Khơi thông tiến độ, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công

Nhận diện rõ những điểm nghẽn

Đến hết ngày 31/7/2026, Hải Phòng giải ngân hơn 19.000 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt gần 52% kế hoạch, thấp hơn kịch bản (55,1%). Thành phố xếp thứ 14/34 tỉnh, thành phố về kết quả giải ngân, mức thấp nhất kể từ khi sáp nhập đơn vị hành chính đến nay.

Kết quả trên cho thấy yêu cầu đẩy nhanh tiến độ dự án, giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công theo Nghị quyết số 11-NQ/TU đang chịu áp lực lớn. Khi công trình không tạo ra khối lượng theo kế hoạch, việc nghiệm thu, thanh toán và giải ngân cũng bị chậm. Hiệu quả đầu tư và khả năng đóng góp cho tăng trưởng chưa được phát huy đúng thời điểm.

Trong 25 nhiệm vụ, dự án phải thực hiện trong tháng 7 theo Nghị quyết 11, có 14 nhiệm vụ hoàn thành, 11 nhiệm vụ chưa hoàn thành hoặc chậm tiến độ. Trong đó phần lớn nhiệm vụ chậm liên quan trực tiếp đến các dự án đầu tư, công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị thủ tục đầu tư.

Trong nhóm dự án giao thông liên vùng, công tác giải phóng mặt bằng cầu Tân An và đường dẫn nối quốc lộ 18 không hoàn thành trong tháng 7. Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn Hải Phòng, dự án có tổng mức đầu tư 600 tỷ đồng, khối lượng thi công đạt khoảng 70%.

Phường Chu Văn An đã hoàn thành bàn giao mặt bằng, xã Hợp Tiến còn vướng một số lồng bè trong phạm vi gia cố kè bờ sông. Dự án chậm khoảng 75 ngày so với mốc hợp đồng do ảnh hưởng của mưa bão, giá và nguồn cung vật liệu biến động, thiếu nhân công kỹ thuật. Dự kiến dự án sẽ hoàn thành thi công trong tháng 10, thử tải, nghiệm thu và thông xe trong tháng 11/2026.

Không chỉ vướng giải phóng mặt bằng, tiến độ chuẩn bị đầu tư tại nhiều dự án dân dụng, giáo dục và y tế cũng chưa đáp ứng yêu cầu. Các dự án xây dựng Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi, mở rộng Trường THPT Hồng Quang, cải tạo Bệnh viện Đa khoa Hải Dương, Trường THPT chuyên Trần Phú giai đoạn 3 và dự án thuộc Trường Đại học Hải Dương đều chưa hoàn thành nhiệm vụ theo mốc tháng 7.

Điều này cho thấy điểm nghẽn của đầu tư công không chỉ nằm tại công trường mà xuất hiện ngay từ khâu chuẩn bị hồ sơ, hoàn thiện thủ tục, giải phóng mặt bằng và phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Sự chậm trễ ở một khâu có thể kéo lùi toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu, thi công, nghiệm thu và giải ngân; đồng thời làm chậm thời điểm đưa công trình vào sử dụng.

Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng những tháng cuối năm ở mức cao, từng nhiệm vụ chậm phải được xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn khắc phục, không để những vướng mắc riêng lẻ ảnh hưởng kết quả chung của thành phố.

Tạo chuyển biến từ từng công trình

Mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công không thể đạt được nếu các dự án tiếp tục chậm tiến độ. Trong khi đó, thành phố phấn đấu đến hết quý III/2026 phải giải ngân tối thiểu 75% kế hoạch, cố gắng trở lại nhóm 5 địa phương có kết quả cao nhất cả nước.

Theo Sở Tài chính, lượng vốn cần giải ngân trong những tháng cuối năm còn rất lớn. Vì vậy, chủ đầu tư phải tập trung tạo khối lượng thực tế tại công trường, đồng thời hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, thanh toán ngay trong quá trình thi công, không để dồn vào cuối năm.

Kết luận cuộc làm việc sau khi kiểm tra thực địa 6 dự án đầu tư công tại khu vực phía tây thành phố hôm 15/8, đồng chí Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố nhấn mạnh, Hải Phòng được Trung ương tin tưởng giao mục tiêu tăng trưởng bình quân 13 - 14%/năm, ở mức cao nhất cả nước. Đây vừa là trọng trách, vừa là yêu cầu rất cao đối với năng lực lãnh đạo, điều hành và tổ chức thực hiện của thành phố. Trong đó, thu ngân sách và giải ngân vốn đầu tư công là những chỉ tiêu quan trọng phản ánh kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Đồng chí Bí thư Thành ủy chia sẻ với những khó khăn của các nhà thầu do giá nguyên, nhiên liệu tăng, nguồn cung vật liệu thiếu ổn định và khan hiếm nhân công kỹ thuật. Tuy nhiên, đây là khó khăn chung trên cả nước và ngay trong cùng địa bàn thành phố. Trong cùng điều kiện, có dự án bảo đảm hoặc vượt tiến độ, nhưng cũng có công trình chậm kéo dài. Do đó, chủ đầu tư, nhà thầu phải nghiêm túc làm rõ những nguyên nhân chủ quan trong công tác quản lý, huy động nguồn lực và tổ chức thi công, không chỉ viện dẫn yếu tố khách quan.

Việc tháo gỡ khó khăn phải đi cùng với siết chặt trách nhiệm. Chủ đầu tư phải trực tiếp bám sát công trường, kịp thời phát hiện nguy cơ, đôn đốc nhà thầu và xử lý những phần việc không đáp ứng tiến độ. Nhà thầu phải huy động đủ nhân lực, thiết bị, vật liệu; đơn vị tư vấn giám sát phải xử lý kịp thời hồ sơ nghiệm thu, không để phát sinh thời gian chờ đợi, ảnh hưởng thi công và giải ngân.

Những chỉ đạo tại cuộc làm việc cho thấy yêu cầu đẩy nhanh tiến độ không chỉ đặt ra đối với các dự án vừa được kiểm tra. Đây còn là nhiệm vụ chung đối với các chủ đầu tư, sở, ngành và địa phương trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU.

Trước hết, từng dự án đầu tư công, nhất là các công trình trọng điểm, có tổng mức đầu tư lớn và tác động trực tiếp đến tăng trưởng, cần được rà soát lại tiến độ, khối lượng còn lại và khả năng hoàn thành. Trên cơ sở đó, chủ đầu tư xây dựng đường găng phù hợp, xác định rõ nhu cầu về nhân lực, thiết bị, vật liệu, nguồn vốn và trách nhiệm của từng đơn vị.

Các vướng mắc về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, nguồn cung và giá vật liệu cần được phân loại để xử lý theo thẩm quyền. Chủ đầu tư phải bám sát công trường, kịp thời phát hiện nguy cơ chậm tiến độ. Các sở, ngành, địa phương chủ động giải quyết những vấn đề thuộc trách nhiệm, không để một khâu chậm kéo theo toàn bộ dự án. Nguồn vốn cũng cần được điều hành linh hoạt, chuyển từ những dự án không có khả năng giải ngân sang công trình có tiến độ và khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Kết quả thực hiện đầu tư công không chỉ được đánh giá qua tỷ lệ vốn đã giải ngân mà còn phải căn cứ vào khối lượng thi công, chất lượng công trình, tiến độ giải phóng mặt bằng và khả năng đưa dự án vào sử dụng. Đây cũng là cơ sở để xem xét mức độ hoàn thành nhiệm vụ của chủ đầu tư, cơ quan phối hợp và người đứng đầu.

Theo tinh thần Nghị quyết số 11-NQ/TU, mỗi nhiệm vụ phải bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả. Khi các điểm nghẽn được tháo gỡ kịp thời, tiến độ được kiểm soát và trách nhiệm được xác định cụ thể, đầu tư công mới phát huy đầy đủ vai trò dẫn dắt, tạo thêm động lực cho tăng trưởng của thành phố.