Bảo hiểm xã hội Hải Phòng xác định những 'điểm nghẽn', phối hợp các đơn vị liên quan để chủ động ngăn ngừa từ sớm, không để nợ dài, nợ nhiều dẫn đến khó đòi.
Trước tình trạng chậm đóng, nợ đọng bảo hiểm xã hội kéo dài khiến nhiều lao động đứng trước nguy cơ bị “treo” quyền lợi, Bảo hiểm xã hội Hải Phòng xác định những “điểm nghẽn”, phối hợp các đơn vị liên quan để chủ động ngăn ngừa từ sớm, không để nợ dài, nợ nhiều dẫn đến khó đòi.
Theo Bảo hiểm xã hội cơ sở Vĩnh Bảo, tại xã Tân Minh có 9 doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội với tổng số tiền 171 triệu đồng, trong đó, Công ty TNHH TQM đã chuyển sang hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế từ tháng 8/2026 với số tiền gần 60 triệu đồng.
Ngoài ra, có 17 đơn vị/135 lao động chưa tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; 23 đơn vị với 1.578 lao động có nộp thuế thu nhập cá nhân nhưng không đóng bảo hiểm xã hội tại đơn vị cần rà soát việc tham gia bảo hiểm y tế như: Công ty TNHH Cơ khí và TM Hồng Phòng với 811 người, Công ty TNHH Chế biến và Cung cấp thực phẩm Hoa Phượng với 139 người…
Theo Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội cơ sở Vĩnh Bảo Tô Nhật Thành, để doanh nghiệp chủ động nắm bắt nghĩa vụ, trách nhiệm cũng như số tiền phải đóng, hằng tháng, cơ quan bảo hiểm xã hội đều gửi công văn, thông báo đến từng đơn vị. Nhất là thời điểm doanh nghiệp “mấp mé” chuẩn bị bước sang hành vi trốn đóng, cán bộ chuyên quản thường xuyên thông tin, song, tình hình chấp hành các quy định của doanh nghiệp chưa nghiêm.
Từ thực tế phối hợp đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế thời gian qua, đại diện Phòng Cảnh sát Kinh tế (Công an thành phố) cho biết, các doanh nghiệp trốn đóng bảo hiểm thường áp dụng các phương thức tinh vi như cố tình không lập danh sách tham gia bảo hiểm bắt buộc cho người lao động, hoặc ký kết các loại hợp đồng lao động biến tướng dưới dạng hợp đồng cộng tác viên, hợp đồng khoán việc ngắn hạn liên tục để lách luật.
Thủ đoạn tiếp theo là doanh nghiệp kê khai mức lương làm căn cứ đóng bảo hiểm thấp hơn rất nhiều so với thu nhập thực tế của người lao động bằng cách bóc tách lương thành các khoản phụ cấp không chịu thuế, nhằm giảm thiểu tối đa số tiền phải nộp.
Không những thế, doanh nghiệp còn sử dụng phương thức vẫn khấu trừ đều đặn tỷ lệ đóng bảo hiểm từ tiền lương của người lao động hằng tháng nhưng lại chiếm dụng nguồn tiền này để xoay vòng vốn kinh doanh cá nhân, hoàn toàn không nộp về cơ quan bảo hiểm…
Nếu như trước đây, những hành vi trên khó có thể phân định đâu là “chậm đóng”, đâu là “trốn đóng”, nhưng Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 và Nghị định số 274/2025/NĐ-CP đã tạo ra bước tiến lớn khi phân định rõ ràng giữa hành vi “chậm đóng” và hành vi “trốn đóng”.
Theo đó, hành vi chậm đóng được xác định là việc người sử dụng lao động nộp tiền bảo hiểm xã hội chậm so với thời hạn quy định của pháp luật, bao gồm cả trường hợp người lao động đã làm việc thực tế nhưng doanh nghiệp chưa đăng ký tham gia bảo hiểm trong vòng 60 ngày kể từ khi hết thời hạn bắt buộc. Còn hành vi trốn đóng bảo hiểm được cấu thành khi doanh nghiệp thuộc một trong các trường hợp: cố ý không đăng ký tham gia bảo hiểm cho người lao động; nộp tiền bảo hiểm chậm quá 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định; hoặc thực hiện hành vi gian dối bằng cách khai báo mức lương của người lao động thấp hơn thực tế để giảm số tiền phải đóng.
Sau những “điểm nghẽn” kéo dài trong xử lý nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, yêu cầu đặt ra là bổ sung “mắt xích” đủ sức thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ khi các biện pháp đôn đốc thông thường chưa phát huy hiệu quả. Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội mở ra một hướng tiếp cận mới, với sự tham gia của Viện Kiểm sát nhân dân trong bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể dễ bị tổn thương, lợi ích công.
Cụ thể hóa Nghị quyết số 205/2025/QH15, bảo hiểm xã hội các cơ sở đã triển khai ký kết phối hợp Viện Kiểm sát nhân dân các khu vực. Ngày 18/9 vừa qua, Bảo hiểm xã hội cơ sở Cẩm Giàng và Bảo hiểm xã hội cơ sở Bình Giang ký kết phối hợp Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 12.
Theo Giám đốc Bảo hiểm xã hội cơ sở Cẩm Giàng Nguyễn Quốc Minh, với sự tham gia của Viện Kiểm sát, việc đôn đốc các đơn vị có hành vi trốn đóng, chậm đóng bảo hiểm có chuyển biến tích cực. Từ tháng 7/2026 đến nay, Bảo hiểm xã hội cơ sở Cẩm Giàng đã rà soát, phân loại đơn vị chậm đóng kéo dài và cung cấp danh sách, phối hợp Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 12 tổ chức làm việc trực tiếp với 9 đơn vị có tổng số tiền chậm đóng 3,75 tỷ đồng. Kết quả, các đơn vị đã khắc phục, nộp trên 1,9 tỷ đồng. Các đơn vị gặp khó khăn tài chính đã cam kết lộ trình khắc phục.
Theo Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an thành phố), thời gian tới, lực lượng Cảnh sát kinh tế sẽ phối hợp cơ quan bảo hiểm xã hội đẩy mạnh việc xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin tự động, liên thông cơ sở dữ liệu, phối hợp cùng Thuế Hải Phòng và Sở Tài chính trong việc đối chiếu định kỳ dữ liệu quyết toán thuế thu nhập cá nhân của doanh nghiệp với danh sách đóng bảo hiểm thực tế, giúp phát hiện lập tức các trường hợp doanh nghiệp cố tình “bỏ ngoài” lao động hoặc khai man quỹ lương để trốn đóng. Đây là biện pháp phòng ngừa từ sớm, ngăn chặn không để phát sinh những khoản nợ lớn, khó thu hồi. Lực lượng liên ngành sẽ tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra tại các đơn vị có dấu hiệu vi phạm hoặc nợ đọng kéo dài.
Giám đốc Bảo hiểm xã hội thành phố Trần Thị Hương cũng khẳng định, cơ quan bảo hiểm xã hội tiếp tục đồng hành với các đơn vị, doanh nghiệp, người lao động và các cơ quan, đơn vị trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tự nguyện. Đồng thời, cơ quan bảo hiểm xã hội cũng sẽ không ngừng nâng cao chất lượng phục vụ, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân, doanh nghiệp tiếp cận và thụ hưởng đầy đủ các chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước.
XUÂN NGUYÊN
.jpg "Hải Phòng tăng nhanh số người tham gia bảo hiểm xã hội")
