Chuyển đổi số trong thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đang tạo ra những thay đổi rõ nét, giúp giảm thời gian, chi phí cho người dân.

Từ những cuốn sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế đến các thủ tục vốn đòi hỏi nhiều lần kê khai, thì nay, Bảo hiểm xã hội Hải Phòng đang từng bước đưa dữ liệu lên vị trí trung tâm. Đến nay, toàn thành phố có 3.752.603/3.759.632 người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế được xác thực với cơ sở dữ liệu về dân cư, đạt tỷ lệ 99,81%.
Khối lượng dữ liệu này được xem là một trong những nền tảng quan trọng phục vụ chuyển đổi số. Đây cũng là tiền đề để giảm thủ tục hành chính, hạn chế việc người dân phải khai báo nhiều lần cùng một thông tin khi thực hiện các dịch vụ công, giúp giảm giấy tờ và tiến gần hơn tới một nền hành chính số.
Từ nền tảng dữ liệu được xác thực, nhiều tiện ích phục vụ người dân đã được triển khai đồng bộ. Hiện nay, người tham gia bảo hiểm y tế có thể sử dụng căn cước công dân gắn chíp hoặc ứng dụng VssID thay thế thẻ bảo hiểm y tế giấy khi đi khám, chữa bệnh.
Bà Phạm Thị Phương Mai, phường An Biên cho biết: "So với trước đây, bây giờ đi khám bệnh rất nhanh, tôi chỉ cần đưa căn cước công dân cho nhân viên bệnh viện quét mã QR là toàn bộ thông tin đã hiển thị lên màn hình, rất thuận tiện, nhất là đối với người cao tuổi đi khám mà cầm nhiều giấy tờ có thể bị thất lạc".

Theo thống kê của Bảo hiểm xã hội Hải Phòng, toàn thành phố có 435/435 cơ sở khám chữa bệnh bảo hiểm y tế thực hiện tra cứu thông tin thẻ bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân. Từ đầu năm đến nay có hơn 13,5 triệu lượt tra cứu thành công bằng căn cước công dân gắn chíp. Con số này cho thấy việc sử dụng dữ liệu số trong khám chữa bệnh đã dần trở thành phương thức phổ biến, tạo nền tảng để thay thế hoàn toàn các loại giấy tờ truyền thống.
Cùng với việc thay thế thẻ bảo hiểm y tế giấy, hệ thống dữ liệu y tế liên thông cũng ghi nhận bước phát triển mạnh. Bác sĩ Bùi Thị Quỳnh, Trưởng Khoa Khám bệnh (Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp) cho biết: Việc chia sẻ dữ liệu giúp cơ sở khám chữa bệnh tra cứu thông tin ngay trên hệ thống điện tử thay vì yêu cầu người dân xuất trình nhiều loại giấy tờ. Đồng thời, giúp bác sĩ tra cứu lịch sử điều trị của người bệnh, có thêm thông tin đưa ra phương án điều trị phù hợp, hạn chế những chi phí y tế không cần thiết.
Dữ liệu cũng đang góp phần nâng cao hiệu quả của các dịch vụ công liên thông. Các thủ tục như đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi được thực hiện trên cùng một hệ thống, giúp giảm đáng kể thời gian xử lý hồ sơ.
Từ đầu năm đến nay, Bảo hiểm xã hội Hải Phòng tiếp nhận, xử lý gia hạn 2.163 thẻ bảo hiểm y tế tự động theo hộ gia đình; giải quyết 16.698 hồ sơ đề nghị cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi và 78 hồ sơ đề nghị giải quyết hưởng mai táng phí… Toàn thành phố có hơn 1,9 triệu người đang tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đã cài đặt ứng dụng VssID.
“Dữ liệu là tài sản” được xem là tư duy xuyên suốt trong quá trình xây dựng hạ tầng số của hệ thống Bảo hiểm xã hội. Từ quan điểm này, các nguồn dữ liệu về người tham gia, quá trình đóng, quá trình hưởng và khám chữa bệnh đều được chuẩn hóa theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”. Khi dữ liệu bảo đảm chất lượng, việc chia sẻ giữa các cơ quan diễn ra thuận lợi, giảm tình trạng trùng lặp thông tin và nâng cao hiệu quả quản lý.

Tuy nhiên, bức tranh số hóa hệ thống Bảo hiểm xã hội còn những khoảng trống. Mục tiêu cần hoàn thành là xác thực chính xác 100% người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Hiện còn hơn 7.000 người, tương đương 0,19%, chưa được xác thực.
Bên cạnh đó, thủ tục gia hạn thẻ bảo hiểm y tế theo hộ gia đình có giảm trừ mức đóng cũng còn vướng mắc. Cổng Dịch vụ công quốc gia chưa xác thực được thông tin thành viên đăng ký tạm trú cùng hộ gia đình. Một số trường hợp chưa được áp dụng mức giảm trừ khi tham gia bảo hiểm y tế, tác động trực tiếp đến quyền lợi của người dân…
Những điểm nghẽn trên cho thấy số hóa hồ sơ mới là một phần của quá trình chuyển đổi. Để người dân thực sự hưởng lợi, dữ liệu giữa các cơ quan cần kết nối xuyên suốt, thông tin phải chính xác và có khả năng trao đổi kịp thời. Chỉ một khâu còn phụ thuộc giấy tờ cũng có thể làm chậm cả quy trình điện tử.
Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Hải Phòng Mạc Thanh Giang cho biết: Bảo hiểm xã hội Hải Phòng xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục rà soát toàn bộ danh mục, nhiệm vụ, dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, ưu tiên triển khai triển khai các nhiệm vụ tạo chuyển biến rõ nét trong năm 2026. Đẩy mạnh ứng dụng VNeID, duy trì, mở rộng chi trả không dùng tiền mặt. Tăng cường truyền thông trên môi trường số. Tăng cường tập huấn, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ vừa làm chủ công nghệ vừa đáp ứng yêu cầu phục vụ của nền hành chính hiện đại.
TƯ AN