Không gian mới, động lực mới cho tăng trưởng Hải Phòng

Định hình không gian phát triển

Nhận định về không gian phát triển rộng mở sau hợp nhất, Giáo sư Phan Văn Trường, chuyên gia thương mại quốc tế cho rằng đây là cơ hội để Hải Phòng tổ chức lại các vùng phát triển theo cấu trúc mới, khai thác tốt hơn lợi thế về công nghiệp, cảng biển, logistics, dịch vụ và giao thông.

Nếu được quy hoạch và kết nối hợp lý, không gian phát triển mới sẽ tạo thêm dư địa thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất, hình thành các cực tăng trưởng và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế của thành phố. Đây cũng là hướng đang được đặt ra trong quá trình xây dựng Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075.

Theo phương án quy hoạch đang được nghiên cứu, thành phố được định hướng phát triển theo mô hình một hệ thống kinh tế vùng thống nhất, cấu trúc không gian đa lớp, liên vùng mở. Hệ thống đô thị phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, gắn với các đầu mối giao thông công cộng và các khu kinh tế.

Đáng chú ý, phương án nghiên cứu tổ chức không gian theo mô hình “2 trung tâm - 3 trục động lực - 3 TOD - 4 khu kinh tế - 5 trục cảnh quan”. Trong đó, 2 trung tâm là đô thị Hải Phòng (cũ) và đô thị Hải Dương (cũ); 3 trục động lực gồm Đông - Tây, Bắc - Nam và ven biển. Các khu vực TOD và khu kinh tế được định hướng trở thành những điểm tập trung phát triển đô thị, công nghiệp, logistics, cảng biển và dịch vụ.

Cách tiếp cận này cho thấy tổ chức không gian đô thị không tách rời yêu cầu phát triển kinh tế. Mỗi khu vực được định hướng một chức năng phù hợp, đồng thời tăng cường kết nối để tạo thành mạng lưới thay vì phát triển riêng lẻ.

Tại hội nghị Ban Thường vụ Thành ủy nghe báo cáo, cho ý kiến về tiến độ triển khai, nội dung phương án Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 đầu tháng 8, đồng chí Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu lưu ý quy hoạch phải phát huy tối đa lợi thế đất đai, điều kiện tự nhiên, văn hóa; bảo đảm tầm nhìn dài hạn, phù hợp điều kiện thực tiễn và thúc đẩy tăng trưởng.

Nhiệm vụ quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 3/2026 cũng đặt mục tiêu xây dựng thành phố Hải Phòng trở thành đô thị biển hiện đại, thông minh, có sức lan tỏa và khả năng cạnh tranh quốc tế.

Vì vậy, bài toán đặt ra không phải mở rộng đô thị bằng mọi giá, mà là xác định khu vực nào cần phát triển, phát triển chức năng gì và kết nối với những khu vực nào. Đây là cơ sở để khai thác hiệu quả không gian sau hợp nhất, tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Hạ tầng đi trước

Trong bối cảnh thành phố mở rộng không gian phát triển và đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 13% trở lên/năm, hạ tầng không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại, sản xuất, sinh hoạt mà còn phải được xem là một nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng.

Theo Kiến trúc sư Nguyễn Minh Trí, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Hải Phòng, một đô thị muốn tăng trưởng nhanh cần khả năng kết nối hiệu quả các nguồn lực. Hạ tầng đô thị là nền tảng tạo ra sự kết nối đó. Khi giao thông thuận lợi, thời gian đi lại và chi phí vận chuyển giảm, doanh nghiệp có điều kiện mở rộng sản xuất. Người lao động tiếp cận việc làm thuận lợi hơn. Thị trường hàng hóa, dịch vụ cũng được mở rộng.

Bởi vậy, định hướng Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 đặt phát triển hạ tầng trong mối quan hệ với tổ chức không gian kinh tế. Các trục giao thông, khu vực đô thị và các cực phát triển cần được tính toán trong một tổng thể, tránh tình trạng đầu tư hạ tầng nhưng chưa tạo được kết nối hoặc hình thành đô thị nhưng thiếu các điều kiện để phát triển kinh tế. Theo đó, nhà ở là một phần không thể tách rời của hạ tầng đô thị.

Năm 2026, Hải Phòng đặt mục tiêu hoàn thành hơn 7.000 căn nhà ở xã hội. Việc phát triển quỹ nhà ở phù hợp tại các khu vực tập trung công nghiệp, dịch vụ không chỉ đáp ứng nhu cầu an cư mà còn góp phần ổn định nguồn nhân lực.

Ông Nguyễn Hữu Khuyến, Giám đốc Chi nhánh Hải Dương, Công ty CP Đầu tư Newland, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội Tân Phú Hưng cho rằng đầu tư nhà ở xã hội cũng là đầu tư cho tăng trưởng kinh tế. Khi người lao động có chỗ ở ổn định, thuận tiện đi lại và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, doanh nghiệp có điều kiện giữ chân nhân lực, ổn định sản xuất. Các khu nhà ở cũng tạo thêm nhu cầu về thương mại, dịch vụ và các công trình hạ tầng đô thị.

Thực tế này cho thấy hạ tầng cần được chuẩn bị đồng thời với quá trình mở rộng không gian phát triển. Khu công nghiệp mới cần được tính toán cùng hệ thống nhà ở, giao thông, trường học và dịch vụ cho người lao động. Khu đô thị mới phải được kết nối với mạng lưới giao thông và các công trình thiết yếu.

Không gian rộng hơn tạo thêm lựa chọn cho thành phố trong tổ chức các cực phát triển. Đầu tư đúng trọng tâm, đi trước nhu cầu và gắn hạ tầng với các cực tăng trưởng sẽ giúp thành phố khai thác tốt hơn không gian sau hợp nhất, qua đó tạo thêm dư địa thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 13% trở lên mỗi năm.