Khu thương mại tự do và bài toán tăng trưởng

Từ dòng vốn mới đến động lực tăng trưởng mới

Cuối tháng 7/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU về thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP 6 tháng cuối năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 đạt bình quân từ 13%/năm trở lên.

Ít ngày sau, Hải Phòng chính thức khởi động Khu thương mại tự do. Cùng với sự kiện này, thành phố trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cấp mới, điều chỉnh tăng vốn cho 13 dự án và 2 biên bản ghi nhớ hợp tác nghiên cứu, đầu tư phát triển hạ tầng khu công nghiệp, tổng vốn khoảng 3,2 tỷ USD.

Đáng chú ý là dự án thứ hai của Công ty TNHH LG Innotek Việt Nam với tổng vốn đầu tư 1 tỷ USD tại Khu công nghiệp Nam Đình Vũ (khu 2), thuộc Khu thương mại tự do Hải Phòng. Cùng với đó là 4 dự án đầu tư hạ tầng khu công nghiệp mới gồm Tiên Lãng 2, Trung Lập giai đoạn 1, An Hòa và Gia Lộc 3.

Theo ông Park Hong Keun, Tổng Giám đốc LG Innotek Việt Nam Hải Phòng, việc thành lập Khu thương mại tự do với các ưu đãi về thuế, thủ tục hành chính đang trở thành một trong những điểm nổi trội, tạo sức hút đối với các nhà đầu tư.

Nghị quyết 11 đặt ra các chỉ tiêu như phấn đấu chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) cả năm tăng 15,5 - 16,5%; tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn đạt tối thiểu 363.000 tỷ đồng; kim ngạch xuất khẩu đạt 52 tỷ USD. Thành phố cũng đặt mục tiêu thu hút bình quân 5 - 6 tỷ USD vốn đầu tư mỗi năm trong giai đoạn đến 2030. Để đạt những mục tiêu này, Hải Phòng cần mở rộng sản xuất, thu hút thêm vốn đầu tư và tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu.

Khu thương mại tự do được kỳ vọng góp thêm dư địa ở cả ba lĩnh vực. Với quy mô 6.292 ha, gắn với Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng, cùng các cơ chế đặc thù về đầu tư, đất đai, hải quan, xuất nhập khẩu, khu vực này hướng tới thu hút các lĩnh vực như bán dẫn, hạ tầng số, logistics...

Ông Vũ Hồ Ninh, Giám đốc khu vực miền Bắc Công ty CP Giao nhận vận tải Con Ong (Bee Logistics) cho rằng nếu được triển khai đồng bộ, Khu thương mại tự do sẽ giúp rút ngắn đáng kể thời gian và chi phí logistics - một trong những điểm nghẽn lớn của hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu hiện nay.

Dòng vốn mới, hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu cùng nhu cầu logistics, dịch vụ gia tăng sẽ tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng, trong bối cảnh mục tiêu GRDP từ 13% trở lên đòi hỏi những động lực đủ lớn và bền vững.

Để nguồn lực mới "ngấm" nhanh vào nền kinh tế

Với mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 13% trở lên, điều quan trọng không dừng ở số dự án đăng ký hay vốn cam kết, mà là tiến độ triển khai và khả năng chuyển các nguồn lực đó thành hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế.

Nghị quyết 11 yêu cầu hoàn thành danh mục dự án ưu tiên thu hút đầu tư trong tháng 9/2026; xây dựng kế hoạch triển khai các biên bản ghi nhớ với nhà đầu tư trong quý III; đẩy nhanh tiến độ các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và ban hành quy trình hướng dẫn, hỗ trợ nhà đầu tư trong quý IV.

Các cơ chế của Khu thương mại tự do chỉ thực sự tạo ra lợi thế khi được vận hành thông suốt, giúp doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí và sớm đưa dự án vào hoạt động.

Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham, Tổng Giám đốc Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C nhận định Hải Phòng có những lợi thế cốt lõi để tiên phong phát triển Khu thương mại tự do thế hệ mới với cảng nước sâu, kết nối giao thông thuận lợi và sự tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo ông, các nhà đầu tư hiện tại sẵn sàng mở rộng quy mô nếu Khu thương mại tự do Hải Phòng áp dụng các tiêu chuẩn hài hòa với quy tắc, chuẩn mực của EU.

Những lợi thế đó sẽ tạo ra giá trị lớn hơn khi Khu thương mại tự do kết nối chặt chẽ với hệ thống cảng biển, khu công nghiệp, logistics và cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn. Các khâu gia công, đóng gói, kiểm định, phân phối, logistics và dịch vụ giá trị cao có thể được thực hiện ngay tại thành phố, gia tăng phần giá trị Hải Phòng giữ lại trong chuỗi cung ứng.

Phát biểu tại hội nghị khởi động Khu thương mại tự do Hải Phòng, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu lưu ý quy mô lớn và số lượng các khu kinh tế không tự động tạo ra hiệu quả và động lực tăng trưởng. Khu thương mại tự do phải trở thành đòn bẩy thể chế kết nối các khu kinh tế thành một hệ sinh thái, từ sản xuất tới thương mại quốc tế, từ thu hút vốn tới tiếp nhận công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam.

Theo Phó Thủ tướng, điều nhà đầu tư cần không chỉ là ưu đãi mà quan trọng hơn là niềm tin vào sự ổn định, minh bạch và khả năng thực thi. Lợi thế quyết định phải là một chính quyền kiến tạo, coi thời gian và chi phí của doanh nghiệp là nguồn lực của xã hội.

Với mục tiêu tăng trưởng cao, yếu tố thời gian càng có ý nghĩa. Thủ tục được rút ngắn sẽ giúp dự án sớm triển khai, vốn sớm được giải ngân, hoạt động sản xuất, kinh doanh sớm tạo ra sản phẩm và giá trị gia tăng. Lợi thế của Khu thương mại tự do vì thế còn nằm ở khả năng đưa nguồn lực đầu tư vào nền kinh tế nhanh hơn.

Mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 13 - 14%/năm giai đoạn 2026 - 2030 đòi hỏi Hải Phòng phải tạo thêm những nguồn tăng trưởng đủ lớn và lâu dài. Khi vốn đầu tư sớm được chuyển thành dự án, sản phẩm và giá trị gia tăng, Khu thương mại tự do mới thực sự đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng của thành phố.