Tiễn ông Công, ông Táo - Gìn giữ truyền thống theo cách văn minh

Đơn giản, thiết thực

Với mong muốn gửi gắm những vất vả, muộn phiền của năm cũ, chuẩn bị tâm thế nhẹ nhàng để bước vào năm mới an lành, hạnh phúc, hằng năm, vào dịp 23 tháng Chạp, nhiều gia đình thực hiện lễ tiễn ông Công, ông Táo theo quan niệm dân gian. Tín ngưỡng này mang đậm giá trị nhân văn, góp phần nhắc nhở mỗi người sống hướng thiện, chăm chỉ lao động và gìn giữ những chuẩn mực đạo đức tốt đẹp trong đời sống.

Ngày 23 tháng Chạp - ngày tiễn ông Công ông Táo chầu trời năm nay vào giữa tuần, nên nhiều gia đình chủ động tổ chức sớm hơn thường lệ để có thể thời gian quây quần, tập trung con cháu tham gia. Bên cạnh việc thể hiện tấm lòng hiếu kính, hướng về giá trị văn hóa, truyền thống dân tộc, nhiều gia đình chú trọng thực hiện nếp sống tiết kiệm, văn minh, hiện đại.

Nhiều gia đình tổ chức lễ rải rác trong khoảng thời gian từ ngày 15 đến 23 tháng Chạp. Ghi nhận tại một số chợ dân sinh ở cả khu vực nội và ngoại thành cho thấy không còn tình trạng ùn ứ, tắc nghẽn do người dân đổ dồn đi mua sắm, chuẩn bị lễ. Bà Nguyễn Thị Ngọc, Tổ dân phố số 10, phường Gia Viên thông tin cho biết: "Năm nay, gia đình tôi tổ chức lễ sớm hơn 2 ngày để con cháu tập trung đông đủ. Những ngày này, phần lễ chủ yếu mang ý nghĩa hình thức, thể hiện việc báo công với tổ tiên, bày tỏ lòng biết ơn gia tiên đã phù hộ, che chở, theo quan niệm dân gian “lễ mọn, lòng thành”.

Chị Nguyễn Thị Mai Hương, thôn Dưỡng Thái Bắc, xã Phú Thái chia sẻ, vợ chồng chị đều đi làm vất vả, do đó việc thực hiện nghi lễ cúng ông Táo được thực hiện đúng ngày, gọn nhẹ, tối giản: "Mục đích chính là tổ chức bữa cơm đoàn viên, quây quần các thành viên gia đình và cầu mong năm mới bình an, may mắn", chị Hương nói.

Tuy nhiên, bên cạnh quan niệm sống giản dị, hiện đại, không ít người vẫn cho rằng “trần sao, âm vậy”, nên chuẩn bị lễ cúng cầu kỳ, rình rang. Theo ông Nguyễn Đình Chỉnh, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Hải Phòng, việc cúng ông Công, ông Táo xuất phát từ nhu cầu văn hóa tâm linh của người Việt. Theo quan niệm dân gian, đây là dịp các vị thần coi sóc gia đình lên thiên đình để báo cáo những việc diễn ra trong năm, đồng thời gửi gắm ước nguyện về cuộc sống sung túc, bình an trong năm mới.

"Việc thực hiện nghi lễ có thể diễn ra tại bàn thờ gia tiên hoặc khu vực bếp; hình thức không quan trọng, cốt ở lòng thành. Trong đời sống hiện nay, cần hài hòa giữa đời sống tâm linh và điều kiện thực tế, tránh cúng bái linh đình, tốn kém, đồng thời chú trọng giáo dục con cháu về lòng biết ơn, gìn giữ truyền thống gia đình và các giá trị văn hóa tốt đẹp", ông Chỉnh phân tích thêm.

Phòng ngừa rủi ro

Đốt vàng mã khá phổ biến trong lễ ông Công, ông Táo. Thói quen này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ mà còn khá lãng phí nếu lạm dụng quá đà. Những gia đình đốt nhiều vàng mã không chỉ tốn kém tiền của mà còn là căn nguyên gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến kiến trúc, công trình xây dựng, có thể gây ra hỏa hoạn, cháy nổ, nhất là ở khu vực đô thị, các khu chung cư, nhà cao tầng...

Tương tự, việc phóng sinh, thả cá cần được thực hiện một cách thường xuyên, tự nguyện, không chỉ gói gọn trong các dịp cúng lễ, để bảo đảm trọn vẹn ý nghĩa của hành thiện. Bởi lẽ, nếu làm theo phong trào, hình thức, có thể vô tình khuyến khích một bộ phận người dân bắt, vớt cá để bán sinh lời, đi ngược lại mục đích ban đầu.

Theo Thiếu tá Bùi Văn Linh, Phó Trưởng Công an phường An Phong, lực lượng công an phường đã phối hợp với cán bộ tổ dân phố đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thực hiện nếp sống văn minh, như giảm thiểu việc thắp hương, đốt vàng mã; chủ động trang bị các thiết bị phòng cháy, chữa cháy tại gia đình nhằm phòng ngừa nguy cơ chập điện, cháy nổ. Cùng với đó, người dân cần hạn chế sử dụng rượu, bia và các chất kích thích; không hát hò, tụ tập quá khuya, tránh gây mất trật tự công cộng hoặc phát sinh mâu thuẫn trong khu dân cư.

Không chỉ nâng cao nhận thức của người dân trong việc tổ chức cúng lễ với quy mô phù hợp, ý thức bảo vệ môi trường trong ngày Lễ ông Công, ông Táo cũng cần được quan tâm hơn. Bởi thực tế vẫn còn tình trạng một số người thả cá nhưng vứt cả túi nilon xuống hồ, thậm chí thả bát hương, ban thờ ra sông, gây ô nhiễm môi trường và phản cảm về mặt văn hóa.

Theo bà Phạm Thị Huyền, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, dịp này, các chức sắc, chức việc tôn giáo cùng cán bộ các đoàn thể ở thôn, tổ dân phố tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia các cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đô thị văn minh”, “sống tốt đời, đẹp đạo”. Bên cạnh đó, các tổ chức đoàn thể chủ động huy động đoàn viên, thanh niên, hội viên tham gia thu gom rác thải, túi nilon tại các khu vực sông, hồ; góp phần giữ gìn vệ sinh môi trường, làm sạch nhà, đẹp phố, hướng tới đón Tết, vui xuân an toàn, lành mạnh, văn minh.