Với Nghệ sĩ Nhân dân Tố Uyên, âm nhạc không chỉ là những giai điệu vang lên rồi tan biến, mà là hơi thở, là cái nghiệp gắn bó máu thịt suốt cả cuộc đời.
Những lần về dự hội nghị gặp gỡ, trao đổi, tham vấn ý kiến các nghệ sĩ về Đề án Xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố âm nhạc và một số sự kiện văn hóa khác, Nghệ sĩ Nhân dân Tố Uyên luôn xuất hiện với vẻ đẹp mặn mà, giọng hát ngọt ngào và một tình yêu đặc biệt dành cho mảnh đất này.
Nghệ sĩ Nhân dân Tố Uyên sinh ra và lớn lên tại vùng quê An Lão, thành phố Hải Phòng trong một gia đình thuần nông. Vì thế tuổi thơ của chị gắn liền với đồng ruộng và dòng sông Đa Độ. Với giọng hát ngọt ngào, đằm thắm một cách tự nhiên, cùng với việc được đào tạo bài bản chính quy, giọng hát Tố Uyên rất rền, mang âm hưởng của chèo nên khi luyến láy càng mượt mà, da diết. Bởi thế, Tố Uyên được ví như "Họa mi của đất Cảng", tạo được dấu ấn trong lòng khán giả với dòng nhạc mang âm hưởng dân gian rõ nét.
Tên tuổi của Nghệ sĩ Nhân dân Tố Uyên gắn với những bài hát như: Mẹ tôi, Dòng sông quê anh dòng sông quê em (Đoàn Bổng); Mơ quê (Nguyễn Tài Tuệ); Đất nước lời ru (Văn Thành Nho); Về quê (Phó Đức Phương); Hoa sim biên giới, Làng tôi (Văn Cao); Đôi bờ sông quê (Đặng An Nguyên); Đợi (Huy Thục); Thơ tình cuối mùa thu (Phan Huỳnh Điểu). Đặc biệt, hát về quê hương An Lão, tên tuổi chị gắn với các ca khúc: Huyền thoại núi Voi (Thuận Yến); An Lão lời mẹ ru (nhạc Xuân Trí, lời Nguyễn Hiếu)…
Điều ngạc nhiên là, trong số các ca khúc mang âm hưởng dân ca mà nghệ sĩ Tố Uyên đã thể hiện, có nhiều bài hát về các dòng sông. Một số bài hát trên đã được chị thể hiện trong hai album cá nhân của mình cũng đều hát về sông: Dòng sông quê anh, dòng sông quê em và album Khúc hát sông quê. Ngoài ra, chị còn phát hành nhiều album khác như: Mãi còn kỷ niệm; Tuyển tập Đoàn Bổng; Tuyển Tập Thánh Ca Tin Lành…
Nghệ sĩ Tố Uyên chia sẻ rằng, chị là người sống nặng về tình cảm nên trong mỗi bài hát, nghệ sĩ đều có những xúc cảm riêng. Bởi theo chị, trong mỗi bài hát dường như đều có một cuộc đời, hay một phần cuộc đời mình trong đó.
Còn nhạc sĩ Đoàn Bổng - người từng mời nghệ sĩ Tố Uyên thể hiện nhiều bài hát do mình sáng tác, nhận xét: “Giọng hát của Tố Uyên hay, tình cảm, xúc động và rất con gái! Chưa ca sĩ nào qua được giọng hát của Tố Uyên với bài Về Hà Tây đi em và Mẹ tôi".
So với nhiều bạn bè đồng trang lứa, nghệ sĩ Tố Uyên nổi tiếng từ khá sớm. Khi mới 21 tuổi, chị đã giành huy chương bạc trong "Liên hoan tiếng hát toàn quân năm 1984" và một năm sau giành huy chương vàng trong cuộc thi có bề dày truyền thống này với bài hát "Lũy tre miền biển" của Nguyễn Kim. Năm 1984, chị giành huy chương bạc "Liên hoan tiếng hát toàn quân", năm 1985 huy chương vàng "Liên hoan tiếng hát toàn quân", năm 1995 giải nhất Cuộc thi đơn ca toàn quốc.
Chị được phong tặng Nghệ sĩ Nhân dân năm 2023.
Từ khi còn là một cô bé, Tố Uyên đã đam mê ca hát và nuôi dưỡng ước mơ được trở thành ca sĩ, đứng trên sân khấu biểu diễn.
Thế rồi Tố Uyên đến với âm nhạc thật tình cờ. Năm ấy, cô bé Uyên đang học lớp 12 thì gặp một anh trong Đoàn văn công Quân khu III. Chắc thấy cô bé xinh xắn dễ thương, anh ấy liền dạy mấy câu hát chèo và Tố Uyên hát thử. Vậy là sau khi tốt nghiệp phổ thông trung học, cô bé được các cô chú trong đoàn cho người về đón.
Một năm đầu, Tố Uyên ở trong Đoàn Chèo của Đoàn văn công Quân khu III, sau đó được cử đi học Trường Trung cấp Nghệ thuật Quân đội rồi lại tiếp tục hoàn thành chương trình học thanh nhạc ở Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Trở về làm người nghệ sĩ - chiến sĩ, Tố Uyên thấu hiểu nỗi vất vả của người lính - nghệ sĩ với những chuyến đi công tác dài ngày triền miên đến các vùng núi cao, hải đảo. Chính những năm tháng ấy đã cho Tố Uyên sự trải nghiệm sâu sắc và cách nhìn về cuộc sống.
Đầu năm 1990, nghệ sĩ Tố Uyên xin chuyển từ Đoàn Văn công Quân khu III sang Đoàn Ca múa Trung ương, nay là Nhà hát Ca Múa Nhạc quốc gia Việt Nam. Dù trước đó đã có được một vài giải thưởng danh tiếng, song khi trở về địa phương rồi lại quay trở lại Hà Nội, Tố Uyên gần như phải bắt đầu lại từ đầu trong việc tạo dấu ấn của riêng mình. Khi đó, chị đã tích cực tập luyện và tham gia nhiều chương trình ca nhạc của nhà hát cũng như trên sóng truyền hình.
Trong hành trình theo đuổi nghệ thuật, Tố Uyên luôn nhớ về một kỷ niệm đặc biệt, khi con trai mới hơn 1 tuổi, chị phải xa con hơn một tháng để tham gia cuộc thi hát đơn ca toàn quốc tại Cần Thơ. “Khi đó tôi mới thấu hiểu thế nào là nỗi nhớ con cồn cào, da diết”, chị chia sẻ.
Năm ấy, chị giành huy chương vàng với bài hát văn “Vịnh Hương Sơn”, gây ấn tượng mạnh khi là người đầu tiên đưa âm hưởng chầu văn lên sân khấu ca nhạc, kết hợp với giọng hát đậm chất chèo.
Sau này, được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú rồi Nghệ sĩ Nhân dân, chị xem đó là niềm vinh dự lớn và là kết quả của quá trình nỗ lực bền bỉ trong suốt sự nghiệp. Nghệ sĩ Nhân dân Tố Uyên chia sẻ, ca hát với chị là nghề gắn bó như máu thịt, như hơi thở hằng ngày và chị vẫn luôn giữ trọn khát vọng được sống, lao động và cống hiến cho nghệ thuật.
THU HƯƠNG
.jpg "Nghệ sĩ thăng hoa giữa miền di sản Cát Bà")
