải đối mặt với nhiều trở ngại song nếu kiên trì đi theo con đường NNHC thì chắc chắn sẽ thành công vì đây là xu hướng phát triển tất yếu, phù hợp với thị hiếu của khách hàng”, anh Tuấn Anh tự tin nói.

Chỉ cần thay đổi

Hiện nay, phát triển NNHC ở Hải Dương mới chỉ dừng lại ở những mô hình đơn lẻ, chưa phát huy được hết tiềm năng, thế mạnh sẵn có. Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó tập quán canh tác là rào cản lớn nhất.

Bà Lương Thị Kiểm, Trưởng Phòng Trồng trọt (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho rằng: “Hầu hết mô hình NNHC trên địa bàn tỉnh mới chỉ là theo hướng hữu cơ. Mặc dù vậy, đây cũng là tín hiệu đáng mừng của ngành nông nghiệp khi người dân vừa khai thác, vừa cải tạo điều kiện sản xuất để có thể phát triển bền vững. Hiện nay, mới có rất ít người lựa chọn hướng đi này bởi yêu cầu của NNHC rất khắt khe, người dân phải tuân thủ nghiêm ngặt nhiều tiêu chí. Trong khi đó, nông dân vẫn bị chi phối bởi tư duy sản xuất cũ, đặt nặng số lượng hơn chất lượng. Tâm lý ngại thay đổi của người dân sẽ làm cho NNHC khó có chỗ đứng vững chắc dù lợi thế là rất lớn”.

Mặc dù chưa có nhiều thời gian tìm hiểu về NNHC của Hải Dương nhưng ông Nguyễn Văn Cường, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng NNHC (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đánh giá Hải Dương có đầy đủ những điều kiện cần thiết để phát triển NNHC. Những lợi thế về điều kiện tự nhiên cùng với kinh nghiệm sản xuất của nông dân là yếu tố quan trọng thúc đẩy NNHC phát triển. Lấy ví dụ về vùng nuôi rươi kết hợp trồng lúa hữu cơ ở các huyện Thanh Hà, Tứ Kỳ, ông Cường khẳng định: “Đây là mô hình NNHC khởi đầu cho những ý tưởng sản xuất hữu cơ khác tại Hải Dương. Làm NNHC chỉ khó khi người dân lệ thuộc quá nhiều vào các biện pháp canh tác hóa học. Nếu nghiên cứu cụ thể về đặc tính cây trồng, sử dụng các sản phẩm hỗ trợ sản xuất từ tự nhiên thì sản xuất hữu cơ sẽ cho hiệu quả khả quan”.

 Bên cạnh những thuận lợi thì sản xuất NNHC tại Hải Dương cũng còn nhiều bất lợi. Do nông dân có trình độ thâm canh cao nên tầng canh tác của đất đai bị vắt kiệt, do đó mất thời gian dài để khôi phục, cải tạo. Nguồn nước bị ô nhiễm, không bảo đảm cho sản xuất hữu cơ. Mặt khác, nguồn phân bón hữu cơ phục vụ cho sản xuất cũng là bài toán khó. Vì vậy, thời gian tới, các cơ quan chuyên môn cần đồng hành cùng người dân gỡ khó, tạo điều kiện cho NNHC phát triển.

NNHC là tương lai của ngành nông nghiệp. Bên cạnh giải quyết nhu cầu bức thiết về nông sản sạch cho người dân, NNHC còn là điểm tựa giúp ngành nông nghiệp có thể trụ vững và phát triển ổn định, lâu dài trong điều kiện biến đổi khí hậu, hội nhập quốc tế. Việc phát triển NNHC cần được quan tâm đúng mức để tránh lãng phí tiềm năng vốn có.

DŨNG CƯỜNG