Mạch xuân trong đời sống âm nhạc Hải Phòng

Cảm hứng bất tận

Trong ca khúc cách mạng, mùa xuân là hình ảnh của sức sống dân tộc và niềm tin vào tương lai. Những kết hợp ngôn từ như “xuân tươi”, “xuân thắm” gắn với sắc xanh của thực vật trở thành biểu tượng cho sự trỗi dậy mạnh mẽ của con người trong chiến đấu và xây dựng đất nước. Câu hát trong “Việt Nam quê hương tôi” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận: “Mùa xuân tới nguồn sống đang sục sôi/ Đất nước tôi Việt Nam sáng ngời” chính là sự khẳng định đầy cảm xúc về sức bật của dân tộc trong thời khắc đổi thay.

Cùng mạch cảm hứng ấy, “Mùa xuân đầu tiên” của nhạc sĩ Văn Cao không chỉ là bản nhạc về mùa xuân sau chiến tranh mà còn là khúc ca của hòa giải, yêu thương và đoàn tụ.

Giai điệu valse sang trọng, ca từ giàu chất thơ tạo nên cảm giác bồi hồi, man mác. Bài hát khơi dậy ước mơ về một mùa xuân vĩnh hằng – nơi con người tìm về với nhau, vượt qua đau thương để gắn kết bằng sự tha thứ và tình người.

Những sáng tác ấy đã đặt nền móng cảm xúc cho cách nhìn về mùa xuân trong âm nhạc Việt Nam nói chung và trong đời sống âm nhạc Hải Phòng nói riêng: mùa xuân không chỉ là thời điểm của thiên nhiên mà là trạng thái tinh thần - của hy vọng, đoàn viên và tái sinh.

Sự tiếp nối trong âm nhạc đương đại

Bước vào đời sống âm nhạc hôm nay, đề tài mùa xuân tại Hải Phòng tiếp tục được khai thác nhưng với cách tiếp cận gần gũi hơn, hướng về đời sống thường nhật. “Tết về nhà thôi” của nhạc sĩ Nguyễn Tiến Đức là một ca khúc như thế.

Nguyễn Tiến Đức hiện công tác tại Ban Tuyên huấn, Phòng Chính trị, Học viện Hậu cần. Anh theo đuổi con đường sáng tác chậm rãi nhưng bền bỉ, tập trung vào những đề tài quen thuộc như gia đình, ký ức và đời sống. Âm nhạc của anh có cấu trúc rõ ràng, giai điệu dễ nghe, ca từ giản dị nhưng giàu cảm xúc.

Bằng trải nghiệm và nhịp sống hiện tại, Nguyễn Tiến Đức chia sẻ mong muốn góp sức vào dòng chảy âm nhạc chung, để đề tài về mùa xuân không bị lặp lại mà được làm mới qua từng góc nhìn.

“Tết về nhà thôi” dẫn dắt cảm xúc bằng nhịp điệu đều, tiết tấu vừa phải, gợi cảm giác những chuyến xe cuối năm, những bước chân trở về. Ca từ khắc họa bữa cơm sum họp, lời chúc năm mới, những câu chuyện cũ trong không khí ấm áp. Bài hát đặt trọng tâm vào cảm giác bình yên khi được trở về - nơi có ký ức, yêu thương và sự chờ đợi.

Cùng dòng cảm hứng ấy, ca khúc “Chào Xuân” của nghệ sĩ Phạm Thu Huyền (Nhà hát Nghệ thuật đương đại) mang đậm màu sắc trữ tình, gắn với trải nghiệm cá nhân của người nghệ sĩ đất Cảng.

Sinh ra và lớn lên tại Hải Phòng, gắn bó với sân khấu biểu diễn, chị đến với sáng tác như một cách lưu giữ cảm xúc về gia đình và mùa xuân.

Bài hát viết trên nhịp 2/4, giai điệu liền bậc, âm hưởng dân gian, tạo cảm giác thân quen. Trung tâm cảm xúc là hình ảnh bếp lửa, bữa cơm đoàn viên, niềm vui sum họp ngày Tết. Sự mộc mạc trong cấu trúc và ngôn ngữ giúp ca khúc dễ lan tỏa, có thể vang lên trong nhiều không gian đời sống.

Với Phạm Thu Huyền, việc lựa chọn đề tài mùa xuân gắn liền với dấu mốc cá nhân khi đây là sáng tác đầu tay của chị: “Tôi viết bài hát từ những gì gần nhất với mình - gia đình, căn bếp, cảm giác sum họp và muốn giữ lại những cảm xúc chân thật về mùa xuân của riêng mình", chị chia sẻ.

Điểm nổi bật của đời sống âm nhạc Hải Phòng hiện nay là sự xuất hiện ngày càng rõ nét của lớp nghệ sĩ trẻ. Họ không chỉ kế thừa đề tài mùa xuân mà còn làm mới bằng góc nhìn cá nhân, bằng ngôn ngữ của thời đại.

Trần Thế Anh (Thế Anh Shinichi) hiện sáng tạo nội dung tại một công ty truyền thông. Anh xây dựng kênh TikTok “Động lòng Hải Phòng”, khai thác đời sống, con người và văn hóa thành phố bằng góc nhìn cảm xúc.

Với Thế Anh, âm nhạc là một phần trong hành trình kể câu chuyện về quê hương. Anh mong muốn tiếp tục sáng tác các ca khúc về Hải Phòng, góp phần xây dựng hình ảnh “Thành phố Âm nhạc” bằng những sản phẩm mang dấu ấn cá nhân. Cách tiếp cận của anh cho thấy thế hệ trẻ không chỉ sáng tác để biểu diễn mà còn xem âm nhạc là phương tiện kết nối cộng đồng và lan tỏa tình yêu địa phương.

Trong dịp Xuân Bính Ngọ, Thế Anh ra mắt MV “Tết về Hải Phòng”, xem đó như một cách quảng bá đất và người thành phố qua âm nhạc. Theo anh, mùa xuân là thời điểm dễ chạm tới cảm xúc cộng đồng nhất.

Âm nhạc Hải Phòng về mùa xuân tạo thành một dòng chảy liên tục. Dòng âm nhạc về mùa xuân vì thế không chỉ là những bài hát theo mùa, mà là “mạch nguồn” nuôi dưỡng cảm xúc cộng đồng, bồi đắp bản sắc văn hóa và mở ra những hành trình sáng tạo mới cho các thế hệ nghệ sĩ.