Tạo lợi thế thu hút chuyên gia giỏi vào Khu thương mại tự do Hải Phòng

Dự kiến tại Kỳ họp thứ 3 (kỳ họp thường lệ giữa năm 2026) HĐND thành phố sẽ xem xét thông qua Nghị quyết quy định tiêu chí đối với chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý và lao động trình độ cao là người nước ngoài làm việc tại doanh nghiệp trong Khu thương mại tự do Hải Phòng.

Hoàn thiện tiêu chí để triển khai cơ chế đặc thù

Một trong những cơ chế nổi bật được Quốc hội cho phép Hải Phòng thực hiện theo Nghị quyết số 226/2025/QH15 là miễn thị thực và cấp thẻ tạm trú thời hạn 10 năm đối với người nước ngoài là chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý, lao động có trình độ cao cùng thành viên gia đình làm việc tại doanh nghiệp có trụ sở chính trong khu thương mại tự do. Tuy nhiên, để chính sách này đi vào cuộc sống, thành phố cần có căn cứ pháp lý xác định rõ những đối tượng đủ điều kiện được hưởng ưu đãi.

Từ yêu cầu đó, dự thảo Nghị quyết quy định tiêu chí đối với người nước ngoài là chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý và lao động có trình độ cao được xây dựng, dự kiến trình HĐND thành phố xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 3 vào cuối tháng 7 này. Nghị quyết không chỉ cụ thể hóa cơ chế đặc thù của Quốc hội mà còn tạo cơ sở thống nhất để các cơ quan chức năng xét duyệt, công nhận đối tượng thụ hưởng và triển khai chính sách một cách minh bạch, đúng mục tiêu.

Theo dự thảo, tiêu chí được xây dựng đối với 5 nhóm đối tượng. Trong đó, chuyên gia phải đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn và kinh nghiệm; nhà khoa học được xác định thông qua học hàm, bằng sáng chế, công trình nghiên cứu hoặc giải thưởng khoa học uy tín; người có tài năng phải có thành tích nổi bật hoặc năng lực đổi mới sáng tạo được công nhận; nhà quản lý và lao động có trình độ cao phải đáp ứng các điều kiện về chuyên môn, kinh nghiệm theo quy định.

Điểm đáng chú ý là các tiêu chí đều gắn với danh mục ngành, nghề, lĩnh vực ưu tiên phát triển của Khu thương mại tự do Hải Phòng như công nghiệp bán dẫn, công nghệ thông tin, vật liệu mới, logistics, năng lượng sạch, tài chính, trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D), điều hành chuỗi cung ứng toàn cầu... Qua đó cho thấy định hướng của thành phố không phải thu hút lao động nước ngoài theo số lượng, mà hướng đến đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực trình độ cao có khả năng tạo ra giá trị gia tăng, đáp ứng yêu cầu phát triển các ngành kinh tế chiến lược.

Tiến sĩ Bùi Thanh Tùng, Chủ tịch Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật thành phố Hải Phòng khẳng định, việc HĐND thành phố ban hành nghị quyết sẽ là bước đi cần thiết nhằm cụ thể hóa cơ chế đặc thù mà Quốc hội đã cho phép, đồng thời khắc phục khoảng trống trong việc xác định tiêu chí đối với các nhóm nhân lực chất lượng cao để triển khai chính sách ưu đãi.

Theo ông Tùng, đây không chỉ là công cụ để thực hiện chính sách ưu đãi của Nghị quyết số 226/2025/QH15, mà còn là nền tảng để Hải Phòng chủ động thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý quốc tế phục vụ mục tiêu phát triển khu thương mại tự do cũng như các ngành công nghệ cao của thành phố trong thời gian tới.

Tăng sức hút với các nhà đầu tư quốc tế

Nếu trước đây, lợi thế cạnh tranh của các khu công nghiệp chủ yếu đến từ hạ tầng và chính sách ưu đãi, thì hiện nay, khả năng thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng đối với các tập đoàn công nghệ và doanh nghiệp đa quốc gia khi lựa chọn địa điểm đầu tư.

Đối với Hải Phòng, việc xây dựng bộ tiêu chí đối với chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý và lao động có trình độ cao không chỉ nhằm triển khai chính sách ưu đãi theo Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội, mà còn bổ sung một mắt xích quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế cho khu thương mại tự do. Khi các điều kiện về hạ tầng, cơ chế và nguồn nhân lực được chuẩn bị đồng bộ, sức hấp dẫn của môi trường đầu tư tiếp tục được nâng lên.

Thực tế cho thấy, thành phố đang duy trì đà tăng trưởng tích cực trong thu hút đầu tư. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, các khu công nghiệp và khu kinh tế thu hút khoảng 2,931 tỷ USD vốn FDI, đạt 81,4% kế hoạch năm. Nổi bật là Dự án Nhà máy sản xuất đế mạch đóng gói bán dẫn LG Innotek Hải Phòng với tổng vốn đầu tư 1 tỷ USD. Lũy kế đến hết tháng 6, toàn bộ các khu công nghiệp, khu kinh tế đã thu hút hơn 1.071 dự án FDI với tổng vốn đăng ký trên 46 tỷ USD, tiếp tục nằm trong nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư nước ngoài.

Cùng với kết quả thu hút đầu tư, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đang đẩy nhanh nhiều nhiệm vụ nhằm chuẩn bị cho khu thương mại tự do đi vào hoạt động. Trong đó có việc xây dựng kế hoạch triển khai, bộ tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư, tham mưu ban hành quy chế phối hợp quản lý nhà nước, chuẩn bị các điều kiện để công bố, khởi động mô hình này... Đây là những bước chuẩn bị quan trọng nhằm cụ thể hóa các cơ chế đặc thù mà Quốc hội đã cho phép Hải Phòng thí điểm.

Theo ông Koen Soenens, Giám đốc Kinh doanh, Marketing và Dịch vụ khách hàng của Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C, dưới góc nhìn của nhà đầu tư quốc tế, nghị quyết mới không đơn thuần là một điều chỉnh về cơ chế hay thủ tục hành chính mà mang ý nghĩa lớn hơn nhiều. Bởi khi lựa chọn địa điểm đầu tư, doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến quỹ đất hay chính sách ưu đãi, mà còn xem liệu họ có thể đưa đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhân sự chủ chốt đến làm việc lâu dài hay không, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao.

Đã gần 7 năm sống và làm việc tại Hải Phòng, ông Koen Soenens cho rằng thành phố đang chuyển mình mạnh mẽ, ngày càng hiện đại và mang tính quốc tế, tạo nhiều điều kiện thuận lợi để thu hút các chuyên gia nước ngoài. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, bên cạnh cơ chế ưu đãi, các chuyên gia còn quan tâm đến chất lượng cuộc sống của bản thân và gia đình khi quyết định gắn bó lâu dài. Quan trọng hơn, việc thu hút nhân lực chất lượng cao sẽ tạo điều kiện thúc đẩy chuyển giao tri thức, công nghệ và kinh nghiệm quản trị, góp phần nâng cao vị thế của Hải Phòng và Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Việc hoàn thiện chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học và lao động trình độ cao không chỉ đáp ứng nhu cầu nhân lực của các doanh nghiệp trong khu thương mại tự do mà còn góp phần xây dựng môi trường đầu tư chuyên nghiệp, minh bạch, tiệm cận thông lệ quốc tế. Cùng với các cơ chế đặc thù, hạ tầng chiến lược và hoạt động xúc tiến đầu tư được triển khai đồng bộ, đây sẽ là nền tảng quan trọng để Hải Phòng nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút hiệu quả các dự án công nghệ cao trong thời gian tới.