Phân cấp, phân quyền, tăng tốc xử lý công việc ở cơ sở

Chủ động hơn từ cơ sở

Một năm trước, nhiều công việc thuộc thẩm quyền cấp huyện khiến quá trình giải quyết kéo dài. Khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành ổn định, nhiều nhiệm vụ được thành phố phân cấp, ủy quyền cho cấp xã, giúp rút ngắn thời gian xử lý.

Tại xã Kim Thành, sau khi UBND thành phố ủy quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt phương án đấu giá quyền sử dụng đất, địa phương nhanh chóng triển khai thực hiện. Từ tháng 2/2026 đến nay, xã ban hành 2 quyết định phê duyệt phương án và tổ chức đấu giá thành công hơn 80 lô đất tại các điểm dân cư, thu ngân sách hơn 200 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Văn Nghiệp, Chủ tịch UBND xã Kim Thành cho biết việc phân cấp, ủy quyền giúp địa phương chủ động hơn trong quản lý, khai thác quỹ đất, đồng thời đẩy nhanh tiến độ xử lý thủ tục đất đai.

Tại phường Hải An, từ tháng 7/2025 đến đầu tháng 6/2026, địa phương triển khai 14 dự án giải phóng mặt bằng với tổng diện tích hơn 346 ha, liên quan 48 tổ chức và 1.365 hộ dân. Mặc dù phải xử lý nhiều vướng mắc về đất quốc phòng, đất lấn chiếm, hồ sơ pháp lý thiếu đồng bộ, địa phương vẫn hoàn thành giải phóng mặt bằng 9 dự án, thu hồi đất của 39 tổ chức và 898 hộ dân, chỉ có 1 trường hợp phải cưỡng chế.

Nhiều dự án trọng điểm như đường Vành đai 2, đường bao phía đông nam, Khu công nghiệp Nam Tràng Cát, tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng. Trong quá trình triển khai, chính quyền địa phương thường xuyên lắng nghe, giải quyết kịp thời các kiến nghị của người dân.

Theo Bí thư Đảng ủy phường Hải An Nguyễn Thị Thu, việc phân cấp mạnh hơn trong công tác giải phóng mặt bằng giúp địa phương chủ động xử lý công việc, tạo đồng thuận trong nhân dân và đẩy nhanh tiến độ các dự án. Việc thực hiện phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" cùng các quy định mới về đất đai đã tăng quyền chủ động cho cấp cơ sở.

Không chỉ trong lĩnh vực đất đai, việc phân cấp, ủy quyền ở các lĩnh vực cải cách hành chính, ngân sách, giáo dục, y tế... cũng giúp chính quyền cơ sở linh hoạt hơn trong điều hành phát triển kinh tế - xã hội và giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh.

Đáng chú ý, nghị quyết quy định phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn được ủy quyền cho công chức thuộc UBND cấp xã được HĐND thành phố ban hành cuối tháng 7/2025, sau khi hợp nhất tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng.

Nghị quyết được đánh giá đúng thời điểm, sát thực tiễn, giúp lãnh đạo cấp xã chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sau sắp xếp, Chủ tịch UBND cấp xã kiêm nhiệm nhiều vai trò, khó có thể trực tiếp giải quyết tất cả nhiệm vụ hành chính chuyên môn. Việc ủy quyền cho công chức góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành công việc ở cấp xã; bảo đảm tính liên tục và chủ động trong giải quyết công việc hành chính, từ đó góp phần xây dựng chính quyền kiến tạo, phục vụ người dân tốt hơn…

Phân quyền đi đôi với trách nhiệm

Khi quyền hạn được giao rõ ràng, trách nhiệm cũng được xác lập cụ thể. Chủ tịch UBND cấp xã không còn chỉ là người thực hiện chỉ đạo mà trở thành người chịu trách nhiệm trực tiếp trước nhân dân về tiến độ, chất lượng giải quyết công việc.

Ngày 5/7, sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng ngập úng cục bộ tại đoạn đường 1/4 vào bãi biển Cát Cò, Tổ dân phố Cát Bà, UBND đặc khu Cát Hải chỉ đạo các đơn vị liên quan kiểm tra, ghi nhận hiện tượng ngập úng do quá trình thi công Dự án khu du lịch, dịch vụ thương mại vịnh trung tâm Cát Bà gây ra. UBND phường yêu cầu đơn vị thi công khẩn trương khơi thông ít nhất 1 lần/tuần trong suốt mùa mưa bão năm 2026 các vị trí đầu cống bị vùi lấp, bảo đảm cho việc tiêu thoát nước.

Theo ông Phan Viết Điện, Chủ tịch UBND đặc khu Cát Hải, khi không còn cấp trung gian, trách nhiệm của chính quyền cấp xã lớn hơn rất nhiều. Vì vậy, địa phương xác định chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, giải quyết công việc ngay từ cơ sở, hạn chế tối đa việc người dân phản ánh, kiến nghị nhiều lần cùng một nội dung.

Từ ngày 1/7/2025 đến nay, HĐND thành phố ban hành 131 nghị quyết. Nhiều nghị quyết tập trung vào các lĩnh vực tài chính - ngân sách, đầu tư, đất đai, cải cách hành chính, tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, tạo hành lang pháp lý cho mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả.

Thành phố phân cấp, ủy quyền cho HĐND cấp xã 1 nhiệm vụ, UBND cấp xã 69 nhiệm vụ và Chủ tịch UBND cấp xã 54 nhiệm vụ. Trong đó có 122 nhiệm vụ thành phố chủ động phân cấp, ủy quyền. Nhiều lĩnh vực được giao mạnh về cơ sở như giáo dục, nông nghiệp - môi trường, an toàn thực phẩm, quản lý công chức, viên chức, hòa giải viên lao động, đặc biệt là phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi ngân sách cấp xã…

Đại diện lãnh đạo Sở Nội vụ thành phố cho biết sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, việc chuyển giao nhiều thẩm quyền cho cấp xã đã góp phần rút ngắn quy trình, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao tính tự chủ và trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Khi được trao nhiều quyền hơn, người đứng đầu địa phương phải phát huy tính chủ động, sáng tạo và chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Thành phố đặc biệt coi trọng công tác hướng dẫn, kiểm tra, giám sát để bảo đảm các nhiệm vụ được thực hiện đúng quy định, thống nhất và hiệu quả. Các sở, ngành ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức tập huấn nghiệp vụ, thiết lập cơ chế trao đổi, giải đáp vướng mắc phát sinh ngay từ cơ sở.

Tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh những hạn chế, xử lý nghiêm các trường hợp thực hiện không đúng thẩm quyền hoặc thiếu trách nhiệm. Việc phân cấp không chỉ tạo thêm quyền chủ động cho cấp xã mà còn gắn chặt với cơ chế kiểm soát quyền lực, bảo đảm mọi nhiệm vụ được thực hiện công khai, minh bạch và đúng pháp luật.

Để tiếp tục phát huy hiệu hoạt động chính quyền 2 cấp, thời gian tới, thành phố tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, qua đó xây dựng nền hành chính phục vụ ngày càng hiệu quả, hiện đại và thực chất.